Thay vòi rửa bát, vòi lavabo: tự làm hay gọi thợ, chọn vòi và các bước lắp theo hướng dẫn hãng

Thay vòi rửa bát hay thay vòi lavabo là việc chủ nhà tự làm được, nếu van góc dưới chậu còn khóa kín, vòi mới cùng kiểu lỗ lắp với vòi cũ và bạn có một cái mỏ lết. Các bước chính: khóa van góc, tháo dây cấp, tháo đai ốc dưới chậu, lắp vòi mới với gioăng và đai ốc, nối dây cấp rồi mở nước thử rò. Nên gọi thợ khi van góc gỉ không khóa được, đai ốc dưới chậu gỉ chết, vòi gắn tường có ống âm tường, hoặc phải khoan thêm lỗ trên mặt đá.

Bài này viết theo hướng dẫn lắp đặt của INAX, TOTO, GROHE, American Standard và thông số của Caesar. Nếu vòi cũ chỉ rỉ nước, có thể bạn không cần thay cả vòi: xem bài vòi nước, vòi sen bị rỉ: thay ruột, gioăng.

Thay vòi rửa bát, vòi lavabo: tự làm hay gọi thợ?

Tình huống	Tự làm	Nên gọi thợ
Van góc dưới chậu khóa được, nước ngừng hẳn	Có
Vòi mới cùng kiểu (1 lỗ thay 1 lỗ, lavabo thay lavabo)	Có
Van góc gỉ, vặn không được hoặc khóa rồi vẫn chảy		Có
Đai ốc dưới chậu gỉ chết, không với tới (chậu âm bàn, tủ chật)		Có
Vòi gắn tường, ống cấp âm tường		Có
Đổi từ vòi 3 lỗ sang 1 lỗ hoặc ngược lại, phải khoan mặt đá		Có
Thêm đường nước nóng chưa có sẵn		Có

Chọn vòi mới cho đúng trước khi tháo vòi cũ

Mua sai vòi là lý do hay gặp nhất khiến việc thay vòi kéo dài cả buổi. Hãy kiểm tra mấy điểm dưới đây khi vòi cũ còn trên chậu.

Lỗ lắp: 1 lỗ hay 3 lỗ

Nhìn dưới chậu xem vòi cũ bắt qua mấy lỗ. Phần lớn vòi tay gạt hiện nay lắp 1 lỗ. Ví dụ INAX ghi vòi LFV-1402S "dùng cho lavabo 1 lỗ"; GROHE ghi vòi bếp Essence là loại "single hole installation". Nếu chậu có 3 lỗ mà bạn mua vòi 1 lỗ, các lỗ thừa cần được che lại. American Standard có hướng dẫn hai cách lắp vòi bếp: dùng tấm che chân (escutcheon) có trét putty ở mép dưới, hoặc bỏ tấm che, dùng vòng đế và không dùng putty. Hãy hỏi người bán xem vòi có kèm tấm che không.

Độ dày mặt bàn

Bộ ốc kẹp dưới chậu chỉ kẹp được tới một độ dày nhất định. Hướng dẫn vòi bếp GROHE Euroeco ghi chiều dày kẹp tối đa 60 mm; nếu bỏ tấm đỡ thì được thêm 15 mm. Mặt đá dày hoặc có ốp gỗ bên dưới thì cần đo trước.

Vòi cổ cao, vòi rút dây

Vòi cổ cao cần khoảng trống phía trên và phía trước. Bản vẽ vòi bếp Caesar K905C ghi tổng chiều cao 467 mm, khoảng từ mặt chậu tới miệng vòi 255 mm, tầm vươn 230 mm. So với khoảng cách tới kệ treo, cửa sổ và lòng chậu: vòi quá cao trên chậu nông dễ bắn nước, vòi vươn ngắn thì nước rơi sát mép chậu. Vòi rút dây còn cần chỗ dưới tủ cho dây và quả nặng; American Standard ghi treo quả nặng cách mặt dưới chậu 24 inch (610 mm).

