Bồn cầu chảy nước liên tục: chỉnh phao, thay van xả, gioăng két 1 nhấn và 2 nhấn

Bồn cầu chảy nước liên tục gần như luôn do một trong hai bộ phận trong két: phao cấp nước không ngắt (nước dâng quá cao, tràn vào ống tràn) hoặc van xả đóng không kín (nước rỉ từ két xuống lòng bồn, phao lại phải cấp bù). Mở nắp két, nhìn mực nước so với miệng ống tràn là biết ngay thuộc trường hợp nào. Phần lớn có thể tự chỉnh phao, móc lại xích hoặc rửa van trong 15 phút; thay van xả, gioăng thì tùy loại két.

Bài này hướng dẫn cách thử bằng màu thực phẩm, chỉnh phao, kiểm tra xích và van xả, khác biệt giữa két gạt tay, két nút nhấn 1 chế độ và 2 chế độ, theo hướng dẫn chính thức của TOTO, LIXIL (INAX), American Standard và hãng linh kiện Fluidmaster.

Bồn cầu chảy nước liên tục là bị gì

Két nước bồn cầu có hai cụm chính:

• Phao cấp nước (van cấp): mở cho nước vào két sau mỗi lần xả và đóng lại khi mực nước đạt mức cài. Phao có thể là kiểu quả bóng trên cần đồng, kiểu trụ đứng, hoặc kiểu cốc trượt.
• Van xả: đậy lỗ xả đáy két. Két gạt tay thường dùng nắp cao su (flapper) kéo bằng xích; két nút nhấn dùng van xả dạng trụ có gioăng ở chân, nút nhấn đẩy cần nâng trụ lên.
• Ống tràn: ống đứng giữa két, nước dâng quá mức sẽ chảy qua ống này xuống lòng bồn để không tràn ra sàn.

Ba hiện tượng hay gặp và nguyên nhân:

Hiện tượng	Nguyên nhân thường gặp
Nước chảy rào rào không dứt, mặt nước trong két ngang hoặc trên miệng ống tràn	Phao chỉnh quá cao, phao kẹt, van phao mòn hoặc có cặn
Nước rỉ thành vệt trong lòng bồn, phao cứ vài phút lại tự cấp nước một lúc	Van xả, gioăng chân van mòn, bẩn, lệch; xích quá ngắn hoặc vướng
Xả xong nước không ngắt, phải lắc cần gạt hoặc ấn lại nút mới dừng	Cần gạt, nút nhấn kẹt; xích quá dài cuốn vào nắp van; van xả không rơi về đúng chỗ

Fluidmaster gọi trường hợp két tự cấp nước một lúc dù không ai xả là "ghost flushing": đó là phao báo cho bạn biết nước đang rò khỏi két. Rò càng nặng, khoảng cách giữa các lần tự cấp càng ngắn.

Lưu ý theo TOTO: ngay sau khi xả, nước có thể còn chảy nhẹ từ lỗ xả trong lòng bồn một lúc, đây không phải lỗi. TOTO ghi nếu nước không ngừng sau 1 giờ trở lên thì có thể thiết bị đã hỏng.

Bước 1: Thử màu thực phẩm (bạn tự làm được)

1. Mở nắp két, nhỏ vài giọt màu thực phẩm (hoặc vài giọt mực tím, xanh) vào nước trong két. Không xả.
2. Chờ. EPA (Mỹ, chương trình WaterSense) hướng dẫn: nếu màu xuất hiện trong lòng bồn trong vòng 10 phút, két đang rò. Báo SGGP hướng dẫn chờ khoảng 15 phút, đồng thời đánh dấu mực nước trong két để xem có tụt không.
3. Thử xong xả ngay để màu không bám ố két.

Màu xuống lòng bồn mà mực nước trong két không cao tới ống tràn, thì nước đang lọt qua van xả.

