Bếp gas không lên lửa, lửa đỏ, lửa yếu, tự tắt: nguyên nhân, cách xử lý an toàn theo sách hãng

Bếp gas không lên lửa thường do một trong bốn chỗ: van bình hoặc van điều áp chưa mở hết, pin đánh lửa yếu (bếp IC), kim đánh lửa và đầu đốt bị ướt, bám dầu, hoặc nắp chia lửa đặt lệch. Lên lửa mà thả tay ra là tắt thì gần như luôn liên quan đến van an toàn cặp nhiệt: giữ núm chưa đủ lâu, hoặc đầu cặp nhiệt bẩn, lệch, hỏng. Lửa đỏ, vàng, có muội đen dưới đáy nồi là dấu hiệu cháy không hết, cần tắt bếp, mở thoáng và kiểm tra, không nên nấu tiếp cho xong bữa.

Nếu ngửi thấy mùi gas, dừng đọc ở đây và làm ngay theo mục "Khi ngửi thấy mùi gas" bên dưới: không bật, không tắt bất kỳ công tắc điện nào, khóa van bình, mở cửa.

Bài này gom hướng dẫn từ sách của Bosch, Teka, Fujioh, Paloma, trang hỗ trợ của Rinnai, Sunhouse, các công ty gas Nhật (Osaka Gas, Tokyo Gas) và khuyến cáo của Bộ Công an, Công an TP Hà Nội. Mỗi model có con số riêng, sách kèm máy của bạn ghi khác thì làm theo sách đó.

Bếp gas gồm những bộ phận nào liên quan đến lửa

• Bình gas, van bình và van điều áp. Van điều áp hạ áp suất trong bình xuống mức bếp dùng được. Bếp của Teka dòng GZC ghi trong bảng thông số áp suất danh định cho gas hóa lỏng (butan G30, propan G31) là 30 mbar. Sách của Teka và Fujioh đều yêu cầu dùng bình phải lắp qua van điều áp đạt quy định.
• Ống dẫn gas. Nối van điều áp vào bếp. Ống cao su có hạn dùng in trên thân ống.
• Bộ đánh lửa. Có hai kiểu phổ biến ở Việt Nam. Kiểu IC dùng pin, bấm núm là kim phóng tia lửa liên tục (tạch tạch tạch). Ví dụ trang sản phẩm của Rinnai Việt Nam ghi bếp âm RVB-2BG(B)N dùng "Đánh lửa IC" và có tính năng tự động ngắt gas khi có sự cố. Kiểu Magneto (đánh lửa cơ) tạo tia lửa bằng cơ cấu trong núm, không cần pin, ví dụ bếp dương Rinnai RV-370SM và Paloma PA-V73GB theo trang thông số của nhà bán.
• Kim đánh lửa (bugi) và đầu đốt. Đầu đốt gồm thân và nắp chia lửa (mâm chia lửa). Bếp chỉ cháy đều khi nắp đặt đúng khớp.
• Cặp nhiệt (thermocouple) và van an toàn. Que kim loại nhỏ đứng cạnh đầu đốt. Khi được lửa nung nóng, nó sinh dòng điện nhỏ giữ van từ trong bếp mở. Lửa tắt, cặp nhiệt nguội, van đóng, gas ngừng ra. Đây là tính năng "tự ngắt gas khi lửa tắt" mà các hãng ghi trên bếp.

