Điều hòa có mùi hôi, mùi mốc: nguyên nhân theo kiểu mùi và cách khử đúng

Điều hòa có mùi hôi thường do một trong ba nguồn: nấm mốc và bụi bám trong dàn lạnh (dàn trao đổi nhiệt, quạt lồng sóc, đường gió, cánh đảo gió, máng hứng nước), mùi trong phòng bị máy hút vào rồi thổi ra, hoặc mùi cống theo ống thoát nước ngược vào máy. Phần lớn các trường hợp này không nguy hiểm, bạn tự làm được vài bước rồi mới cần thợ vệ sinh. Riêng mùi khét là dấu hiệu sự cố điện: tắt máy, ngắt aptomat ngay và gọi thợ.

Bài này giúp bạn nhận ra nguồn mùi theo kiểu mùi, dùng đúng chế độ làm khô dàn lạnh của từng hãng, và biết khi nào phải vệ sinh bên trong.

Điều hòa có mùi hôi: nhận biết nguồn mùi theo kiểu mùi

Kiểu mùi	Nguồn hay gặp	Bạn làm gì
Ẩm mốc, như khăn ướt để lâu	Nấm mốc ở dàn lạnh, quạt, đường gió, cánh đảo gió	Rửa lưới lọc, chạy lạnh 1 giờ, bật chức năng làm khô; còn mùi thì gọi thợ vệ sinh
Mùi thuốc lá, đồ ăn, mùi "phòng" khi mới bật	Mùi trong phòng bám vào dàn lạnh rồi bị thổi ra	Khử nguồn mùi trong phòng, rửa lưới lọc, vệ sinh dàn lạnh nếu kéo dài
Mùi cống, mùi trứng thối	Đầu ống thoát nước cắm vào hố ga, rãnh thoát, hoặc nối vào ống thoát chung không có bẫy mùi	Kiểm tra đầu ống thoát; nhờ thợ sửa lại đường thoát
Mùi khét, mùi nhựa cháy	Dây điện, cầu đấu, bo mạch, motor quá nhiệt	Tắt máy, ngắt aptomat, không bật lại, gọi thợ
Mùi hóa chất sau khi tự xịt rửa	Dung dịch xịt còn đọng trong máy	Ngừng dùng chai xịt; có mùi khét thì ngắt điện
"Mùi gas"	Gas lạnh không mùi, nên thường không phải gas điều hòa	Nếu là mùi gas bếp, xử lý theo hướng an toàn gas bếp

Vì sao điều hòa có mùi ẩm mốc?

Mitsubishi Electric giải thích cơ chế khá rõ trong tài liệu gửi báo chí của dòng Kirigamine (Nhật Bản):

• Bụi mịn và bào tử nấm lọt qua lưới lọc. Lưới lọc chặn được bụi to, còn bụi mịn và bào tử nấm theo gió đi vào trong, bám dần lên những bộ phận nằm trên đường gió. Bụi đó thành thức ăn cho nấm mốc.
• Chỗ mốc hay mọc: dàn trao đổi nhiệt, quạt (quạt lồng sóc), đường gió dẫn ra cửa thổi, cánh đảo gió ngang và dọc.
• Bên trong máy rất ẩm sau khi chạy lạnh. Nước ngưng còn đọng trên dàn và trong máng hứng nước, nên theo Mitsubishi đo được, độ ẩm bên trong dàn lạnh sau khi tắt máy có thể từ 85% trở lên, rất hợp cho nấm mốc.
• Mùi mốc rất dễ ngửi thấy. Chất gây mùi mốc chỉ cần lượng rất nhỏ là mũi người đã nhận ra, nên một ít mốc cũng đủ làm cả phòng có mùi.

Một hiện tượng hay gặp: mùi nặng hơn khi để chế độ quạt (Fan) so với khi làm lạnh. LG giải thích: khi làm lạnh, nước ngưng trên dàn kéo bớt các hạt mùi chảy theo đường thoát nước. Khi chạy quạt, máy nén tắt, không có nước ngưng, nước còn trên dàn bay hơi vào phòng và mang mùi theo.

Mùi lúc đầu mùa. Mitsubishi ghi mùi mà cả mùa sưởi hoặc mùa nghỉ tích lại trên lá nhôm của dàn sẽ bị nước ngưng giải phóng khi máy bắt đầu chạy lạnh trở lại. Mùi này giảm dần khi lượng chất gây mùi đã ra hết.

