Lắp lavabo, bồn cầu, sen tắm đúng kỹ thuật: tâm xả, gioăng, độ cao theo tài liệu hãng

Lắp lavabo, bồn cầu, sen tắm đúng kỹ thuật là làm theo bản vẽ lắp đặt của đúng model bạn mua, không theo thói quen. Ba con số quan trọng nhất là: tâm xả bồn cầu (khoảng cách từ tường hoàn thiện tới tâm ống thoát, thường 300 hoặc 305 mm với bồn cầu xả sàn ở Việt Nam, có model 400 mm, bồn cầu xả ngang lại đo theo chiều cao), độ cao ống chờ thải và cấp của lavabo, và độ cao van sen. Sai một trong ba, thiết bị sẽ rò, bốc mùi hoặc không lắp được.

Phần lớn ca "bồn cầu mới lắp đã có mùi" hay "nước rỉ ra chân bồn cầu" mà chúng tôi gặp đều quy về vài lỗi lặp lại: ống chờ thải nhô sai độ cao, gioăng làm kín bị lệch hoặc dùng lại gioăng cũ, bồn cầu kênh, siết bu lông quá tay làm nứt sứ, xi phông lavabo không giữ nước. Bài này tổng hợp hướng dẫn lắp đặt chính hãng của INAX (LIXIL Việt Nam), Kohler, TOTO, American Standard, Caesar và GROHE, ghi rõ số theo từng model, chia thành phần cho chủ nhà (nghiệm thu, tự xử lý mùi đơn giản) và phần cho thợ (đo, lắp, thử).

Vì sao phải đọc hướng dẫn của đúng model

Mỗi hãng, mỗi model có kích thước và cách làm kín khác nhau, có khi trái ngược nhau:

• Tâm xả khác nhau. Hướng dẫn INAX cho C-504VAN và C-306VA ghi tâm ống chờ cách tường 300 mm, còn bàn cầu một khối INAX AC-969VN là 305 mm. Kohler có cùng dòng San Souci bản 305 mm và bản 400 mm. Caesar ghi trên trang sản phẩm CT1325 và CD1338 là tâm thoát 300 mm, còn bàn cầu thoát ngang CPT1332 ghi 190 mm.
• Cách làm kín chân khác nhau. Hướng dẫn INAX cho C-504VAN dặn dùng xi măng trắng trét khe hở quanh chân bàn cầu và tuyệt đối không dùng xi măng đen. Hướng dẫn Kohler (Memoirs K-3451T, San Souci K-21865T-S, Odeon) lại ghi không dùng xi măng trắng hoặc xi măng nhiều vôi, vì xi măng giãn nở khi nhiệt độ tăng có thể làm nứt bồn cầu, và Kohler không chịu trách nhiệm hư hỏng do dùng xi măng. Kohler cho bơm keo (caulk) quanh chân. INAX AC-969VN thì hướng dẫn bơm silicon theo viền chân rồi bơm kín chân bàn cầu.
• Gioăng khác nhau. INAX dùng đế thải có gioăng cao su, cắm vào ống chờ. Kohler và TOTO dùng gioăng sáp (wax ring) đặt giữa lỗ thoát bồn cầu và bích sàn.
• Bảo hành phụ thuộc vào việc lắp đúng. Hướng dẫn INAX ghi ở đầu trang: hãy lắp đúng theo hướng dẫn, nếu không công ty sẽ không chịu trách nhiệm. Bảo hành của American Standard cũng loại trừ trường hợp không lắp theo hướng dẫn của hãng.

Vì vậy, khi mua thiết bị, hãy giữ lại tờ hướng dẫn trong hộp hoặc tải đúng file theo mã sản phẩm trên trang của hãng. Trang sản phẩm INAX Việt Nam hiện có mục "Installation Files" để tải hướng dẫn lắp đặt theo từng mã.

Bồn cầu: các loại và điều cần biết trước khi lắp

Một khối, hai khối, treo tường

• Hai khối: thân bồn cầu và két nước rời, lắp két lên thân bằng bu lông. Điểm hay hỏng là siết bu lông két quá chặt làm nứt sứ hoặc quá lỏng làm rỉ nước giữa két và thân.
• Một khối: thân và két liền, không có mối nối giữa két và thân. Nặng hơn, cần hai người khiêng.
• Treo tường: thân bồn cầu treo trên khung và két nước âm tường. Toàn bộ tải trọng dồn lên khung, nên khung phải lắp trước khi xây ốp. Với INAX AC-952VN, hướng dẫn ghi két nước âm tường lắp theo tờ hướng dẫn riêng đi kèm két.

Xả sàn và xả ngang

• Xả sàn (S-trap, thoát đứng): ống thoát đi xuống sàn. Thông số quan trọng là tâm xả: khoảng cách từ tường hoàn thiện (đã ốp gạch) tới tâm ống thoát.
• Xả ngang (P-trap, thoát tường): ống thoát đi vào tường. Thông số quan trọng là chiều cao tâm ống thoát so với sàn. Ví dụ, bản vẽ Kohler Odeon P-trap K-8711T thể hiện tâm ống Ø102 cách sàn 178 mm. Caesar CPT1332 ghi tâm thoát 190 mm (thoát ngang).

Bồn cầu xả sàn không lắp được vào ống chờ xả ngang và ngược lại. Một số model có hai bản (S-trap và P-trap) dùng phụ kiện khác nhau, ví dụ hướng dẫn INAX C-306VA ghi sản phẩm chưa bao gồm bộ phụ kiện xả và bộ phụ kiện xả P-trap CF-22H.