Thử mực nước để biết hỏng chỗ nào

Fluidmaster hướng dẫn: khóa van cấp nước bồn cầu, đánh dấu mực nước trong két, chờ một thời gian rồi xem mực nước dừng ở đâu. Nước sẽ tụt đến đúng độ cao của chỗ rò rồi dừng:

• Tụt xuống ngang mép nắp van xả: nắp cao su hoặc mặt tựa của van xả rò.
• Chỉ tụt khoảng 6 đến 13 mm (1/4 đến 1/2 inch) rồi dừng: nhiều khả năng ống cấp bù (ống nhỏ từ phao dẫn vào ống tràn) đang hút xi phông, hoặc ống tràn bị nứt.

American Standard dùng cách tương tự: nước tụt đến đỉnh nắp van thì thay nắp hoặc gioăng; tụt xuống dưới đỉnh nắp van thì nhiều khả năng phải thay cả van xả; mực nước không tụt thì lỗi nằm ở phao cấp.

Bước 2: Mở két, khóa van chặn

Trước mọi thao tác, khóa van chặn cấp nước bồn cầu (van nhỏ ở tường sau bồn). TOTO dặn khóa van chặn trước khi chỉnh để nước không tràn; nếu van chặn cứng, không cố vặn, hãy khóa van tổng của nhà. Mẹo từ nhiều hướng dẫn tiếng Nhật: đếm số vòng khi khóa để lúc mở lại đúng lưu lượng cũ.

Nhấc nắp két nhẹ tay, đặt lên khăn trên sàn. Nắp két sứ nặng và dễ vỡ. Với két nút nhấn, thường phải tháo nút nhấn trước khi nhấc nắp; cách tháo tùy model, xem sách hướng dẫn kèm bồn cầu. LIXIL ghi một số két có nắp trong bằng nhựa gài bằng ngàm, cần tháo cẩn thận để không gãy ngàm.

TOTO khuyên lấy ra mọi vật lạ trong két: viên tẩy bồn cầu, vật tiết kiệm nước, chai nhựa đặt trong két. Fluidmaster cũng khuyên bỏ viên clo thả két vì có thể làm hỏng nắp cao su và các chi tiết trong két.

Bước 3: Chỉnh phao khi nước tràn vào ống tràn

So mặt nước với vạch mức nước:

• TOTO: canh mặt nước theo vạch "-WL-" khắc trên ống tràn. Không có vạch thì để mặt nước thấp hơn miệng ống tràn khoảng 2 đến 3 cm.
• LIXIL (INAX): nước tràn vào ống tràn thì vặn vít chỉnh theo chiều hạ cho đến khi mặt nước về vạch W.L.
• Fluidmaster: khuyến nghị mặt nước dừng khoảng 1/2 inch (khoảng 13 mm) dưới miệng ống tràn.
• American Standard (dòng VorMax): đo 1/4 inch (khoảng 6 mm) từ miệng ống tràn xuống, nước phải dừng ở đó.

Các con số khác nhau theo thiết kế két, nên ưu tiên vạch khắc trên két của bạn.

Cách chỉnh theo loại phao, theo trang hỗ trợ của TOTO:

• Phao có vòng chỉnh mực nước: kéo vòng lên để mở khóa, xoay sang phải để hạ mực nước, sang trái để nâng. TOTO ghi mỗi lần xoay 90° mực nước thay đổi khoảng 8 mm. Ấn vòng xuống để khóa.
• Phao quả bóng trên cần: nước cao thì uốn cần xuống, thấp thì uốn lên. Uốn nhẹ ở khoảng giữa cần, không uốn ở gốc để tránh gãy cần hoặc làm hỏng thân van. Siết chặt đai ốc khóa ở gốc cần, vì phao lỏng có thể xoay và làm mực nước dâng lên.
• Phao hình trụ (không phải quả cầu): giữ gốc cần phao, xoay phao bằng tay. Nhìn từ trên xuống, xoay theo chiều kim đồng hồ để nâng, ngược chiều để hạ.
• Phao trụ đứng có vít chỉnh (kiểu Fluidmaster, American Standard): vặn vít hoặc núm chỉnh, xả thử, chỉnh lại đến khi đúng mức.