Kiểm tra nhanh theo triệu chứng

Triệu chứng	Nguyên nhân hay gặp	Bạn tự kiểm tra được	Cần thợ khi
Bấm núm không nghe tạch tạch (bếp IC)	Pin hết, pin lắp sai cực, hộp pin bị nước vào	Thay pin mới đúng loại sách ghi, lau khô hộp pin	Pin mới vẫn không có tia lửa: IC, dây cao áp, công tắc núm
Tiếng tạch chậm, thưa	Pin yếu	Thay pin	Pin mới vẫn thưa
Có tia lửa nhưng không bắt lửa	Chưa mở van bình hoặc van điều áp, ống gập, kim và đầu đốt ướt, bẩn, nắp chia lửa lệch	Mở hết van, nắn thẳng ống, lau khô, đặt lại nắp	Đã làm hết mà vẫn không lên
Chỉ một lò không lên lửa	Kim hoặc đầu đốt lò đó bẩn, ướt, nắp lệch	Vệ sinh lò đó	Kim nứt, dây đánh lửa hở
Lên lửa, thả tay là tắt	Giữ núm chưa đủ lâu, cặp nhiệt bẩn, lệch khỏi ngọn lửa	Giữ núm lâu hơn theo sách, lau đầu cặp nhiệt	Giữ đủ lâu vẫn tắt: cặp nhiệt, van từ
Đang nấu tự tắt	Bình sắp hết, nước tràn, gió lùa, cặp nhiệt bẩn, pin yếu (bếp có cảm biến dùng pin)	Kiểm tra bình, lau khô, che gió	Lặp lại thường xuyên
Lửa yếu ở mọi lò	Bình sắp hết, van điều áp hỏng hoặc sai loại, ống gập, xẹp	Thử bình khác	Cần đo áp, thay van điều áp
Lửa không đều, khuyết một phía	Lỗ chia lửa bị tắc, nắp đặt lệch	Vệ sinh, đặt lại nắp	Nắp méo, thân đầu đốt nứt
Lửa đỏ, vàng, có muội đen	Đầu đốt tắc, thiếu khí, sai loại gas	Tắt bếp, mở thoáng, vệ sinh	Vẫn đỏ sau vệ sinh, hoặc đỏ ngay từ khi mới lắp
Ngửi thấy mùi gas	Ống, đầu nối, van điều áp rò, núm chưa tắt hẳn	Làm theo mục "Khi ngửi thấy mùi gas"	Luôn cần kiểm tra

Bếp không đánh lửa hoặc có tia lửa mà không lên lửa

Kiểm tra gas trước. Sách của Bosch ghi khi gas không ra, hãy mở hết các van trung gian, và nếu dùng bình thì kiểm tra bình còn gas. Sách của Paloma đặt "van gas mở chưa hết", "ống bị gập, bẹp" và "ống nối chưa chặt" ngay đầu bảng nguyên nhân bếp không lên lửa.

Pin (bếp IC). Theo Sunhouse, pin quá cũ (nhũn, sạm màu) làm bếp đánh lửa chậm hoặc không lên lửa; có tia lửa mà bếp không lên có thể do hết pin, hỏng IC hoặc chưa mở van gas. Tokyo Gas mô tả dấu hiệu pin yếu là tiếng tạch thưa dần, chỉ còn khoảng 1 tiếng mỗi giây. Lưu ý loại pin khác nhau theo hãng:

• Bếp âm Fujioh FH-GS25 dùng một pin 1,5V, sách ghi không dùng pin alkaline cho model này.
• Bếp Paloma đời Nhật chúng tôi đọc (IC-330 và các mã cùng sách) dùng 2 pin đại 1,5V alkaline, tuổi pin khoảng 1 năm. Hãng ghi pin đi kèm lúc xuất xưởng có thể nhanh hết hơn.
• Không trộn pin cũ với pin mới, không trộn hai loại pin, lắp đúng cực. Hộp pin bị nước vào thì lau khô trước khi lắp (sách Paloma).

Bếp Magneto không có pin. Bếp loại này không lên lửa thì kiểm tra kim, đầu đốt và nguồn gas.

Kim đánh lửa và đầu đốt ướt, bẩn. Sách Bosch liệt kê nguyên nhân bếp không tự đánh lửa: thức ăn hoặc chất tẩy rửa kẹt giữa kim và đầu đốt, đầu đốt còn ướt, nắp đầu đốt đặt sai vị trí. Bosch khuyên làm sạch kim định kỳ bằng bàn chải nhỏ không phải bàn chải kim loại và tránh va đập mạnh vào kim. Teka khuyên chải nhẹ kim và đầu cặp nhiệt bằng bàn chải nylon nhỏ rồi để khô hoàn toàn. Rinnai Nhật hướng dẫn dùng bàn chải đánh răng chải các bộ phận "như đầu bút chì" (kim đánh lửa, cảm biến tắt lửa).

Nắp chia lửa đặt lệch. Rinnai Nhật ghi nắp đầu đốt lệch, méo hoặc bẩn gây đánh lửa kém và lửa yếu; đặt lại đúng chỗ là thường lên lửa. Teka khuyên không đánh lửa khi nắp chia lửa chưa đặt đúng.