Bảng tâm xả theo model (theo tài liệu hãng)

Hãng, model	Kiểu	Tâm xả theo tài liệu	Ghi chú từ tài liệu
INAX C-504VAN, C-504VWN, AC-504VAN, AC-504VWN	Hai khối, xả sàn	300 mm	Ống chờ Ø110 (Ø110x4.2, Class 3 TCVN), nhô khỏi sàn 5 đến 7 mm
INAX C-306VA, C-306VAN	Hai khối, xả sàn	300 mm	Cùng tờ hướng dẫn với C-504VAN
INAX AC-969VN	Một khối, xả sàn	305 mm	Ống chờ u.PVC Ø110 nhô khỏi sàn 5 đến 7 mm
Kohler Memoirs K-3451T	Một khối	305 mm	Tài liệu Kohler Trung Quốc
Kohler San Souci K-21865T-S / K-20972T-S	Một khối, S-trap	305 mm / 400 mm	Hai mã cho hai tâm xả
Kohler Odeon K-8753T / K-8766T / K-8711T	Hai khối	S-trap 255 mm / S-trap 305 mm / P-trap	Bản P-trap: tâm ống Ø102 cao 178 mm trên bản vẽ
TOTO CT705UN (thị trường Mỹ)	Thân bồn cầu hai khối	254 đến 305 mm (10 đến 12 inch)	Tài liệu TOTO U.S.A.
TOTO CST412MF (thị trường Mỹ)	Hai khối	305 mm, bản .10 là 254 mm	Tài liệu TOTO U.S.A.
Caesar CT1325, CD1338	Hai khối	300 mm	Theo trang sản phẩm Caesar Việt Nam
Caesar CPT1332	Thoát ngang	190 mm	Theo trang sản phẩm Caesar Việt Nam

Viglacera: chúng tôi chưa tải được tài liệu lắp đặt chính hãng nên không đưa số vào bảng. Hai model TOTO trong bảng là hàng thị trường Mỹ, chỉ để minh họa cách hãng ghi tâm xả; model TOTO bán ở Việt Nam cần xem tài liệu đi kèm.

Bài học: đo tâm ống chờ trước khi mua, đo từ mặt gạch ốp hoàn thiện (không phải mặt tường thô) tới tâm ống. Nếu nhà đang xây, chọn model trước rồi mới chôn ống theo bản vẽ.

Lavabo: các kiểu lắp và độ cao theo hướng dẫn hãng

Treo tường, chân lửng, chân đứng

Lavabo treo tường được giữ bằng giá đỡ hoặc bu lông bắt vào tường. Chân chậu (chân lửng ngắn treo tường, hoặc chân dài đứng sàn) chủ yếu để che xi phông và ống, không phải để đỡ chính.

Theo hướng dẫn INAX cho chậu L-285V đi với chân chậu L-288VC (chân ngắn) và L-288VD (chân dài):

• Bản vẽ thể hiện mặt chậu cách sàn 810 mm khi lắp chân ngắn và 783 mm khi lắp chân dài.
• Ống thải chờ Ø48x2.4 (Class 2 TCVN), ống cấp nước Ø21.
• Giá đỡ chậu: vạch đường chuẩn song song với nền, khoan 3 lỗ Ø8, bắt 3 vít nở. Đặt chậu lên giá, dùng thước thủy (livô) chỉnh thăng bằng, lấy dấu, khoan 2 lỗ Ø10 để bắt vít cố định chậu.
• Chân chậu: khoan 2 lỗ Ø10 và bắt vít cố định chân với tường.
• Quấn băng tan quanh ren để tránh rò. Lực siết đai ốc dây cấp nhỏ hơn 25 (tài liệu ghi đơn vị "N"). Không siết quá chặt các ren vặn, vì sứ dễ vỡ.
• Áp suất nước cấp: 0,07 đến 0,75 MPa.

Theo hướng dẫn American Standard cho lavabo treo tường (tài liệu 730427-100):

• Phải gia cố phía sau tường hoàn thiện để bắt vít giá treo (tài liệu Mỹ dùng thanh gỗ 2x8 trong vách thạch cao).
• Chọn chiều cao mép chậu mong muốn (ví dụ trong tài liệu: 32 inch, khoảng 813 mm), rồi trừ một khoảng tra bảng theo model để ra cao độ tâm giá treo.
• Bản vẽ cho người khuyết tật (barrier free) ghi 34 inch (864 mm).
• Bôi một đường keo (caulk) dọc mép chậu tiếp giáp với tường.
• Bôi một lớp keo trám (putty) dưới mặt bích bộ xả để kín nước giữa chậu và bộ xả, lau phần thừa.

Hướng dẫn American Standard cho chậu bán chân treo tường Ravenna (730515-100) ghi: ống thải chờ cao 21 inch (533 mm), hai ống cấp cao 24-3/4 inch (629 mm) cách tâm 1-1/2 inch (38 mm) mỗi bên, mép chậu cao 32 inch (813 mm). Hãng khuyên dùng van chặn thẳng với dây cấp mềm cho dễ lắp; nếu dùng ống cứng thì dùng van góc.

Lưu ý: đây là số của từng model. Lavabo khác sẽ có bảng khác, bạn không nên lấy số của chậu này áp cho chậu kia.