Chỉnh xong, mở van chặn, chờ két đầy, xem phao có ngắt đúng mức không. TOTO ghi nếu chỉnh rồi mà mực nước vẫn không đúng, có thể phải thay van của phao.

TOTO chẩn đoán phao bằng cách nâng quả phao

Theo TOTO, khi mặt nước cao hơn vạch:

• Nâng quả phao lên bằng tay mà nước ngừng chảy: két chỉ đang cấp quá nhiều nước, chỉnh lại mức nước.
• Nâng quả phao lên mà nước vẫn chảy: van của phao đã mòn hoặc lỏng, cần thay chi tiết van phao.

Rửa cặn trong van phao

Cặn, cát trong đường nước hay kẹt vào van phao làm phao không đóng kín. American Standard hướng dẫn rửa van cấp: khóa nước, tháo nắp đầu van (nhấc cần, xoay đầu van và cần, ấn nhẹ nắp), úp một cái cốc giấy lên van để khỏi bắn nước, mở rồi khóa nước vài lần để xối cặn ra, sau đó lắp nắp lại bằng cách khớp ngàm và xoay 1/8 vòng theo chiều kim đồng hồ đến vị trí khóa.

TOTO cũng ghi phao, van xả có thể tạm thời bị kẹt rác và khuyên vệ sinh lưới lọc ở van chặn: khóa van chặn và xả hết nước két trước khi tháo lưới, nếu không áp lực nước có thể đẩy bật lưới lọc ra. TOTO còn lưu ý riêng với nhà mới sửa chữa: cặn trong ống mới rất dễ làm hỏng chi tiết bên trong nếu van chặn không có lưới lọc.

Ống cấp bù cắm quá sâu

Ống nhỏ nối từ phao vào ống tràn để bù nước cho lòng bồn. Fluidmaster cảnh báo nếu ống này cắm quá sâu vào ống tràn, nó có thể hút xi phông nước từ két xuống, làm két tự cấp nước liên tục. Cách sửa của hãng: rút ra và kẹp ống ở bên ngoài, đầu ống nằm trên miệng ống tràn.

Bước 4: Xích, cần gạt và van xả khi nước rỉ vào lòng bồn

Xích và cần gạt

• Xích tuột: TOTO hướng dẫn kiểm tra nắp van xả có bị tuột khỏi chốt không, tuột thì lắp lại.
• Độ chùng của xích: xích căng quá làm nắp không đóng kín, xích dài quá có thể kẹt dưới nắp làm nắp không đóng. Fluidmaster khuyên để xích chùng khoảng 1/2 inch (khoảng 13 mm); American Standard ghi khoảng 0,25 inch (khoảng 6 mm). Nói chung là chùng nhẹ, không căng, không thừa.
• Cần gạt kẹt: TOTO ghi cần gạt cử động kém có thể kẹt giữa chừng làm nước không ngừng. Theo TOTO, nếu vặn cần mà cần không tự trở về, hãy thay cần gạt. American Standard lưu ý cần gạt cong, gãy có thể giữ nắp van mở; cần gạt theo đúng model két nên phải biết mã két khi mua.

Nắp cao su van xả mòn

Cao su lâu ngày bị chai, cong, nứt hoặc bám cặn nên không đậy kín. LIXIL ghi phao cao su và nắp van mòn sẽ làm nước trong két rỉ xuống bồn, và cần kiểm tra cả rác dưới nắp. EPA khuyên kiểm tra nắp van định kỳ và thay ít nhất 5 năm một lần; Fluidmaster cũng khuyên nắp đã quá 5 năm thì thay luôn.