Nóng lạnh hay chỉ lạnh

Vòi nóng lạnh có hai dây cấp và cần hai van góc. Vòi lạnh chỉ cần một. Kiểm tra trong hộp có dây cấp không: Caesar ghi vòi bếp lạnh K027C "không gồm dây cấp". Nhiệt độ nước nóng tối đa cũng khác nhau theo hãng: INAX LFV-1402S ghi nước nóng đầu vào không quá 85°C và không dùng hơi; GROHE Euroeco ghi tối đa 70°C, khuyến nghị 60°C để tiết kiệm năng lượng.

Đầu nối và áp lực nước

• Cỡ ren. Bản vẽ INAX LFV-1402S ghi ống cấp nước Ø21 (1/2 inch), là cỡ van góc phổ biến ở nhà Việt. Vòi bán cho thị trường Mỹ thì khác: TOTO và American Standard ghi đầu dây cấp là 3/8 inch kiểu nén (compression). Bản GROHE bán ở Úc kèm sẵn đầu chuyển 3/8 sang 1/2 inch. Vòi xách tay cần kiểm tra kỹ điểm này.
• Áp lực nước. Hướng dẫn INAX LFV-1402S ghi áp đề nghị 0,05 đến 0,75 MPa (bảng thông số đi kèm cùng mã lại ghi 0,1 đến 0,5 MPa, nên lấy khoảng hẹp hơn cho chắc). TOTO TLG01309U ghi tối thiểu 20 psi (138 kPa) khi chảy, tối đa 80 psi (551 kPa). GROHE Euroeco ghi áp chảy tối thiểu 0,5 bar, khuyến nghị 1 đến 5 bar, áp tĩnh trên 5 bar thì lắp van giảm áp, và tránh chênh lệch áp lớn giữa đường nóng và lạnh.
• Máy nước nóng. GROHE Euroeco ghi không dùng được với bình nóng hở (không chịu áp), và không khuyến nghị dùng bộ hạn chế lưu lượng khi đấu với máy nước nóng trực tiếp loại thủy lực. Nhà dùng máy nước nóng trực tiếp nên đọc kỹ mục này trước khi mua.

Dụng cụ cần chuẩn bị

Các hãng ghi dụng cụ rất đơn giản. TOTO cần mỏ lết và tua vít bake. American Standard liệt kê tua vít bake, kìm mỏ quạ (kìm khóa rãnh) và mỏ lết. INAX hướng dẫn siết đai ốc bằng cờ lê. Thêm vào đó:

• Đèn pin, khăn, một chiếc xô hoặc chậu nhỏ hứng nước.
• Giẻ sạch để lau mặt chậu trước khi đặt vòi mới.
• Dây cấp mới nếu vòi không kèm, đúng cỡ ren và đủ dài.

Các bước thay vòi lavabo, vòi rửa bát

1. Khóa nước

Theo LIXIL (hãng mẹ của INAX), van góc dưới chậu khóa bằng cách vặn sang phải (chiều kim đồng hồ) tới khi dừng; van vặn bằng tua vít thì dùng tua vít dẹt bản to. TOTO yêu cầu chắc chắn nước đã khóa ở van chặn, American Standard ghi khóa cả đường nóng và lạnh trước khi bắt đầu. Mở vòi cũ để xả hết áp và nước còn trong ống. Nếu van góc cứng, vặn không được hoặc khóa rồi vòi vẫn chảy, đừng cố: khóa van tổng và cân nhắc gọi thợ thay luôn van góc.

2. Tháo dây cấp và vòi cũ

Đặt xô dưới van góc, nới đai ốc dây cấp ở đầu van góc. Khi vặn, một tay giữ thân van để không làm xoay ống trong tường. Sau đó nới đai ốc kẹp thân vòi ở mặt dưới chậu và nhấc vòi cũ lên. Đai ốc gỉ cứng, nằm sát vách tủ không đưa cờ lê vào được là lúc nên dừng lại gọi thợ, vì cố vặn dễ làm nứt chậu sứ.