Bếp mới lắp hoặc lâu không dùng. Paloma ghi khi mới dùng hoặc để lâu, trong ống còn không khí nên khó lên lửa, cần đánh lửa vài lần.

Đánh lửa nhiều lần không lên thì dừng lại. Đây là chỗ dễ gây tai nạn nhất. Theo Osaka Gas, trong lúc bấm núm đánh lửa, gas vẫn đang thoát ra; bấm đi bấm lại nhiều lần thì quanh bếp đã có một vùng gas giống như bị rò. Lúc đó bật bật lửa có thể bùng lửa, gây bỏng hoặc nổ. Sách Paloma yêu cầu trả núm về vị trí tắt, chờ gas quanh bếp tan hết rồi mới đánh lại. Sách Bosch ghi cụ thể: sau 15 giây không bắt lửa thì tắt núm, mở cửa sổ hoặc cửa ra vào gần đó, chờ ít nhất 1 phút rồi mới thử lại.

Về việc mồi bằng bật lửa hoặc que diêm khi bếp mất đánh lửa: sách Bosch và Teka (bếp âm châu Âu) cho phép mồi tay, nhất là khi mất điện; còn Paloma và Osaka Gas (bếp Nhật) yêu cầu không châm lửa bằng cách nào khác ngoài bộ đánh lửa của bếp. Hãy làm theo sách bếp của bạn. Dù sách cho phép, không bao giờ châm lửa ngay sau khi vừa bấm núm nhiều lần.

Lên lửa nhưng thả tay ra là tắt: van an toàn cặp nhiệt

Bếp có tính năng tự ngắt gas khi lửa tắt cần vài giây để cặp nhiệt nóng lên và giữ van mở. Nếu thả núm quá sớm, van đóng lại, lửa tắt. Sunhouse ghi rõ hai nguyên nhân: bộ cảm ứng ngắt gas có vấn đề, hoặc giữ nút bật không đủ lâu, nhất là với bếp đã cũ.

Không có một con số chung cho mọi bếp. Các sách hãng chúng tôi đọc được ghi như sau:

Hãng, dòng bếp (sách chúng tôi đọc)	Giữ núm sau khi bắt lửa	Ghi chú của hãng
Bosch, bếp gas âm (sách tiếng Anh 9000512258)	4 giây	Không lên thì giữ lâu hơn, đến 10 giây. Van an toàn không giữ: giữ núm thêm vài giây, vệ sinh rãnh đầu đốt
Teka, dòng GZC (GZC 64300 XBN, GZC 95320 XBN)	Khoảng 10 giây	Đánh lửa ở mức lửa lớn nhất
Fujioh, bếp âm FH-GS25	5 giây	Giữ ở mức lửa lớn để lửa nung cặp nhiệt
Sunhouse, bài hướng dẫn của hãng	Không ghi số	Chú ý thời gian giữ, vệ sinh đầu kim cảm ứng
Rinnai, Paloma, Namilux, Faster bán tại Việt Nam	Chưa tìm được sách hãng đăng công khai	Xem sách kèm máy

Nếu đã giữ đủ thời gian theo sách mà vẫn tắt:

1. Lau đầu cặp nhiệt. Rinnai Nhật và Tokyo Gas giải thích khi cảm biến tắt lửa dính dầu, nước hoặc nắp chia lửa tắc làm lửa không phủ tới cảm biến, van an toàn sẽ ngắt gas. Lau bằng khăn khô, bẩn cứng thì chải nhẹ bằng bàn chải đánh răng lông mềm.
2. Đặt lại nắp chia lửa cho đúng khớp để lửa liếm vào đầu cặp nhiệt.
3. Làm khô sau khi nước tràn. Paloma ghi cảm biến và kim bị ướt, bẩn là nguyên nhân bếp tắt giữa chừng.
4. Lửa vừa tắt bất ngờ thì khóa núm và chờ. Teka và Bosch đều yêu cầu chờ ít nhất 1 phút mới đánh lại.

Tiếng "tạch" nhẹ vài giây sau khi tắt bếp là bình thường. Bosch ghi đây là tiếng van an toàn đóng lại, không phải lỗi.