Mùi trong phòng. Theo Daikin, khi điều hòa có mùi, một nguyên nhân là mùi trong phòng đã bị máy hấp thụ rồi thổi ra theo gió, và hãng khuyên vệ sinh dàn lạnh. Mitsubishi bổ sung: mùi mỹ phẩm, đồ ăn, mồ hôi, khói thuốc trộn lẫn và cô đặc trong máy có thể thành một mùi khó chịu riêng, kể cả từ những mùi vốn dễ chịu.

Máng nước và ống thoát bị tắc. Nước đọng lâu trong máng hứng nước là môi trường cho mốc và vi khuẩn. Nếu máy vừa có mùi vừa chảy nước, xem thêm bài điều hòa chảy nước: nguyên nhân và cách xử lý.

Điều hòa có mùi cống: kiểm tra ống thoát nước

Mitsubishi Electric lưu ý: nếu đầu ống thoát nước ngưng cắm vào hố thoát, rãnh thoát, mùi từ đó đi ngược lên trong ống và vào phòng. Hãng khuyên kiểm tra tình trạng ống thoát; chỗ khó quan sát ngoài trời thì đừng cố, hãy nhờ thợ.

Tài liệu kỹ thuật InspectApedia (Mỹ) giải thích thêm: ống thoát nước ngưng không nên nối thẳng vào đường thoát nước của nhà mà không có khoảng hở không khí, vì khi quạt chạy, khí cống có thể bị hút lên theo ống vào nhà. Cách làm tốt là có bẫy nước (xi phông) như mọi đường thoát khác.

Ở căn hộ chung cư, ống thoát nước ngưng của dàn lạnh hay được đấu vào ống thoát chung ở lô gia hoặc trục kỹ thuật. Nếu chỗ đấu không có bẫy mùi, hoặc bẫy bị khô nước vào mùa ít chạy máy, mùi cống có thể theo ống lên dàn lạnh. Vị trí đấu ống khi lắp máy ở chung cư có trong bài lắp điều hòa chung cư: vị trí cục nóng, ống chờ. Bạn có thể tìm thợ quen việc căn hộ ở trang thợ cho chung cư.

Cách tự kiểm tra: tìm đầu ra của ống thoát (thường ở cạnh hoặc sau dàn nóng, hoặc cắm vào phễu thu ở lô gia). Đầu ống ngập trong nước, cắm sâu vào hố ga, hoặc chỗ đấu có mùi cống bốc lên là dấu hiệu rõ nhất.

Mùi khét: tắt máy và ngắt điện ngay

Daikin ghi trong sách hướng dẫn: nếu máy có sự cố như phát ra mùi khét, phải ngắt nguồn và liên hệ đại lý; tiếp tục chạy có thể gây hỏng, điện giật hoặc cháy.

Mùi khét còn hay xuất hiện sau khi tự xịt rửa máy. Mitsubishi Electric liệt kê các dấu hiệu sau khi khách tự rửa cần dừng máy, rút điện và gọi sửa: mùi khét, không chỉnh được gió hay nhiệt độ, remote tắt mà máy không dừng, bật lên thì tắt ngay, rung hoặc kêu bất thường. NITE (cơ quan an toàn sản phẩm của Nhật) ghi nhận 20 vụ tai nạn do rửa điều hòa sai cách trong 5 năm đến năm tài chính 2019; một ví dụ là dung dịch rửa dính vào cầu đấu dây bên trong, gây hiện tượng phóng điện bề mặt (tracking), nóng bất thường rồi bốc cháy.

Ổ cắm, phích cắm nóng chảy cũng gây mùi khét gần điều hòa. Cách kiểm tra có ở bài ổ cắm, công tắc bị nóng chảy, có mùi khét.

Mùi gas, mùi hóa chất

• Gas lạnh không có mùi. Daikin ghi rõ gas trong máy không mùi. Nếu bạn ngửi thấy "mùi gas", nhiều khả năng đó là gas bếp, mùi hóa chất tẩy rửa hoặc mùi khác. Gas bếp có mùi đặc trưng: khóa van bình, mở cửa, không bật tắt thiết bị điện.
• Máy dùng gas R32 bị rò: Daikin ghi gas R32 cháy nhẹ; nếu rò trong phòng và gặp lửa từ bếp, máy sưởi, có thể gây cháy hoặc sinh khí độc. Khi nghi rò (máy đột nhiên không lạnh, thợ báo rò), tắt thiết bị sưởi đốt, mở cửa thông gió, không dùng máy cho đến khi thợ xác nhận đã sửa.
• Mùi hóa chất sau khi xịt khử mùi, xịt rửa: Mitsubishi khuyên không xịt chất khử mùi, chất kháng khuẩn thẳng vào máy, vì có thể làm hỏng bo mạch, cảm biến nhiệt độ phòng, và ăn mòn dàn trao đổi nhiệt khiến máy kém lạnh. NITE khuyên không dùng dung dịch dễ cháy như cồn sát khuẩn, hay dung dịch ăn mòn như nước tẩy javel (natri hypoclorit) để rửa bên trong máy.