Cách thay, theo TOTO (loại két gạt tay phổ biến):

1. Khóa van chặn, xả hết nước.
2. Tháo xích và nắp van cũ, lắp nắp mới và xích vào đúng vị trí cũ.
3. Mở van chặn, kiểm tra mực nước, gạt thử.
4. Đậy nắp két.

TOTO nhấn mạnh mã linh kiện khác nhau theo bồn cầu và két, phải tra theo mã két trước khi mua.

Van xả nút nhấn và gioăng chân van

Két nút nhấn không dùng xích mà dùng van xả dạng trụ, đáy có gioăng cao su. Trên một số dòng của TOTO, hãng hướng dẫn tháo van xả ra (bóp ngàm, nhấc thẳng lên) rồi bóc gioăng cũ và thay gioăng mới; một số dòng phải xoay ống giữa ngược chiều kim đồng hồ để mở khóa trước khi tháo, lắp lại thì canh rãnh khớp với hai vấu và xoay thuận để khóa.

Với van xả 2 chế độ, Fluidmaster hướng dẫn tháo van khỏi mặt tựa, rửa sạch cả gioăng và mặt nhựa mà gioăng đặt lên, kiểm tra gioăng đen ở chân van: nếu sờ vào thấy bột đen dính tay, cao su đã lão hóa, nên thay van.

American Standard có hướng dẫn thay gioăng van xả dòng Champion: khóa nước, xả hết két, tháo chốt và thanh nối cần gạt, nhấc nắp van, tháo xích, thay gioăng, lắp lại theo thứ tự ngược. Hãng ghi dấu hiệu cần thay là nghe tiếng nước chảy liên tục trong bồn cầu.

LIXIL thì ghi linh kiện phao cao su, nắp van có bán nhưng việc lắp khó, và khuyên nhờ trung tâm sửa chữa của hãng. TOTO cũng ghi một số dòng két (ví dụ một số model Delicia, Romancia, Restica, CSR, bồn cầu liền khối có két nhựa) có những chi tiết phải do đại lý, đơn vị lắp đặt hoặc dịch vụ của TOTO thay.

Két 1 nhấn và 2 nhấn khác nhau thế nào khi sửa

	Két gạt tay	Két nút nhấn 1 chế độ	Két nút nhấn 2 chế độ
Van xả	Nắp cao su kéo bằng xích	Van trụ, nút đẩy cần nâng	Van trụ có hai cần: xả ít và xả nhiều
Chỗ hay hỏng	Nắp cao su mòn, xích tuột, cần gạt kẹt	Gioăng chân van, nút nhấn kẹt	Gioăng chân van, cơ cấu chọn chế độ kẹt, nút không bật về
Tự làm	Thay nắp, chỉnh xích tương đối dễ	Tháo nút, nhấc nắp, rửa gioăng được	Rửa gioăng được; thay cả van cần đúng mã
Lưu ý	Mua nắp đúng cỡ lỗ xả	Nút nhấn và van phải cùng bộ	Ấn nửa nút mà nước chảy hết két là cơ cấu chọn chế độ đã hỏng

Khi mua linh kiện, mang theo ảnh tem dưới nắp két hoặc mã sản phẩm, ảnh cụm van xả và phao, đo đường kính lỗ xả và chiều cao ống tràn.