Đặt bàn và âm bàn (bán âm)

• Chậu đặt bàn INAX L-445V / AL-445V: bản vẽ ghi mặt bàn cao 800 mm (số tham khảo), chậu nhô lên trên mặt bàn 165 mm, ống cấp Ø21 cao khoảng 500 mm (tham khảo), ống thải chờ Ø48 (Class 2 TCVN). Chậu cố định bằng bộ vít bắt chậu đi kèm.
• Chậu bán âm bàn INAX L-333V / AL-333V: tờ hướng dẫn in kèm dưỡng cắt mặt bàn tỷ lệ 1:1. Đặt dưỡng lên mặt bàn, đánh dấu và cắt theo đường dấu. Gá đỡ chậu có cách lắp riêng cho mặt bàn dày 16, 24 và 30 mm. Bản vẽ ghi mặt bàn 800 mm (tham khảo). Hướng dẫn cũng ghi để bộ linh kiện hoạt động hiệu quả, áp lực nước cấp không nên thấp hơn 0,3 kg/cm2 (tương đương cột nước 3 m).

Với chậu âm bàn, mặt đá phải được đỡ chắc (khung, chân tủ hoặc ke), và đường cắt phải theo dưỡng của đúng model. Cắt lỗ to hơn dưỡng là lỗi không sửa được.

Xi phông lavabo và vì sao chậu bốc mùi

Xi phông (bẫy nước) là đoạn ống cong chữ U hoặc chữ P dưới chậu, giữ lại một lượng nước để chặn mùi từ đường ống thoát. Nếu xi phông không có nước, mùi đi thẳng lên phòng. Hướng dẫn American Standard ghi có thể phải cắt bớt ống đuôi bộ xả hoặc đoạn ngang của xi phông cho vừa, và nên nối thử bằng tay để kiểm tra thẳng hàng trước khi siết kín.

Các trường hợp xi phông mất nước hoặc không làm việc mà chúng tôi hay gặp:

• Dùng ống ruột gà thẳng từ bộ xả vào ống chờ, không có đoạn cong giữ nước.
• Lavabo ít dùng (phòng khách, nhà đi vắng lâu), nước trong xi phông bay hơi.
• Đường ống thoát không có ống thông hơi, khi xả mạnh ở thiết bị khác, nước trong xi phông bị hút đi.
• Ống chờ thải không có gioăng hoặc nút làm kín quanh ống xả, mùi đi qua khe hở giữa ống xả và ống chờ.

Sen tắm: độ cao van và ống chờ

Theo tài liệu INAX và GROHE, các số liệu quan trọng khi chôn ống chờ sen là:

Model	Thông số theo tài liệu hãng
INAX BFV-70S (sen cây)	Hai ống chờ nóng lạnh cách nhau 150±20 mm, ren G1/2, song song và vuông góc với mặt tường; lỗ khoan giá đỡ φ6 cách tâm chân sen 720±5 mm; áp lực nước 0,05 đến 0,75 MPa
INAX BFV-1115S (sen cây)	Gợi ý chiều cao thi công (van) 800 đến 1000 mm; hai ống chờ cách nhau 150±20 mm, ren G1/2; áp lực 0,1 đến 0,75 MPa
INAX BFV-81SEHW (sen âm tường)	Bản vẽ ghi van cao khoảng 1000 mm, bát sen phía trên van khoảng 1100 mm, giá tay sen 1650 mm (các số trong ngoặc, tham khảo); ống âm tường không đi kèm
GROHE (bài hướng dẫn chọn sen mưa trên trang GROHE Mỹ)	Sen mưa thường lắp cao 80 đến 84 inch (khoảng 2030 đến 2130 mm) tính từ sàn tắm; khoảng 84 inch nếu nhà có người cao
GROHE Rainshower SmartActive (tài liệu kỹ thuật bản Úc)	Phù hợp áp lực 150 đến 500 kPa; áp tĩnh tối đa 500 kPa, vượt mức thì phải lắp van giảm áp

Hướng dẫn INAX BFV-70S còn dặn: không tháo rời và căn chỉnh các chi tiết cụm sản phẩm; trước khi lắp phải xả nước làm sạch đường ống một lúc; với ống chôn trong tường phải đảm bảo các mối nối không rò, không nứt vỡ do lắp sai. Ống chờ sai khoảng cách hoặc lệch mặt tường là lỗi phải đục tường mới sửa được, nên phải dùng cữ (thanh định vị hoặc thân sen) khi chôn ống.

Bài này không đi sâu vào sửa vòi sen rỉ nước hoặc thay ruột van. Nếu chỉ cần lắp lại một vòi đã có ống chờ đúng, thợ điện nước làm trong vài chục phút.

Phần cho chủ nhà: nghiệm thu sau khi thợ lắp

Bạn không cần biết lắp, chỉ cần kiểm tra được kết quả. Danh sách dưới đây làm được bằng mắt, tay và một tờ giấy:

1. Bồn cầu không kênh, không lắc. Ngồi lên, nghiêng người sang hai bên. Bồn cầu phải đứng im. Hướng dẫn INAX ghi phải ấn đều bàn cầu xuống để không bị kênh so với sàn, rồi mới cố định vít.
2. Bồn cầu vuông với tường. INAX ghi điều chỉnh bàn cầu sao cho vuông góc với tường trước khi lấy dấu khoan.
3. Xả thử nhiều lần. Xả 5 đến 10 lần liên tục, kể cả xả tiểu và xả đại. Nước phải xuống gọn, không trào, không ục ục kéo dài. Hướng dẫn Kohler ghi xả nhiều lần, kiểm tra tất cả các mối nối và tiếp tục kiểm tra rò rỉ trong vài ngày sau khi lắp.
4. Kiểm tra chân bồn cầu. Lau khô quanh chân, đặt một tờ giấy vệ sinh khô sát chân phía sau, xả vài lần rồi xem giấy có ướt không.
5. Kiểm tra van góc và dây cấp. Lau khô, dùng giấy khô quấn quanh đai ốc van góc, đai ốc dây cấp, mối nối két nước. Sau 30 phút xem có vết ẩm.
6. Két nước ngừng cấp. Sau khi két đầy, phải im hẳn. Nếu thỉnh thoảng nghe tiếng nước chảy rỉ vào lòng bồn cầu, phao hoặc van xả đang rò.
7. Lavabo không xệ. Ấn nhẹ xuống mép trước chậu, không được rung hay xệ. Khe giữa chậu và tường phải có đường keo đều.
8. Xả đầy chậu lavabo (nút xả đóng, mở nước đến gần tràn), rồi mở nút cho xả hết. Soi đèn dưới chậu xem xi phông và đầu nối ống chờ có rỉ không. Ngửi chỗ ống xả vào tường.
9. Sen tắm: mở nóng, mở lạnh, xem có đúng bên (thường nóng bên trái), van có rỉ ở chân tường, mặt nạ che có kín.
10. Xin lại tờ hướng dẫn và mã sản phẩm để sau này đối chiếu và làm bảo hành.

Nếu đang nhận căn hộ mới, nên đọc thêm danh sách nghiệm thu khi nhận bàn giao căn hộ để kiểm tra cả sàn, chống thấm và thoát sàn trong nhà vệ sinh.

Tự xử lý mùi hôi đơn giản trước khi gọi thợ

Mùi hôi trong nhà vệ sinh có nhiều nguồn. Trước khi gọi thợ, bạn có thể loại trừ các nguyên nhân dễ:

• Thoát sàn và lavabo ít dùng: đổ một gáo nước vào thoát sàn và mở nước lavabo vài giây để bẫy nước có nước trở lại. Nếu mùi hết sau vài giờ rồi quay lại sau nhiều ngày, nguyên nhân là bẫy nước bay hơi.
• Xi phông lavabo: nhìn dưới chậu. Nếu là ống ruột gà thẳng, không có đoạn cong, cần thay bằng xi phông có bẫy nước. Nếu có xi phông mà mùi vẫn lên ở chỗ ống cắm vào tường, khe hở quanh ống chờ chưa được làm kín.
• Chân bồn cầu: mùi nồng ở sát chân bồn cầu, nhất là sau khi xả, thường là gioăng làm kín giữa bồn cầu và ống chờ có vấn đề. Việc này phải nhấc bồn cầu ra, không tự trám silicon bên ngoài để che, vì nước rỉ vẫn đọng ở dưới.
• Lòng bồn cầu ít nước: nếu mặt nước trong lòng bồn cầu thấp bất thường hoặc tụt sau khi xả, có thể đường ống thiếu thông hơi hoặc bị tắc một phần. Xem thêm bồn cầu bị tắc, cách thông tại nhà và khi nào gọi thợ.
• Mùi từ bể phốt hoặc đường ống chung: nếu cả nhà có mùi, nhất là khi trời nồm, xem bể phốt đầy, cống tắc, mùi hôi: cách xử lý.

Không nên đổ hóa chất thông cống mạnh liên tục để "khử mùi". Hướng dẫn INAX cho sản phẩm men Aqua Ceramic ghi không dùng chất tẩy rửa kiềm mạnh (pH từ 11 trở lên), chất có bột mài, và không dùng chất tẩy có gốc clo cho chi tiết nhựa.

Phần cho thợ: quy trình lắp bồn cầu xả sàn

Quy trình dưới đây gộp từ hướng dẫn INAX (C-504VAN, AC-969VN) và Kohler (K-3451T, K-21865T-S). Thứ tự và vật tư phải theo đúng tờ hướng dẫn của model đang lắp.

1. Kiểm tra ống chờ trước khi mở hộp

• Tâm ống chờ: đo từ mặt tường hoàn thiện, so với tâm xả của model.
• Đường kính ống chờ: INAX ghi ống chờ Ø110 (C-504VAN ghi Ø110x4.2, Class 3 TCVN; AC-969VN ghi u.PVC Ø110).
• Độ cao ống chờ so với mặt sàn hoàn thiện: INAX ghi nhô lên 5 đến 7 mm. Ống nhô quá cao, bồn cầu sẽ kênh; ống thấp hơn mặt sàn hoặc bị gạch che, đế thải không ăn vào ống, nước và mùi đi qua khe.
• Ống cấp nước: với AC-969VN, bản vẽ INAX ghi đầu ống cấp chờ trên tường ren trong R1/2, cao 100 mm, lệch 200 mm so với tâm bồn cầu. Kohler San Souci ghi van chặn cao 200 mm, lệch trái 160 mm so với tâm bích, đầu ra van cách tường hoàn thiện 67 mm. TOTO CST412MF (bản Mỹ) ghi ống cấp lệch trái khoảng 8 đến 10 inch và cao khoảng 6 inch (152 mm). Số khác nhau theo model, phải tra đúng bản vẽ.
• Có van khóa riêng: Kohler ghi nếu bồn cầu cũ không có van chặn dưới két thì phải lắp trước khi lắp bồn cầu mới.
• Kiểm tra sản phẩm: INAX dặn trước khi lắp phải xem có nứt vỡ do vận chuyển, và sau khi lắp cũng phải kiểm tra lại.