3. Vệ sinh mặt chậu và xả ống

Lau sạch cặn vôi, keo cũ quanh lỗ lắp để gioăng mới nằm phẳng. INAX, TOTO và GROHE đều yêu cầu xả sạch đường ống cấp trước khi lắp vòi, để cát, gỉ không vào lõi vòi. Cách đơn giản: hướng đầu van góc vào xô, mở van một chút cho nước chảy rồi khóa lại.

4. Lắp vòi mới với gioăng và đai ốc

Theo hướng dẫn INAX LFV-1402S: lắp vòng đệm và vòng đệm cao su, rồi siết chặt đai ốc bằng cờ lê. TOTO ghi đặt gioăng dưới chân vòi, luồn dây cấp và bu lông qua lỗ, rồi từ dưới chậu lắp vòng đệm hình bán nguyệt, vòng đệm vênh và đai ốc. American Standard ghi luồn dây qua gioăng cao su, vòng đệm đồng và đai ốc, siết đai ốc bằng tay, sau đó siết lần lượt từng vít trên đai ốc mỗi lần một chút, đi vòng quanh cho đến khi tất cả đều chặt, để lực ép đều.

Trước khi siết hẳn, chỉnh vòi cho thẳng với chậu và tay gạt không vướng tường.

5. Nối dây cấp: nóng trái, lạnh phải

Cả INAX, TOTO, GROHE và American Standard đều quy định đường nóng bên trái, đường lạnh bên phải. TOTO và American Standard đánh dấu dây nóng bằng vạch hoặc nhãn đỏ, American Standard dùng nhãn xanh cho dây lạnh. INAX cảnh báo lắp ngược dễ gây bỏng.

Về dây cấp mềm:

• INAX dặn không uốn dây quá cong, bán kính uốn phải trên 30 mm.
• GROHE dặn không gập, xoắn hay kéo căng dây.
• American Standard ghi nếu dây quá dài thì cuộn thành vòng để không bị gập.

6. Siết vừa đủ, không siết quá

Đây là lỗi hay gặp nhất khi tự thay vòi. American Standard ghi dùng mỏ lết siết đầu dây cấp và "không siết quá". TOTO dặn bộ xả lavabo chỉ siết tới khi kín, không siết quá. Bảng sự cố INAX, ở mục siết đai ốc mũ giữ lõi van khi vòi rò, cũng ghi siết vừa phải (bản tiếng Anh: "in moderation") và lưu ý tay gạt có thể bị nặng. Gioăng cao su kín nhờ được ép đều, không phải nhờ siết thật mạnh. Siết quá làm gioăng bị cắt, ren nhựa nứt, hoặc chậu sứ nứt chân lỗ.

7. Mở nước, thử rò và xả vòi

Làm theo thứ tự của American Standard: để tay gạt ở vị trí đóng, mở van góc từ từ, kiểm tra các mối nối. Sau đó gạt tay gạt lên xuống, sang trái phải để xả sạch đường ống. Với vòi rút dây, mở cả đầu phun và kiểm tra mối nối dây phun. GROHE cũng ghi mở nước nóng, lạnh rồi kiểm tra rò ở các mối nối.

Mẹo kiểm tra: lau khô các mối nối, quấn một tờ giấy ăn quanh từng đầu nối, để 15 đến 30 phút. Giấy ướt là chỗ đó cần siết thêm một chút. Sáng hôm sau kiểm tra lại đáy tủ một lần nữa.

Nếu nước ra yếu hoặc bắn tia, tháo miệng vòi (đầu tạo bọt) ra rửa. INAX ghi lưu lượng ít thì mở miệng vòi, xả sạch rác bằng nước; sau khi lắp mới, cặn trong ống hay đọng ở đây.