Còn tắt sau tất cả các bước trên thì cặp nhiệt, đầu nối cặp nhiệt vào van hoặc van từ có vấn đề, cần thợ. Không chèn, buộc núm hay tháo bỏ cặp nhiệt để bếp "khỏi tắt". Đó là bỏ đi lớp bảo vệ duy nhất khi lửa tắt vì nước tràn hoặc gió lùa. Teka ghi các thiết bị an toàn tự động của bếp chỉ được hãng hoặc đại lý ủy quyền thay đổi.

Lửa đỏ, vàng, có muội đen

Lửa bếp gas bình thường có màu xanh. Lửa đỏ, cam, vàng có thể vô hại, cũng có thể là cháy không hết sinh ra khí CO. Osaka Gas cảnh báo CO không màu, không mùi, hít phải gây đau đầu, buồn nôn, chóng mặt, nặng có thể tử vong.

Cách phân biệt theo Rinnai Nhật: xem đáy nồi có muội đen không.

• Lửa đỏ, có muội: nắp chia lửa tắc hoặc méo. Vệ sinh, nắp méo thì thay nắp.
• Lửa đỏ nhưng không có muội: thường là bụi, muối, canxi trong không khí cháy cùng ngọn lửa. Osaka Gas nêu các trường hợp hay gặp: đang chạy máy tạo ẩm (canxi trong nước máy bay vào không khí), đang nướng đồ ăn cạnh bếp, phòng thiếu thoáng. Tắt máy tạo ẩm, mở thoáng, nếu lửa xanh trở lại thì không phải hỏng. Sách Bosch cũng ghi lửa có màu cam do bụi trong không khí, nước tràn là bình thường.
• Mọi lò đều đỏ ngay từ khi mới lắp, có muội: có thể bếp không đúng loại gas (Rinnai Nhật nêu trường hợp bếp gas đô thị lắp vào gas hóa lỏng hoặc ngược lại). Dừng dùng ngay. Trường hợp này hay gặp với bếp nhập từ nước dùng gas đường ống.

Paloma ghi lửa vàng do lỗ đầu đốt bị nước hoặc bẩn làm tắc, cách xử lý là vệ sinh nắp chia lửa. Osaka Gas khuyên với lửa cam nghi do thiếu oxy: ngừng dùng và cho kiểm tra.

Vệ sinh đầu đốt theo Sunhouse: dùng bàn chải hoặc tăm nhọn làm sạch lỗ, rửa nước ấm, úp ngược để khô hoàn toàn rồi mới lắp lại. Đầu đốt còn ẩm sẽ khó đánh lửa và lửa không đều.

Lửa yếu, không đều hoặc tự tắt giữa chừng

Bình gas sắp hết. Sách Paloma ghi khi dùng gas hóa lỏng mà gas sắp hết, bếp có thể tắt giữa lúc đang nấu, cách xử lý là thay bình. Đừng lắc, nghiêng hay đặt nằm bình để "vét" gas. Công an TP Hà Nội khuyến cáo bình phải đặt thẳng đứng khi dùng, không úp, không nằm ngang.

Van điều áp. Mọi lò cùng yếu, kể cả khi bình mới đổi, thì nghi van điều áp hỏng, kẹt hoặc không đúng loại. Bạn không tự tháo, chỉnh van điều áp. Thợ sẽ đo áp sau van và so với áp danh định ghi trên tem bếp.

Ống dẫn bị gập, bẹp hoặc đè. Ống chạy sau tủ bếp âm dễ bị ngăn kéo, đồ đạc đè. Sách Teka yêu cầu ống không được kéo căng, xoắn, thắt, gập gắt, và không đi qua ngăn chứa đồ.

Lửa không đều, khuyết một bên. Bosch ghi nguyên nhân là chi tiết đầu đốt đặt sai hoặc rãnh đầu đốt bẩn.

Gió lùa, nước tràn. Bếp có van an toàn sẽ tự ngắt khi lửa tắt vì gió hoặc nước tràn, đó là đúng chức năng. Đặt bếp ở chỗ không có gió thổi thẳng vào.