Chế độ tự làm sạch, làm khô dàn lạnh của các hãng

Gần như hãng nào cũng có chức năng chạy quạt hoặc sưởi nhẹ sau khi tắt máy để làm khô bên trong dàn lạnh. Điểm chung quan trọng: chức năng này giúp ngăn mốc mọc thêm, không làm sạch được mốc đã có. Daikin và Panasonic ghi điều này rõ trong tài liệu.

Hãng, tên chức năng	Hoạt động thế nào (theo tài liệu hãng)	Lưu ý
Daikin, MOLD PROOF (chống ẩm mốc)	Sau khi tắt chế độ Cool hoặc Dry, máy tự chạy quạt để giảm ẩm bên trong dàn lạnh, tự dừng sau 60 phút. Bật hoặc tắt bằng cách giữ nút MOLD PROOF 2 giây	Không loại bỏ bụi, mốc đã có. Không chạy khi máy tắt bằng hẹn giờ tắt (OFF TIMER)
Panasonic, nanoe X Internal Clean (thị trường Nhật)	Làm sạch bằng nước ngưng khi làm lạnh, sấy bằng nhiệt, rồi đưa nanoe X vào bên trong. Tự chạy khi máy đã chạy từ 30 phút trở lên rồi tắt	Hãng ghi không loại bỏ được mốc đã mọc. Không chạy khi máy chạy liên tục dài, trừ khi cài trước
Mitsubishi Electric, 内部クリーン (Internal Clean, thị trường Nhật)	Sau Cool hoặc Dry, máy chạy quạt hoặc sưởi nhẹ để làm khô. Có đoạn sưởi nhẹ tối đa 10 phút	Nhiệt độ phòng có thể tăng 2 đến 3°C, độ ẩm phòng tăng. Hãng khuyên bật thường xuyên
LG, Auto Dry (Auto Clean)	Sau khi tắt máy, quạt tự chạy một thời gian để làm khô hơi ẩm bên trong	LG Mỹ khuyên chuyển sang Fan khoảng 30 phút trước khi tắt; LG Trung Đông khuyên chạy Fan hoặc Auto Clean hơn 10 phút
Samsung, Auto Clean	Chạy sau khi tắt máy, khoảng 10 phút (một số đời 15 đến 30 phút), dàn lạnh hiện "CL" và phần trăm tiến độ. Bật: giữ nút Options 3 giây, chọn Clean, bấm Settings	Bật chức năng khác trong lúc đang chạy sẽ làm Auto Clean chạy lại từ đầu sau đó

Tên nút và cách bật khác nhau theo đời máy và thị trường. Máy bán ở Việt Nam có thể đặt tên khác, xem sách hướng dẫn kèm máy. Một chi tiết nhỏ của Daikin: với đời chúng tôi đọc, khi bật Cool hoặc Dry ở tốc độ quạt Auto, dàn lạnh khử mùi bên trong trước, nên khoảng 1 phút đầu chưa thổi gió ra. Đó không phải lỗi.

Nếu máy không có chức năng làm khô, Mitsubishi gợi ý cuối mùa nóng chạy chế độ quạt 3 đến 4 giờ cho khô hẳn bên trong. Máy không có chế độ quạt thì chạy Cool với nhiệt độ cài cao nhất khi phòng dưới 30°C, máy nén không chạy nên thực chất là chạy quạt.

Bạn tự khử mùi điều hòa được gì?