Nếu chưa lắp ngay, Kohler dặn nhét tạm giẻ vào bích để chặn mùi và rác, nhớ lấy ra trước khi đặt bồn cầu.

2. Lắp đế thải hoặc bích và gioăng

Kiểu INAX (đế thải có gioăng cao su):

1. Đặt đế thải vào ống chờ, đánh dấu 2 lỗ khoan.
2. Khoan 2 lỗ Ø8, đóng vít nở, làm sạch bụi.
3. Bơm silicon vào mặt dưới đế thải, cách lỗ thoát 10 đến 15 mm (theo đường tròn đã vạch dấu), dày đều 15 đến 20 mm. Bơm một lượng nhỏ silicon quanh vành ngoài ống thải chờ.
4. Ấn mặt bích của đế thải xuống ống chờ, bắt vít và long đen.
5. Bôi nước vào mặt gioăng su của đế thải rồi đặt bồn cầu xuống sao cho lỗ thoát cắm vào miệng đế thải.

Kiểu Kohler, TOTO (gioăng sáp trên bích sàn):

1. Cạo sạch gioăng cũ trên sàn và bích, bỏ bu lông chữ T cũ. Lắp 2 bu lông chữ T mới (Kohler ghi đường kính 8 mm) vào rãnh bích.
2. Úp ngược bồn cầu lên tấm đệm mềm, ấn chặt gioăng mới vào miệng thoát của bồn cầu. Kohler lưu ý: gioăng sáp không nên lắp khi nhiệt độ dưới 21°C; gioăng có ống nhựa liền thì ống nhựa quay ra phía ngoài bồn cầu.
3. Hạ bồn cầu thẳng xuống bích, dồn trọng lượng cơ thể lên mép bồn cầu để ép gioăng.
4. Không nhấc lên hay lắc bồn cầu sau khi đã ép. Cả TOTO và Kohler ghi: nếu làm vỡ lớp kín thì phải thay gioăng mới.

Không bao giờ dùng lại gioăng sáp cũ.

3. Định vị và cố định bồn cầu

• INAX: lấy dấu 2 lỗ cố định trên nền, nhấc bồn cầu ra, khoan 2 lỗ Ø8, đặt vít nở, đặt lại bồn cầu, ấn đều cho không kênh, rồi bắt vít cố định. Kohler San Souci ghi khoan Ø10 mm và kiểm tra không có ống nước bên dưới chỗ khoan.
• Kohler K-3451T: siết đai ốc bằng tay rồi siết thêm nửa vòng. Nếu bu lông thừa quá 6 mm trên đai ốc, cắt bớt và giũa đầu. TOTO CST412MF cũng ghi siết thêm nửa vòng sau khi siết tay.
• Kohler San Souci: siết xen kẽ trái phải để bồn cầu không bị kéo lệch tâm. Không siết quá chặt.
• Cảnh báo chung của Kohler, TOTO, INAX: sứ có thể vỡ hoặc mẻ nếu siết quá chặt bu lông, đai ốc.

4. Lắp két nước (bồn cầu hai khối)

Hướng dẫn INAX cho C-504VAN: lực siết đai ốc két nước 3,0 đến 3,6 Nm để tránh làm vỡ két; lực quá nhỏ có thể gây rò rỉ hoặc két lỏng. Với C-306VA, C-306VAN, hãng lưu ý đai ốc là loại mỏng dày 4,5 mm; không lắp đai ốc dày 6,5 mm vì sẽ làm vênh két nước. Muốn siết đúng mô men phải có cờ lê lực loại nhỏ, siết tay bằng mỏ lết rất dễ quá tay.

5. Nối nước cấp

• INAX: lực siết đai ốc ống cấp nước phải nhỏ hơn 25 Nm để tránh vỡ đai ốc. Không gập, xoắn, tác động mạnh vào dây cấp.
• Kohler khuyên dùng dây cấp mềm. Nếu dùng ống cứng, không để lực ép ngang lên chân van phao. Đai ốc van phao đã được siết sẵn ở nhà máy; nếu cần siết lại, chỉ siết thêm một vòng (K-3451T, K-21865T-S) hoặc 1/4 vòng (Odeon) sau khi siết tay.
• Kohler hướng dẫn xả sạch cát, cặn, gỉ trong đường ống trước lần mở nước đầu tiên (tháo nắp van phao, mở đóng nước vài lần vào một cái thùng).
• TOTO (hướng dẫn thay van phao trong CST412MF) ghi không khuyến nghị dùng keo trám ren (pipe dope) ở mối nối cấp nước này.

6. Hoàn thiện chân bồn cầu

Theo đúng tài liệu của model:

• INAX AC-969VN: trước khi đặt bồn cầu, đắp silicon theo biên dạng chân (phía trong đường vẽ), rộng 15 đến 20 mm, cao 7 đến 12 mm. Sau khi bắt vít, bôi silicon kín chân bàn cầu và lau phần thừa trên sàn.
• INAX C-504VAN, C-306VA: dùng xi măng trắng trét khe hở quanh bàn cầu và nền. Tuyệt đối không dùng xi măng đen vì có thể gây nứt, vỡ bệt.
• Kohler: bơm keo quanh chân (San Souci), không dùng xi măng trắng hoặc xi măng nhiều vôi.

Có một cách làm trong nghề là chừa một đoạn nhỏ phía sau chân bồn cầu không bơm kín, để nếu gioăng rò thì nước chảy ra ngoài cho thấy sớm. Chúng tôi chưa thấy khuyến cáo này trong các tài liệu hãng đã đọc; INAX AC-969VN ghi bôi kín chân. Khi lắp, ưu tiên làm theo hướng dẫn của hãng để giữ bảo hành, và nói rõ với chủ nhà cách làm đã chọn.