Van điều áp và ống dẫn gas: khi nào thay

Chúng tôi chưa tìm thấy quy chuẩn hay tiêu chuẩn Việt Nam nào quy định riêng thời hạn thay van điều áp và ống dẫn gas gia dụng. Bài VnExpress năm 2007 dẫn lời Giám đốc Trung tâm kiểm định an toàn công nghiệp 2 cho biết khi đó Việt Nam chưa ban hành tiêu chuẩn an toàn cho dây dẫn, van điều áp bình gas. TCVN 9313:2013, theo phần phạm vi đăng trên Thư viện Pháp luật, là tiêu chuẩn cho van chai chứa gas vận hành bằng tay (van đầu bình), không phải van điều áp. Các mốc dưới đây là khuyến cáo:

• Theo hạn in trên ống. Sách Teka yêu cầu thay ống cao su trước ngày hết hạn in trên ống. Cơ quan an toàn gas Hồng Kông (EMSD) cũng yêu cầu thay ống trước ngày hết hạn sử dụng in trên ống.
• 3 đến 5 năm. Công an TP Hà Nội khuyến cáo sau 3 đến 5 năm sử dụng nên thay ống, dây dẫn gas. Bài VnExpress 2007 dẫn Hiệp hội doanh nghiệp kinh doanh gas cho biết bộ dây, van bình gas gia đình dùng 3 đến 5 năm phải thay.
• Thay ngay khi có dấu hiệu hỏng. Paloma ghi ống cao su cũ bị nứt, đầu cắm bị lỏng sẽ gây rò gas; khi thấy mùi gas do ống nứt, thủng thì thay ống mới.

Yêu cầu khi lắp ống, theo các nguồn trên:

• Công an TP Hà Nội: ống giữa bình và bếp không nên dài quá 2 m, nên chọn loại có lớp lõi thép bảo vệ, lắp xong thử kín bằng nước xà phòng. EMSD cũng giới hạn ống mềm tối đa 2 m.
• Teka (bếp âm GZC): ống cao su đường kính 8 mm, dài từ 400 đến 1.500 mm, kẹp chặt vào đầu nối bằng đai kẹp; ống không được chạm vào chỗ nóng trên 90°C, không chạm cạnh sắc, và phải nhìn được suốt chiều dài để kiểm tra.
• Paloma: cắm ống đến vạch đỏ trên đầu nối và siết đai kẹp chặt.
• Fujioh khuyên khóa van điều áp khi không dùng bếp và cho thợ có chuyên môn bảo dưỡng bếp ít nhất 18 tháng một lần.

Công an TP Hà Nội khuyến cáo cảnh giác với các trò tiếp thị thiết bị gas trôi nổi. Bài VnExpress 2012 cũng cảnh báo nhân viên tự ý kiểm tra, thay dây, van khi bạn không yêu cầu. Muốn thay, liên hệ trực tiếp cửa hàng gas hoặc thợ bạn chủ động gọi.

Cách thử rò rỉ bằng nước xà phòng

1. Tắt hết các núm bếp. Không có lửa, không hút thuốc trong bếp.
2. Pha nước xà phòng hoặc nước rửa bát cho có bọt.
3. Mở van bình (và van điều áp nếu có khóa riêng).
4. Dùng cọ hoặc miếng bọt biển bôi bọt lên từng điểm. Theo bài VnExpress 2012, các điểm cần thử gồm: chỗ nối van bình với van điều áp, chỗ nối van điều áp với ống, chỗ nối ống với bếp, và dọc thân ống.
5. Quan sát vài chục giây. Chỗ nào bọt phồng lên liên tục là chỗ rò.
6. Có rò: khóa van bình ngay, mở cửa cho thoáng, không dùng bếp, gọi thợ hoặc cửa hàng gas. Không rò: lau khô các điểm vừa thử.

Tuyệt đối không dùng lửa (bật lửa, que diêm) để dò chỗ rò. Bộ Công an và bài VnExpress đều nhấn mạnh điều này. Sau mỗi lần thay bình, thay ống hay thay van điều áp đều nên thử lại.