Theo từng hãng

• TOTO: trang hỗ trợ của TOTO (Nhật) có đầy đủ hướng dẫn chỉnh mức nước, thay chi tiết phao, thay xích và nắp van, thay cần gạt, kèm công cụ tra mã linh kiện. TOTO cũng lưu ý không dùng xà phòng ở vòi rửa tay trên nắp két, vì cặn xà phòng bám vào chi tiết bên trong gây ngắt nước kém.
• INAX (LIXIL): trang hỗ trợ của LIXIL (Nhật) hướng dẫn chỉnh vít về vạch W.L., kiểm tra rác dưới phao cao su, và khuyên nhờ trung tâm sửa chữa khi cần thay phao cao su, nắp van.
• American Standard: trang hướng dẫn của hãng (Mỹ) có quy trình rửa van cấp, thay gioăng, thay van xả cho từng dòng như Champion, Cadet, VorMax. Dòng bán ở Việt Nam có thể khác mã, cần đối chiếu.
• Viglacera: chúng tôi chưa tìm thấy hướng dẫn sửa két nước chính thức công khai của Viglacera. Nguyên lý phao và van xả tương tự các hãng trên; với bồn cầu còn bảo hành, nên liên hệ đại lý hoặc kênh bảo hành ghi trên phiếu bảo hành.

Bồn cầu còn bảo hành thì nên báo hãng trước khi tự tháo, để giữ quyền lợi.

Phần cho thợ: thứ tự chẩn đoán nhanh

1. Mở nắp, nhìn mặt nước so với vạch WL và miệng ống tràn.
2. Nước tràn vào ống tràn: nâng quả phao bằng tay. Ngừng chảy thì chỉnh mức; vẫn chảy thì thay chi tiết van phao (piston, màng) hoặc cả phao. Kiểm tra lưới lọc van chặn.
3. Nước dưới vạch mà vẫn rỉ: khóa van chặn, đánh dấu mặt nước, xem tụt đến đâu (mép nắp van hay chỉ vài mm).
4. Tụt đến mép nắp: kiểm tra xích, rác dưới nắp, mặt tựa van có nứt, mẻ; thay nắp hoặc gioăng. Mặt tựa hỏng thì thay cả van xả (thường phải tháo két khỏi bồn với bồn cầu hai khối).
5. Tụt vài mm: kiểm tra ống cấp bù có hút xi phông, ống tràn có nứt.
6. Xả xong không ngắt: kiểm tra cần gạt, nút nhấn, cơ cấu 2 chế độ.
7. Kiểm tra cả rò ra ngoài: chân van cấp, đai ốc dưới đáy két, bu lông bắt két (bồn hai khối), ống mềm.
8. Lắp xong: xả thử nhiều lần cả hai chế độ, thử màu lại, xác nhận đồng hồ nước đứng yên khi không dùng.

TOTO hướng dẫn khi thay chi tiết piston của phao cấp bên hông: dùng mỏ lết nới đai ốc, kéo ống vào trong két, tháo hai vít tai hồng, thay piston mới, chú ý chiều gioăng (mặt đường kính lớn hướng về piston), lắp lại rồi chỉnh mức nước bằng van chặn.

An toàn khi sửa két nước

• Khóa van chặn trước khi tháo. Không cố vặn van chặn gỉ cứng, dễ gãy ren và xì nước; khóa van tổng thay thế.
• Nắp két sứ nặng, dễ vỡ và cạnh sắc. Đặt lên khăn trên sàn, xa lối đi.
• Không siết quá tay đai ốc nhựa và bu lông bắt két vào sứ. Sứ có thể nứt.
• Bồn cầu thông minh, nắp điện tử: rút điện trước khi tháo phần két, không để nước bắn vào phích cắm.
• Không trộn hóa chất tẩy rửa trong két (clo với axit).
• Đeo găng tay khi làm việc trong két và quanh bồn cầu.

Khi nào nên gọi thợ

• Đã chỉnh phao, móc xích, rửa van mà vẫn chảy.
• Mặt tựa van xả nứt, phải thay cả van (bồn hai khối thường phải tháo két).
• Két nút nhấn 2 chế độ không rõ mã, không mua được linh kiện đúng.
• Van chặn gỉ không khóa được.
• Rò ra sàn ở chân két, chân bồn.
• Bồn cầu vừa chảy nước vừa thoát chậm, có thể có tắc. Xem bài bồn cầu bị tắc, cách thông tại nhà hoặc thông tắc bồn cầu, ống thoát chung cư.