1. Rửa lưới lọc. Ngắt điện trước. Daikin khuyên hút bụi hoặc rửa lưới lọc 2 tuần một lần. Mitsubishi lưu ý: không chà bằng bàn chải, bẩn nhiều thì rửa bằng nước ấm pha nước rửa trung tính, không dùng nước nóng trên khoảng 50°C, phơi trong bóng râm, không phơi nắng. Với máy có tự làm sạch lưới lọc, vẫn phải đổ bụi trong hộp chứa.
2. Chạy lạnh 1 giờ để "rửa" dàn. Mitsubishi hướng dẫn: mở cửa sổ, cài nhiệt độ thấp nhất, chạy lạnh khoảng 1 giờ. Nước ngưng sẽ rửa trôi chất gây mùi trên dàn. Trong lúc chạy có thể vẫn có mùi nhưng sẽ nhạt dần. Lưu ý của hãng: trời ẩm mà chạy lâu với cửa mở, nước có thể nhỏ xuống từ dàn lạnh, nên trải nilon bên dưới; và cách này không phải lúc nào cũng rửa hết mùi.
3. Lau mốc ở cửa thổi. Theo Mitsubishi, nếu thấy mốc quanh cửa gió, lau đi rồi chạy lạnh thử xem mùi có giảm không.
4. Bật chức năng làm khô dàn lạnh và để nó chạy hết, đừng rút điện ngay sau khi tắt máy.
5. Kiểm tra đầu ống thoát nước như mục ở trên.
6. Khử nguồn mùi trong phòng: không hút thuốc trong phòng đóng kín, thông gió sau khi nấu ăn.

Những việc không nên làm:

• Không xịt chất khử mùi, kháng khuẩn hay chai xịt rửa vào trong máy (Mitsubishi, NITE).
• Không tự tháo máy rửa bên trong. Mitsubishi ghi chọn sai chất tẩy hoặc rửa sai cách có thể làm vỡ chi tiết nhựa, gây chảy nước; chất tẩy dính vào linh kiện điện, motor có thể gây hỏng, bốc khói, cháy.
• Không lau dàn trao đổi nhiệt bằng khăn: lá nhôm sắc có thể cắt tay. Mitsubishi khuyên chỉ hút bụi phần này.

Khi nào cần vệ sinh dàn lạnh?

Gọi thợ vệ sinh bên trong khi:

• Đã rửa lưới lọc, lau cửa gió, chạy lạnh 1 giờ mà mùi vẫn còn. Mitsubishi ghi khi đó nhiều khả năng mốc đã mọc ở đường gió, quạt, những chỗ tay không với tới, cần thợ rửa bên trong. Sau khi sạch mốc mới bật chức năng làm khô để giữ sạch.
• Nhìn qua cửa thổi thấy chấm đen trên cánh đảo gió hoặc quạt lồng sóc.
• Máy vừa có mùi vừa chảy nước, hoặc gió yếu hẳn.

Daikin khuyên khi máy có mùi thì vệ sinh dàn lạnh. Quy trình vệ sinh đúng và tần suất nên làm có ở bài vệ sinh điều hòa bao lâu một lần, quy trình đúng.

Phần cho thợ: tìm đúng nguồn mùi

• Hỏi kỹ kiểu mùi và lúc nào có mùi. Mùi khi mới bật lạnh rồi nhạt dần thường là mùi tích trên dàn. Mùi nặng ở chế độ Fan là hơi nước bốc từ dàn ướt (LG). Mùi cống thì nghi đường thoát nước.
• Kiểm tra theo thứ tự: lưới lọc, cánh đảo gió, cửa thổi, quạt lồng sóc, máng hứng nước, đầu ra và chỗ đấu ống thoát. Ngửi trực tiếp đầu ống thoát và chỗ ống đấu vào đường thoát chung.
• Đường thoát nước: ống không võng, không gập, đủ dốc; đầu ống không ngập nước, không cắm vào hố ga. Nếu buộc phải đấu vào đường thoát chung, có bẫy mùi hoặc xi phông chống mùi, theo khuyến nghị nối gián tiếp có bẫy nước của InspectApedia.
• Khi rửa: che bo mạch, motor, cầu đấu; không để nước, dung dịch rửa dính vào linh kiện điện (NITE, Mitsubishi). Không dùng cồn hay javel bên trong máy.
• Mùi khét: kiểm tra cầu đấu dây nguồn, dây giữa dàn nóng và dàn lạnh, bo mạch, motor quạt; tìm vết cháy sém, nhựa chảy. Dung dịch hay bụi ẩm bám ở cầu đấu là điều kiện của phóng điện bề mặt mà NITE mô tả.
• Sau khi xong: chạy thử lạnh ít nhất 15 phút, ngửi lại ở cửa thổi, kiểm tra nước thoát đều ở đầu ống, rồi hướng dẫn khách bật chức năng làm khô dàn.