Khi ngửi thấy mùi gas

Làm theo thứ tự, theo khuyến cáo của Bộ Công an:

1. Không bật bếp, không bật hay tắt bất kỳ thiết bị điện nào trong khu vực, kể cả công tắc đèn, quạt hút mùi. Không dùng bật lửa, que diêm để soi. Rinnai Nhật giải thích công tắc quạt hút và đèn có thể phát tia lửa.
2. Báo cho mọi người trong nhà để không ai vô tình tạo tia lửa.
3. Thận trọng mở cửa sổ, cửa ra vào, dùng quạt giấy để lùa gas ra ngoài.
4. Khóa van bình gas.
5. Nếu thấy nguy hiểm, không vào được khu vực có gas, gọi ngay đơn vị cung cấp gas hoặc Cảnh sát phòng cháy chữa cháy số 114. Theo EMSD, rò nặng thì rời khỏi nhà ngay, báo hàng xóm sơ tán, không bấm chuông cửa, đi thang bộ, gọi điện từ bên ngoài.
6. Không dùng lại bếp cho đến khi đã tìm và xử lý xong chỗ rò. Sách Bosch yêu cầu khóa nguồn gas, thông gió, gọi thợ lắp đặt có thẩm quyền và chỉ dùng lại khi chắc chắn không còn rò.

Gas hóa lỏng nặng hơn không khí nên hay đọng ở sàn, gầm tủ. EMSD khuyến cáo không để bình gas dưới mặt đất, cạnh cống rãnh hay trong tầng hầm. Công an TP Hà Nội khuyên đặt bình cách nguồn nhiệt và chỗ có thể phát tia lửa (ổ cắm, công tắc, thiết bị điện) tối thiểu 1,5 m, và nên lắp đầu báo rò gas ở khu vực bếp như Bộ Công an khuyến nghị.

Những việc bạn tự làm được

1. Mở hết van bình và van điều áp, kiểm tra ống không bị gập, bị đè.
2. Thay pin (bếp IC) đúng loại sách ghi. Hộp pin bếp âm thường ở mặt dưới hoặc mặt trước bếp.
3. Lau khô kim đánh lửa, đầu cặp nhiệt và đầu đốt sau khi nước tràn.
4. Vệ sinh nắp chia lửa bằng bàn chải hoặc tăm, rửa nước ấm, để khô hoàn toàn. Vệ sinh kim bằng bàn chải mềm, không dùng bàn chải sắt.
5. Đặt lại nắp chia lửa và kiềng đúng khớp.
6. Giữ núm đủ thời gian theo sách bếp của bạn.
7. Kiểm tra bình: thử bình khác nếu nghi bình sắp hết.
8. Thử rò bằng nước xà phòng sau khi thay bình, thay ống.
9. Xem ngày hết hạn trên ống dẫn, ống cứng, nứt, phồng thì thay.

Trước khi vệ sinh, tắt bếp, chờ nguội, khóa van bình. Với bếp âm có cắm điện (một số đời dùng điện lưới để đánh lửa), Teka yêu cầu ngắt cả nguồn gas và nguồn điện trước khi vệ sinh.

Những việc không nên làm

• Đánh lửa liên tục khi không lên, rồi châm bật lửa vào bếp.
• Dùng lửa để dò chỗ rò.
• Chèn, buộc núm hoặc tháo cặp nhiệt để bếp khỏi tắt.
• Tự tháo, chỉnh van điều áp, đổi béc phun, tự khoan rộng lỗ đầu đốt.
• Dùng ống cao su không rõ nguồn gốc, ống quá dài, nối nhiều đoạn.
• Lắc, nằm, hơ nóng bình gas để vét gas.
• Với bếp gas mini: dùng nồi đáy quá lớn trùm xuống lon gas. Công an TP Hà Nội và bài VnExpress 2012 đều cảnh báo ngọn lửa trùm xuống bình rất nguy hiểm.