Khi gọi thợ, chụp sẵn: tem mã bồn cầu, bên trong két (phao, van xả, ống tràn), video lúc nước chảy. Thợ mang đúng linh kiện ngay lần đầu.

Két rò lâu ngày có thể làm tiền nước tăng đáng kể. Nếu đồng hồ vẫn quay sau khi bồn cầu đã sửa, xem thêm cẩm nang cấp thoát nước để kiểm tra các chỗ rò khác.

Câu hỏi thường gặp

Bồn cầu cứ vài phút lại tự xả nước rè rè là sao?

Đó là phao tự cấp bù vì nước trong két đang rỉ xuống lòng bồn, thường qua nắp van xả hoặc gioăng chân van. Fluidmaster gọi hiện tượng này là ghost flushing. Thử màu thực phẩm để xác nhận, rồi kiểm tra xích, rửa hoặc thay nắp van.

Nước tràn vào ống tràn thì chỉnh phao thế nào?

Hạ mức nước về vạch WL trên ống tràn. TOTO: phao có vòng chỉnh thì xoay phải để hạ, mỗi 90° khoảng 8 mm; phao quả bóng thì uốn nhẹ cần xuống ở giữa cần; phao trụ thì vặn vít chỉnh. Không có vạch thì để thấp hơn miệng ống tràn 2 đến 3 cm.

Nâng quả phao lên mà nước vẫn chảy là hỏng gì?

Theo TOTO, đó là van của phao đã mòn hoặc lỏng. Thử rửa cặn trong van và lưới lọc van chặn trước; không hết thì thay chi tiết van phao hoặc cả bộ phao.

Bao lâu nên thay nắp cao su van xả?

EPA khuyên thay ít nhất 5 năm một lần, Fluidmaster cũng khuyên nắp quá 5 năm thì thay. Nước nhiều cặn hoặc dùng viên tẩy clo trong két có thể làm nắp hỏng sớm hơn.

Có nên thả viên tẩy bồn cầu vào két không?

Fluidmaster khuyên bỏ viên clo khỏi két vì nó làm hỏng các chi tiết trong két, đặc biệt nắp cao su. TOTO cũng khuyên lấy mọi vật lạ, chất tẩy rửa ra khỏi két khi nước không ngắt.

Két 2 nhấn ấn nửa nút cũng xả hết nước là sao?

Cơ cấu chọn chế độ trong van xả bị kẹt hoặc gãy, hoặc nút nhấn lắp lệch với cần van. Tháo nút, kiểm tra hai cần đẩy; thường phải thay bộ van xả hoặc nút nhấn đúng mã.

Xả xong nước chảy nhẹ trong lòng bồn một lúc có phải hỏng không?

Không nhất thiết. TOTO ghi nước còn chảy nhẹ từ lỗ xả một lúc sau khi xả là bình thường; nếu không ngừng sau 1 giờ trở lên thì mới nghi hỏng.

Bồn cầu rỉ nước có làm tiền nước tăng nhiều không?

Có thể. Rò két là rò "im lặng" vì nước chảy thẳng xuống cống, sàn vẫn khô, nên dễ kéo dài nhiều tháng. EPA cảnh báo nắp van mòn có thể rò âm thầm hàng nghìn gallon mỗi năm. Thử đồng hồ nước khi đã khóa hết vòi để kiểm tra.

Đặt thợ trên Thuê Thợ 365

Khi đã thử màu và biết lỗi nằm ở phao hay van xả, bạn có thể đặt thợ cấp thoát nước hoặc đăng việc nhận báo giá kèm ảnh bên trong két và mã bồn cầu. Thợ trên Thuê Thợ 365 đã được xác minh danh tính, báo giá trực tiếp với bạn trước khi làm, và tiền công được bảo hành theo điều khoản của nền tảng.