Về loại silicon: dùng silicon dành cho thiết bị vệ sinh (loại kháng nấm mốc), không dùng keo xây dựng chung cho chỗ ẩm ướt. Các tài liệu chúng tôi đọc không ghi tên loại silicon cụ thể, nên hãy xem khuyến cáo trên bao bì keo về việc dùng cho sứ vệ sinh và khu vực ẩm.

Phần cho thợ: bồn cầu treo tường

Theo hướng dẫn INAX AC-952VN:

1. Lắp két nước âm tường theo hướng dẫn đi kèm két, trước khi xây và ốp.
2. Trên tường hoàn thiện, xác định vị trí nút nhấn, ống cấp nước, bu lông cố định (hai bu lông cách nhau 180 mm) và ống thải chờ.
3. Lắp bộ cố định bàn cầu (bu lông, bát).
4. Cắt ống kết nối (cấp và thải) theo chiều dài thực tế đo từ tường, vát mép cắt 45 độ.
5. Lắp ống kết nối, dùng keo dán ống PVC theo hình trong hướng dẫn.
6. Treo bàn cầu, siết cố định.
7. Bơm silicon hoàn thiện.

Bản vẽ AC-952VN thể hiện mép trên bàn cầu cách sàn 416 mm. Với bồn cầu treo tường, cao độ ngồi phụ thuộc vào cao độ lắp khung, nên khung phải được định vị theo bản vẽ trước khi ốp gạch. Sai cao độ khung là lỗi rất tốn kém để sửa.

Phần cho thợ: lắp lavabo và sen

Lavabo

1. Kiểm tra ống chờ thải và cấp theo bản vẽ của model (INAX L-285V dùng ống thải chờ Ø48, ống cấp Ø21).
2. Với chậu treo tường: kiểm tra tường có chịu lực không. American Standard ghi phải có gia cố phía sau tường hoàn thiện. Tường gạch rỗng hoặc vách nhẹ phải có giải pháp neo phù hợp.
3. Lắp vòi và bộ xả lên chậu trước khi treo (American Standard ghi lắp vòi và bộ xả theo hướng dẫn nhà sản xuất trước, rồi mới gắn chậu lên giá).
4. Treo chậu, chỉnh thăng bằng bằng thước thủy, lấy dấu, khoan và cố định.
5. Nối xi phông bằng tay để kiểm tra thẳng hàng, cắt bớt ống nếu cần, rồi mới siết.
6. Nối dây cấp vào van góc. Quấn băng tan đúng chiều ren.
7. Mở nước, kiểm tra rò. Bơm keo dọc mép chậu tiếp giáp tường.

Sen tắm

1. Trước khi đổ vữa, dùng thân sen hoặc thanh định vị để cố định hai ống chờ đúng khoảng cách (150±20 mm với INAX BFV-70S, BFV-1115S), song song và vuông góc với mặt tường.
2. Kiểm tra độ nhô của ống chờ so với mặt gạch hoàn thiện theo bản vẽ, để chân khuỷu (spud) đủ ren ăn và mặt nạ che áp sát tường.
3. Thử áp đường ống trước khi ốp gạch.
4. Xả sạch đường ống trước khi lắp thân sen (INAX BFV-70S).
5. Quấn băng tan vào chân ren, lắp khuỷu, lắp thân sen, siết ecu vừa phải.
6. Khoan lỗ giá đỡ theo khoảng cách hãng ghi, tránh đường ống và đường điện âm tường.
7. Kiểm tra rò: với BFV-1115S, INAX hướng dẫn để tay cầm ở vị trí đóng, mở van cấp để kiểm tra rò rỉ ở các điểm nối, sau đó mở tay cầm các hướng để thông nước.

Thử kín: thử áp, xả thử, kiểm tra rò chân

Thử áp đường cấp. Ống cấp chôn tường phải được thử áp trước khi ốp gạch. Áp suất thử và thời gian giữ áp theo hồ sơ thiết kế, quy định của công trình hoặc nhà sản xuất ống; các tài liệu thiết bị chúng tôi đọc không quy định con số này. Điều các tài liệu có ghi là giới hạn áp suất của thiết bị: INAX AC-969VN ghi áp lực cấp tối thiểu 20 psi (0,14 MPa) để xả đạt và không vượt 80 psi (0,55 MPa) để tránh rò ống cấp; sen INAX dùng tới 0,75 MPa; GROHE Rainshower SmartActive áp tĩnh tối đa 500 kPa. Nếu nhà ở tầng cao có bơm tăng áp, kiểm tra áp lực thực tế so với giới hạn này. Xem thêm nước yếu ở chung cư tầng cao và máy bơm tăng áp.

Xả thử. Xả nhiều lần, kiểm tra tất cả mối nối, theo dõi trong vài ngày (Kohler). Kiểm tra mực nước két đúng vạch.

Kiểm tra rò chân. Lau khô, dùng giấy khô đặt sát chân, xả thử. Với lavabo, xả đầy chậu rồi mở nút để thử xi phông ở lưu lượng lớn.