Phần cho thợ: quy trình kiểm tra

1. Hỏi và quan sát. Hãng, model, loại đánh lửa (IC hay Magneto), loại gas, tuổi ống và van điều áp, triệu chứng ở một lò hay mọi lò.
2. Thử kín trước khi tháo. Bôi nước xà phòng toàn bộ đầu nối từ van bình đến bếp. Có rò thì xử lý rò trước.
3. Nguồn gas. Đổi bình để loại bình sắp hết. Đo áp sau van điều áp bằng áp kế cột nước hoặc áp kế mbar, so với áp danh định ghi trên tem bếp hoặc sách (ví dụ Teka GZC ghi 30 mbar cho G30/G31). Áp thấp hoặc dao động khi mở nhiều lò thì thay van điều áp đúng loại. Kiểm tra ống gập, xẹp, lõi cao su bong bên trong.
4. Bộ đánh lửa IC. Đo điện áp pin dưới tải, kiểm tra tiếp xúc hộp pin, dây cao áp, sứ kim có nứt không, khoảng cách kim tới đầu đốt. Tia lửa phóng xuống thân bếp thay vì vào đầu đốt thường do sứ nứt hoặc dây cao áp hở. Bosch ghi với bếp đánh lửa bằng điện lưới, bếp không nối đất hoặc nối đất kém cũng làm hỏng đánh lửa.
5. Van an toàn cặp nhiệt. Kiểm tra vị trí đầu cặp nhiệt nằm trong ngọn lửa, độ sạch, đầu nối cặp nhiệt vào van có chặt và sạch không. Đo điện áp cặp nhiệt bằng đồng hồ thang mV khi lửa đang nung, so với thông số hãng. Chúng tôi chưa tìm được số mV chuẩn trong tài liệu của các hãng bếp nêu trong bài, nên không đưa con số ở đây. Thay cặp nhiệt đúng mã, nếu vẫn tắt thì kiểm tra van từ (nam châm) trong van bếp.
6. Đầu đốt và béc phun. Thông lỗ chia lửa, kiểm tra béc phun có đúng loại gas và không tắc. Bếp có lửa đỏ ở mọi lò từ khi lắp thì kiểm tra loại gas và béc.
7. Chỉnh lửa nhỏ. Theo sách Teka, lửa nhỏ nhất phải liên tục và ổn định; vít chỉnh lửa nhỏ (by-pass) nằm cạnh van hoặc trong trục van; sau khi chỉnh phải thay các gioăng, niêm. Teka ghi đầu đốt của hãng không cần chỉnh gió sơ cấp.
8. Thử lại. Đánh lửa từng lò, giữ núm theo sách rồi thả, kiểm tra lửa xanh đều, xác nhận van an toàn đóng khi lửa tắt (nghe tiếng van đóng sau khi trả núm), thử kín lần cuối.

Theo Teka, việc lắp đặt, chỉnh và bảo dưỡng bếp chỉ do người có chuyên môn thực hiện, và các thiết bị an toàn tự động chỉ hãng hoặc đại lý ủy quyền được thay đổi. Fujioh khuyên khi bếp có sự cố bất thường thì không tự sửa mà liên hệ trung tâm bảo hành. Bếp còn bảo hành nên báo hãng trước.

Khi nào cần gọi thợ

• Có mùi gas, hoặc thử nước xà phòng thấy bọt ở bất kỳ điểm nào.
• Đã thay pin, vệ sinh, đặt lại nắp mà vẫn không có tia lửa hoặc không lên lửa.
• Giữ núm đủ thời gian theo sách mà vẫn tắt khi thả tay.
• Lửa đỏ, có muội sau khi đã vệ sinh đầu đốt, hoặc đỏ ở mọi lò ngay từ khi lắp.
• Mọi lò cùng yếu dù đã đổi bình.
• Núm vặn bị kẹt, rít. Sunhouse ghi nước tràn lâu ngày làm núm bị oxy hóa, khó dùng, cần kỹ thuật viên xử lý.
• Ống, van điều áp quá hạn, nứt, phồng, đầu nối lỏng.

Khi gọi thợ, chuẩn bị: hãng và model trên tem dưới bếp, ảnh ngọn lửa, ảnh van điều áp và ống (cả chỗ in ngày), mô tả triệu chứng ở lò nào, những gì bạn đã thử.

Câu hỏi thường gặp

Bếp gas bấm tạch tạch nhưng không lên lửa là bị gì?

Thường do gas chưa tới hoặc kim, đầu đốt không bắt được lửa: van bình hoặc van điều áp chưa mở hết, ống gập, bình sắp hết, kim và đầu đốt ướt, bẩn, nắp chia lửa đặt lệch. Theo Sunhouse, pin yếu và hỏng IC cũng có thể gây có tia mà không lên. Bấm vài lần không lên thì dừng, trả núm về tắt, mở thoáng, chờ ít nhất 1 phút rồi mới thử lại.