Vòi lavabo có bộ xả nhấn

Nhiều vòi lavabo bán kèm bộ xả nhấn (pop-up). INAX LFV-1402S ghi bao gồm trụ xả nhưng không gồm ống thải chữ P. TOTO TLG01309U cũng kèm bộ xả và thanh giật. Khi thay vòi, bạn phải tháo bộ xả cũ, lắp bộ mới với gioăng ở giữa nắp vành và mặt chậu, và nối lại ống thải. TOTO dặn siết đai ốc bộ xả đến khi kín, không siết quá. Xi phông và cách chống mùi có trong bài lắp đặt lavabo, bồn cầu, thiết bị vệ sinh đúng kỹ thuật. Nếu chậu rửa bát thoát chậm sau khi thay vòi, xem bồn rửa bát bị tắc: cách thông tại nhà.

Phần cho thợ: các ca khó khi thay vòi

• Van góc gỉ. Van không khóa kín thì phải khóa van tổng hoặc van nhánh, thay van góc trước rồi mới thay vòi. Khi tháo van góc ren trong tường, giữ đầu ống chờ để không làm xoay, nứt mối nối âm tường.
• Đai ốc kẹp gỉ chết. Chậu âm bàn, tủ chật thường không đưa cờ lê thường vào được. Không đập, không bẩy vào chậu sứ.
• Vòi gắn tường, ống âm tường. Thay vòi gắn tường phụ thuộc khoảng cách hai ống chờ và độ sâu ren trong tường. Bản vẽ sen INAX BFV-70S, ví dụ, ghi hai ống chờ cách nhau 150±20 mm, ren G1/2. Ống chờ lệch hoặc ren hỏng thì phải đục tường xử lý.
• Đường nóng lạnh chênh áp. GROHE dặn tránh chênh lệch áp lớn giữa nóng và lạnh. Nhà dùng bình nóng lạnh có van giảm áp riêng hoặc máy bơm tăng áp một đường thì vòi mới có thể nóng lạnh thất thường. Xem thêm vòi sen nóng lạnh không ra nước nóng, nước lúc nóng lúc lạnh.
• Áp lực quá cao. Áp vượt mức hãng ghi (ví dụ 0,75 MPa với INAX, 80 psi với TOTO, áp tĩnh trên 5 bar với GROHE) thì nên lắp van giảm áp, nếu không lõi vòi mau hỏng.
• Xả ống sau khi lắp. GROHE yêu cầu xả đường ống cả trước và sau khi lắp vòi.

An toàn khi tự thay vòi

• Khóa cả đường nóng và lạnh. Mở vòi xả bớt cho nguội trước khi tháo đường nóng. Vòi được thiết kế chịu nước nóng tới 70°C (GROHE Euroeco) hay 85°C (INAX LFV-1402S), nghĩa là đường nóng có thể đủ gây bỏng.
• Nếu phải tháo gần bình nóng lạnh hoặc máy nước nóng trực tiếp, ngắt điện thiết bị trước, không để nước bắn vào ổ cắm.
• Kê khăn dưới đáy chậu và bịt lỗ thoát để ốc vít rơi không mất và không làm mẻ men sứ.
• Không đứng lên mặt bàn đá hay chậu sứ để với.
• Ở chung cư, nếu phải khóa van tổng của căn hộ hoặc đụng tới ống trong hộp kỹ thuật, báo ban quản lý trước. Bạn có thể tìm thợ cho căn hộ chung cư quen quy định của tòa nhà.

Khi nào nên gọi thợ?

• Van góc gỉ, vặn không được hoặc khóa rồi nước vẫn chảy.
• Đai ốc kẹp vòi cũ gỉ chết, không với tới.
• Vòi gắn tường, ống cấp âm tường, hoặc phải dịch vị trí ống chờ.
• Chậu có số lỗ khác với vòi mới, cần khoan thêm lỗ trên đá hoặc inox.
• Thay xong vẫn rò sau khi đã siết thêm nhẹ, hoặc nước rỉ xuống tủ bếp.
• Cần thêm đường nước nóng, lắp van giảm áp, hoặc thay luôn chậu.