Lỗi lắp hay gặp gây rò và mùi

Lỗi	Hậu quả	Cách tránh theo tài liệu hãng
Tâm xả của bồn cầu không khớp ống chờ	Không lắp được, hoặc dùng cút lệch tâm, dễ tắc và rò	Đo tâm từ tường hoàn thiện trước khi mua; chọn model 300, 305 hoặc 400 mm cho đúng
Ống chờ không nhô đúng 5 đến 7 mm (INAX)	Bồn cầu kênh, hoặc đế thải không ăn ống, rò nước và mùi	Cắt hoặc nối ống chờ cho đúng trước khi lắp
Gioăng lệch, dùng lại gioăng sáp cũ, nhấc bồn cầu sau khi đã ép	Rò nước bẩn và mùi ở chân	Gioăng mới, hạ thẳng một lần, không lắc (TOTO, Kohler)
Bồn cầu không phẳng, kênh	Gioăng chịu lực lệch, sứ nứt khi ngồi	Ấn đều, kiểm tra thước thủy trước khi siết
Siết bu lông, đai ốc quá chặt	Nứt sứ, nứt két, có khi vài ngày sau mới thấy	Siết tay rồi thêm nửa vòng (Kohler, TOTO); két INAX 3,0 đến 3,6 Nm
Dùng xi măng đen (INAX) hoặc xi măng trắng, xi măng nhiều vôi (Kohler) quanh chân	Nứt bồn cầu do xi măng giãn nở	Dùng vật liệu đúng tờ hướng dẫn của model
Xi phông lavabo không có bẫy nước, hoặc bẫy bay hơi	Mùi từ chậu và chỗ ống xả vào tường	Dùng xi phông có bẫy, làm kín khe ống chờ
Đường ống thiếu ống thông hơi	Xả yếu, nước trong bẫy bị hút, có mùi	INAX AC-969VN liệt kê "không có ống thoát hơi" là một nguyên nhân xả không đạt, khắc phục bằng lắp ống thoát hơi
Không làm sạch ống trước khi lắp	Cát, cặn kẹt van phao, van sen, rỉ nước	Xả sạch đường ống trước (Kohler, INAX)
Lavabo treo trên tường không chịu lực	Chậu xệ, bong, vỡ	Gia cố tường, đủ vít theo hướng dẫn

Với căn hộ chung cư, ống thoát thường đi xuống sàn căn tầng dưới. Rò ở chân bồn cầu kéo dài có thể thấm xuống trần nhà hàng xóm. Nếu thấy vết ố trên trần tầng dưới ngay vị trí nhà vệ sinh, xem nhà vệ sinh thấm xuống trần: nguyên nhân và chống thấm.

An toàn khi lắp thiết bị vệ sinh

• Khóa nước trước khi tháo. Khóa van chặn của thiết bị hoặc van tổng. Xả hết nước trong két và dùng miếng bọt biển thấm hết nước trong lòng bồn cầu trước khi tháo (Kohler, TOTO).
• Sứ dễ vỡ, cạnh vỡ sắc. Cả INAX, Kohler, American Standard đều cảnh báo xử lý sứ cẩn thận để tránh vỡ và thương tích. Đeo găng tay và kính khi tháo bồn cầu cũ, vì sứ cũ có thể nứt ngầm.
• Bồn cầu nặng, cần hai người. Đặc biệt với bồn cầu một khối. Không bê một mình trong nhà vệ sinh trơn.
• Khoan sàn, khoan tường. Kohler dặn kiểm tra không có ống nước bên dưới chỗ khoan. Tường nhà vệ sinh thường có ống cấp nóng lạnh và dây điện (bình nóng lạnh, quạt hút, đèn) chạy âm, dùng máy dò hoặc hỏi bản vẽ trước khi khoan. Khoan xuyên lớp chống thấm sàn phải xử lý lại chống thấm quanh lỗ.
• Điện ở khu vực ướt. Ngắt nguồn bình nóng lạnh và ổ cắm gần khu lắp trước khi làm việc với ống nước nóng. Máy khoan dùng trong nhà vệ sinh ướt cần dây và ổ cắm khô ráo, có thiết bị chống giật. Xem thêm lắp bình nóng lạnh an toàn ở chung cư.
• Hóa chất. Keo dán ống PVC và silicon có hơi dung môi, mở cửa hoặc bật quạt hút khi dùng.

Chung cư: thủ tục và giới hạn

Ở chung cư, việc thay đổi vị trí bồn cầu, đục sàn hoặc đổi tuyến ống thoát ảnh hưởng tới căn hộ tầng dưới và đường ống chung. Thông thường bạn phải đăng ký thi công với ban quản lý trước khi làm, xem quy định sửa chữa căn hộ chung cư và đăng ký với ban quản lý. Nếu định dời vị trí thiết bị vệ sinh khi cải tạo, đọc những lưu ý khi thay đổi thiết kế nội thất căn hộ chung cư và phần sở hữu chung, riêng: hỏng hóc ai sửa để biết ống đứng chung do ai chịu trách nhiệm. Ống thoát chung bị tắc thì xem thông tắc bồn cầu và ống thoát chung cư.

Khi nào nên gọi thợ?

• Thay bồn cầu sang model có tâm xả khác ống chờ hiện có, hoặc đổi xả sàn sang xả ngang.
• Lắp bồn cầu treo tường, lắp khung và két âm tường.
• Chôn ống chờ sen âm tường, lắp sen âm tường.
• Chân bồn cầu rỉ nước hoặc có mùi dù đã kiểm tra bẫy nước.
• Trần tầng dưới có vết ố ở vị trí nhà vệ sinh.
• Lavabo treo trên tường gạch rỗng, vách nhẹ, hoặc lavabo âm bàn đá cần cắt mặt đá.