Phải giữ núm bếp gas bao lâu mới thả tay?

Tùy bếp. Sách Bosch ghi 4 giây sau khi bắt lửa (có thể giữ lâu hơn, đến 10 giây), Fujioh ghi 5 giây, Teka dòng GZC ghi khoảng 10 giây. Không có con số chung cho mọi hãng, nên xem sách kèm bếp của bạn. Giữ đủ lâu mà vẫn tắt thì lau đầu cặp nhiệt và đặt lại nắp chia lửa.

Lửa bếp gas màu đỏ có nguy hiểm không?

Có thể. Nhìn đáy nồi: có muội đen là cháy không hết, đầu đốt tắc hoặc thiếu khí, cần tắt bếp, mở thoáng, vệ sinh, không hết thì gọi thợ vì có nguy cơ sinh khí CO. Không có muội và lửa xanh lại khi tắt máy tạo ẩm hoặc mở thoáng thì thường chỉ là bụi, muối, canxi cháy cùng ngọn lửa.

Bếp gas dùng pin loại gì?

Theo sách hãng. Bếp âm Fujioh FH-GS25 dùng một pin 1,5V và ghi không dùng pin alkaline. Bếp Paloma đời Nhật dùng 2 pin đại 1,5V alkaline, tuổi pin khoảng 1 năm. Mở hộp pin xem loại đang lắp hoặc tra sách trước khi mua. Bếp Magneto (đánh lửa cơ) không dùng pin.

Bao lâu nên thay ống dẫn gas và van điều áp?

Chúng tôi chưa tìm thấy quy chuẩn Việt Nam quy định thời hạn riêng. Hãy thay ống trước ngày hết hạn in trên ống (theo Teka và EMSD Hồng Kông). Công an TP Hà Nội khuyến cáo thay ống, dây dẫn sau 3 đến 5 năm. Ống nứt, cứng, phồng hoặc đầu nối lỏng thì thay ngay, không chờ hạn.

Đang nấu bếp tự tắt thì làm gì?

Khóa núm ngay, chờ ít nhất 1 phút cho gas tan rồi mới đánh lại (theo Bosch và Teka). Sau đó kiểm tra: bình có sắp hết không, nước có tràn vào đầu đốt không, có gió lùa không. Paloma ghi gas hóa lỏng sắp hết có thể làm bếp tắt giữa chừng. Tắt lặp lại nhiều lần thì cho thợ kiểm tra cặp nhiệt và van điều áp.

Có nên dùng bật lửa để mồi bếp khi đánh lửa hỏng?

Tùy sách. Bosch và Teka cho phép mồi tay, Paloma và Osaka Gas yêu cầu không. Dù sách cho phép, không châm lửa sau khi đã bấm núm nhiều lần không lên, vì quanh bếp đã có gas tích tụ, dễ bùng lửa gây bỏng.

Ngửi thấy mùi gas có được bật quạt hút mùi cho nhanh hết không?

Không. Bộ Công an khuyến cáo không bật, không tắt thiết bị điện trong khu vực có mùi gas vì có thể gây nổ, và Rinnai Nhật ghi công tắc quạt hút, đèn có thể phát tia lửa. Hãy mở cửa, dùng quạt giấy, khóa van bình, rồi gọi đơn vị cung cấp gas hoặc 114 nếu thấy nguy hiểm. Xem thêm về máy hút mùi hút yếu, kêu to để dùng quạt hút đúng cách khi nấu.

Đặt thợ trên Thuê Thợ 365

Khi đã có hãng, model, ảnh ngọn lửa, ảnh van điều áp và ống dẫn, thợ sẽ đoán đúng nhóm lỗi (nguồn gas, đánh lửa, cặp nhiệt hay đầu đốt) và mang đúng linh kiện ngay lần đầu. Bạn có thể đặt thợ sửa bếp gas hoặc đăng việc nhận báo giá để thợ gần bạn gửi giá. Thợ trên Thuê Thợ 365 đã được xác minh, kiểm tra và báo giá trực tiếp để bạn đồng ý trước khi làm, và tiền công có bảo hành. Xem thêm kinh nghiệm thuê thợ sửa chữa tại nhà.