An toàn khi xử lý điều hòa có mùi

• Luôn tắt máy và ngắt aptomat trước khi mở mặt nạ, rửa lưới lọc hay lau chùi (Daikin).
• Mùi khét, khói, aptomat nhảy: ngắt điện, không bật lại, gọi thợ.
• Dàn lạnh treo cao: dùng thang chữ A vững, có người giữ. Không đứng trên ghế xoay, ghế nhựa chồng.
• Không trèo ra ngoài lan can, mái nhà để kiểm tra ống thoát hay dàn nóng.
• Không để bình xịt dễ cháy gần máy. Daikin ghi không đặt bình xịt dễ cháy trong vòng 1 m quanh cửa gió.
• Người trong nhà đau đầu, khó thở khi máy chạy: tắt máy, mở cửa thông gió.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao điều hòa mới bật có mùi hôi rồi một lúc sau hết?

Theo Mitsubishi Electric, mùi tích trên lá nhôm của dàn trong thời gian máy nghỉ hoặc chạy sưởi sẽ bị nước ngưng giải phóng khi máy bắt đầu chạy lạnh. Khi phần lớn chất gây mùi đã ra hết, mùi sẽ nhạt. Mùi kéo dài suốt lúc chạy thì nên rửa lưới lọc và kiểm tra mốc.

Điều hòa có mùi chua, mùi ẩm mốc có hại không?

Mùi ẩm mốc cho thấy có nấm mốc trong máy, và gió thổi qua đó ra phòng. Nên xử lý sớm: rửa lưới lọc, chạy lạnh 1 giờ, nếu không hết thì vệ sinh dàn lạnh. Người có bệnh hô hấp, dị ứng cảm thấy khó chịu thì ngừng dùng máy đến khi vệ sinh xong.

Chế độ tự làm sạch có thay được vệ sinh máy không?

Không. Daikin ghi chức năng MOLD PROOF không loại bỏ được bụi, mốc đã có; Panasonic cũng ghi chức năng làm sạch bên trong của hãng không loại bỏ được mốc đã mọc. Chức năng này chỉ giúp máy sạch lâu hơn sau khi đã được vệ sinh.

Bật chức năng làm khô xong sao phòng nóng và ẩm hơn?

Bình thường. Mitsubishi ghi chức năng làm khô của hãng có đoạn sưởi nhẹ tối đa 10 phút, nên nhiệt độ phòng có thể tăng 2 đến 3°C và độ ẩm phòng tăng. Hơi ẩm trong máy được đẩy ra phòng.

Điều hòa có mùi cống thì do đâu?

Thường do ống thoát nước ngưng. Mitsubishi Electric ghi khi đầu ống cắm vào hố thoát, mùi đi ngược theo ống vào phòng. Ở chung cư, ống đấu vào đường thoát chung mà không có bẫy mùi cũng gây ra hiện tượng này. Nhờ thợ sửa lại đầu ống hoặc lắp bẫy mùi.

Có nên xịt khử mùi vào điều hòa không?

Không. Mitsubishi khuyên không xịt chất khử mùi, chất kháng khuẩn vào máy vì có thể hỏng bo mạch, cảm biến và ăn mòn dàn. NITE ghi nhận các vụ cháy do dung dịch rửa dính vào cầu đấu điện bên trong máy.

Điều hòa có mùi khét nhưng vẫn chạy bình thường, có dùng tiếp được không?

Không nên. Daikin ghi khi máy có mùi khét phải ngắt nguồn và liên hệ thợ, vì chạy tiếp có thể gây điện giật hoặc cháy. Ngắt aptomat, không bật lại cho đến khi thợ kiểm tra dây nguồn, cầu đấu, bo mạch.

Ngửi thấy mùi giống gas có phải điều hòa bị rò gas không?

Thường không phải. Daikin ghi gas lạnh trong máy không có mùi, nên bạn không ngửi được khi máy rò. Mùi giống gas có thể là gas bếp, cần khóa van và thông gió. Dấu hiệu điều hòa rò gas thật là máy kém lạnh dần. Các lỗi khác của điều hòa có trong cẩm nang điều hòa.

Đặt thợ trên Thuê Thợ 365

Trên Thuê Thợ 365, bạn có thể chọn thợ điện lạnh đã được xác minh danh tính và tay nghề, hoặc đăng việc để nhận báo giá từ thợ gần bạn. Mô tả kiểu mùi, lúc nào có mùi, đời máy và ảnh đầu ống thoát nước để thợ đoán đúng nguyên nhân trước khi đến. Thợ báo giá trực tiếp với bạn trước khi làm, và tiền công được bảo hành theo chính sách của nền tảng.