Khi gọi thợ, chuẩn bị: mã sản phẩm và tờ hướng dẫn lắp đặt (hoặc link tải trên trang hãng), ảnh ống chờ hiện có kèm thước đo tâm xả từ tường hoàn thiện, ảnh dưới chậu lavabo. Nên hỏi giá trước khi thợ đến, xem kinh nghiệm thuê thợ sửa chữa tại nhà và hỏi giá trước. Tổng quan về các sự cố cấp thoát nước khác có trong cẩm nang cấp thoát nước: rò rỉ, tắc nghẽn, nước yếu.

Câu hỏi thường gặp

Tâm xả bồn cầu là gì và đo thế nào?

Với bồn cầu xả sàn, tâm xả là khoảng cách từ mặt tường hoàn thiện (đã ốp gạch) phía sau bồn cầu tới tâm ống thoát dưới sàn. Đo bằng thước dây, từ mặt gạch tới giữa lỗ ống. Các model bán ở Việt Nam mà chúng tôi đọc tài liệu có tâm 300 mm (INAX C-504VAN, Caesar CT1325) và 305 mm (INAX AC-969VN, Kohler Memoirs), có model 400 mm (Kohler K-20972T-S). Bồn cầu xả ngang thì đo chiều cao tâm ống thoát so với sàn.

Tâm ống chờ 300 mm có lắp được bồn cầu 305 mm không?

Lệch 5 mm, bồn cầu sẽ đứng cách tường xa hoặc gần hơn bản vẽ một chút. Việc có lắp kín được hay không phụ thuộc vào đế thải hoặc gioăng của model có đủ dung sai hay không, điều mà tài liệu hãng chúng tôi đọc không ghi. An toàn nhất là chọn model đúng tâm, hoặc hỏi nhà phân phối trước khi mua. Không nên đẩy bồn cầu ép vào tường để bù lệch.

Nên bơm silicon kín toàn bộ chân bồn cầu hay để hở?

Làm theo tờ hướng dẫn của model. INAX AC-969VN hướng dẫn đắp silicon theo viền trong chân rồi bôi kín chân. INAX C-504VAN hướng dẫn trét xi măng trắng quanh khe hở. Kohler hướng dẫn bơm keo quanh chân và cấm xi măng trắng. Cách chừa hở một đoạn phía sau để phát hiện rò là kinh nghiệm trong nghề, chúng tôi chưa thấy trong tài liệu hãng đã đọc.

Gioăng sáp và gioăng cao su khác nhau thế nào?

Gioăng sáp (wax ring) là vòng sáp dẻo đặt giữa miệng thoát bồn cầu và bích sàn, ép kín khi hạ bồn cầu xuống; Kohler và TOTO dùng loại này. Gioăng sáp chỉ dùng một lần, nhấc bồn cầu lên là phải thay. INAX dùng đế thải có gioăng cao su cắm vào ống chờ, khi lắp bôi nước vào mặt gioăng để dễ trượt vào.

Lavabo nên lắp cao bao nhiêu?

Theo bản vẽ của hãng cho từng model. Ví dụ INAX L-285V lắp với chân ngắn L-288VC có mặt chậu cách sàn 810 mm, với chân dài L-288VD là 783 mm. American Standard lấy ví dụ mép chậu 32 inch (khoảng 813 mm) và ghi 34 inch (864 mm) cho bản vẽ người khuyết tật. Chậu đặt bàn thì cộng thêm chiều cao chậu trên mặt bàn (INAX L-445V nhô 165 mm trên mặt bàn 800 mm tham khảo).

Sen tắm nên đặt van cao bao nhiêu?

INAX gợi ý chiều cao thi công 800 đến 1000 mm cho sen cây BFV-1115S; bản vẽ sen âm tường BFV-81SEHW thể hiện van khoảng 1000 mm. GROHE ghi sen mưa thường đặt cao 80 đến 84 inch (khoảng 2030 đến 2130 mm) từ sàn tắm. Khoảng cách hai ống chờ nóng lạnh của sen INAX là 150±20 mm, ren G1/2.

Lavabo mới lắp bị mùi hôi là do đâu?

Thường do xi phông không có bẫy nước (dùng ống ruột gà thẳng), khe giữa ống xả và ống chờ trên tường không được làm kín, hoặc chậu ít dùng nên nước trong bẫy bay hơi. Kiểm tra dưới chậu trước. Nếu xi phông đúng mà vẫn mùi, có thể đường ống thiếu thông hơi, cần thợ kiểm tra.

Tự thay bồn cầu được không?

Được nếu bồn cầu mới cùng tâm xả và cùng kiểu xả với ống chờ cũ, bạn có đủ người khiêng, đủ dụng cụ và làm đúng tờ hướng dẫn. Nên gọi thợ khi phải đổi tâm xả, đổi kiểu xả, lắp treo tường, hoặc ở chung cư cần đục sàn. Sai gioăng hoặc siết nứt sứ thường tốn hơn tiền công thợ.

Đặt thợ trên Thuê Thợ 365

Khi đã có mã sản phẩm, tờ hướng dẫn và ảnh ống chờ kèm số đo tâm xả, thợ sẽ biết cần vật tư gì và báo giá sát ngay từ đầu. Bạn có thể đặt thợ điện nước hoặc đăng việc nhận báo giá để thợ gần bạn gửi giá trước khi đến. Nếu bạn ở chung cư, có thể xem thêm thợ cho căn hộ chung cư. Thợ trên Thuê Thợ 365 đã được xác minh danh tính, báo giá trực tiếp với bạn trước khi làm, và tiền công được bảo hành theo thỏa thuận.