Khi gọi thợ, chụp ảnh vòi cũ, ảnh dưới chậu (van góc, dây cấp, đai ốc) và gửi mã vòi mới. Thợ sẽ biết trước có cần thay van góc hay mang thêm đầu chuyển ren không.

Câu hỏi thường gặp

Thay vòi lavabo mất bao lâu?

Nếu van góc khóa tốt và vòi mới cùng kiểu lỗ lắp, thường chỉ cần tháo, lắp và thử rò trong một buổi ngắn. Phần lâu nhất hay là tháo đai ốc cũ bị gỉ và chờ kiểm tra rò.

Có cần quấn băng tan ở đầu dây cấp không?

Các hướng dẫn vòi chúng tôi đọc (INAX, TOTO, American Standard) chỉ ghi siết đầu dây cấp bằng cờ lê, không yêu cầu quấn băng tan ở đầu này. Nhiều đầu dây cấp kín nhờ gioăng bên trong, nên kiểm tra gioăng còn nằm đúng chỗ trước khi siết. Nếu không chắc với loại dây đang dùng, đọc hướng dẫn trên bao bì dây cấp.

Dây cấp cũ có dùng lại được không?

Nên thay mới nếu dây đã cứng, gỉ đầu, phồng vỏ hoặc gioăng đã dẹt. Dây cấp rẻ hơn nhiều so với thiệt hại khi nước rò vào tủ bếp. Nhiều vòi đã kèm dây mới; riêng một số vòi lạnh như Caesar K027C không gồm dây cấp.

Vòi mới lắp xong nước ra yếu là sao?

Thường do cặn trong ống đọng lại ở miệng vòi sau khi tháo lắp. Tháo miệng vòi ra rửa theo hướng dẫn INAX. Nếu vẫn yếu, kiểm tra van góc đã mở hết chưa và áp nước có nằm trong khoảng hãng ghi không.

Mua vòi xách tay từ Mỹ có lắp được không?

Lắp được nhưng cần để ý đầu nối. TOTO và American Standard bán ở Mỹ dùng đầu dây cấp 3/8 inch kiểu nén, trong khi van góc phổ biến ở Việt Nam là ren 1/2 inch (Ø21) như INAX ghi. Bạn sẽ cần đầu chuyển hoặc dây cấp phù hợp.

Lắp ngược đường nóng lạnh thì sao?

Tay gạt sẽ cho nước nóng khi bạn gạt về phía lạnh. INAX cảnh báo lắp ngược dễ gây bỏng. Các hãng đều quy định nóng bên trái, lạnh bên phải.

Vòi chậu rửa bát cổ cao có hợp chậu nông không?

Cần đo. Ví dụ Caesar K905C cao 467 mm, miệng vòi cách mặt chậu 255 mm. Chậu nông, vòi cao thì nước dễ bắn ra ngoài. Đo cả khoảng trống tới kệ treo hoặc bệ cửa sổ phía trên.

Thay vòi có mất bảo hành không?

Bảo hành vòi mới phụ thuộc vào việc lắp đúng hướng dẫn. Điều khoản bảo hành của TOTO U.S.A. ghi không bảo hành hư hỏng do lắp đặt sai. Giữ hóa đơn và lắp theo sách đi kèm.

Đặt thợ trên Thuê Thợ 365

Nếu van góc đã gỉ, đai ốc không tháo được hay vòi gắn tường, để thợ điện nước làm sẽ nhanh và an toàn hơn. Bạn có thể đặt thợ điện nước ngay, hoặc đăng việc nhận báo giá kèm ảnh dưới chậu và mã vòi mới để thợ gần bạn gửi giá trước khi đến. Thợ trên Thuê Thợ 365 đã được xác minh, báo giá trực tiếp để bạn đồng ý trước khi làm, và tiền công được bảo hành.