Dàn nóng điều hòa không chạy, quạt không quay: nguyên nhân và cách kiểm tra

Dàn nóng điều hòa không chạy chưa chắc đã là hỏng. Các hãng Nhật, Hàn, Trung đều ghi nhiều trường hợp máy cố ý cho cục nóng đứng yên: vừa tắt bật lại nên máy chờ khoảng 3 phút để bảo vệ máy nén, phòng đã đạt nhiệt độ cài, đang xả băng khi chạy sưởi, hoặc remote để nhầm chế độ quạt. Nếu đã chờ đủ lâu mà cục nóng vẫn im, quạt không quay, hãy kiểm tra aptomat. Sau đó là phần việc của thợ: dây tín hiệu, tụ, quạt, bo mạch và mã lỗi giao tiếp giữa hai dàn.

Bài này viết theo tài liệu hỗ trợ của Daikin, Mitsubishi Electric, Hitachi, Panasonic (Nhật Bản), LG, Samsung (Hàn Quốc), Midea (Trung Quốc), cùng cảnh báo an toàn của NITE, cơ quan an toàn sản phẩm của Nhật. Bài chỉ nói về triệu chứng dàn nóng không chạy. Nếu dàn nóng vẫn chạy mà phòng không mát, xem bài điều hòa không mát: nguyên nhân và cách tự kiểm tra.

Cục nóng không chạy: bình thường hay hỏng?

Bạn thấy gì	Thường là	Bạn làm gì
Vừa tắt rồi bật lại, dàn lạnh có gió, cục nóng im	Máy chờ khoảng 3 phút để bảo vệ máy nén	Chờ 3 đến 5 phút
Chạy một lúc thì cục nóng ngừng, gió dàn lạnh yếu đi	Phòng đã đạt nhiệt độ cài	Hạ nhiệt độ cài xem cục nóng có chạy lại không
Đang sưởi, dàn lạnh ngừng thổi, đèn nháy, cục nóng bốc hơi	Máy đang xả băng	Chờ khoảng 10 phút, không tưới nước
Remote ở chế độ quạt (Fan)	Chế độ quạt không chạy cục nóng	Chuyển sang Cool
Cả hai dàn im, đèn tắt	Mất điện, aptomat nhảy	Kiểm tra aptomat (xem mục an toàn)
Dàn lạnh nháy đèn hoặc hiện mã	Máy tự dừng vì có lỗi	Ghi lại mã, tra theo hãng, gọi thợ
Cục nóng kêu ù hoặc có tiếng mà quạt không quay	Hỏng quạt, tụ, kẹt máy nén	Tắt máy, gọi thợ

Vì sao dàn nóng điều hòa không chạy?

1. Máy đang chờ khoảng 3 phút để bảo vệ máy nén

Đây là nguyên nhân hay bị hiểu nhầm nhất. LG Hàn Quốc ghi rõ: khi mới bật, hoặc khi cục nóng vừa dừng rồi chạy lại, nó có thể chờ 3 phút mới chạy. Mitsubishi Electric Nhật Bản ghi: để bảo vệ máy, sau khi dừng thì khoảng 3 phút máy không chạy lại. Sách hướng dẫn của Midea tại Trung Quốc gọi đây là "chức năng bảo vệ 3 phút": tắt rồi bật ngay thì cục nóng không chạy khoảng 3 phút vì máy nén không được khởi động lại trong thời gian đó.

Samsung Hàn Quốc ghi thời gian chờ có thể kéo dài đến khoảng 5 phút. Daikin Nhật Bản khuyên chờ 3 đến 10 phút xem có gió ra không, vì lúc mới bật làm lạnh, máy có chức năng giữ gió lại để không thổi mùi ẩm trong dàn lạnh ra phòng.

Vì vậy, bấm remote liên tục hay tắt bật nhiều lần chỉ làm thời gian chờ dài thêm.

2. Phòng đã đạt nhiệt độ cài, hoặc cài sai chế độ

Daikin, Mitsubishi Electric và Hitachi đều ghi: khi phòng đạt nhiệt độ cài, cục nóng dừng để phòng không bị lạnh quá, nhiệt độ lệch ra thì chạy lại. Hitachi thêm rằng ở chế độ quạt (送風), cục nóng luôn đứng yên vì máy chỉ đảo gió trong phòng.

Cách thử của từng hãng:

• LG Hàn Quốc: để chế độ làm lạnh, cài 18°C, chờ từ 3 phút trở lên. Hãng lưu ý: nếu máy đang để chế độ sưởi mà nhiệt độ cài thấp hơn nhiệt độ phòng, cục nóng có thể không chạy.
• Samsung Hàn Quốc: để làm lạnh, cài thấp hơn nhiệt độ phòng từ 4°C trở lên, chờ khoảng 5 đến 10 phút.
• Mitsubishi Electric: làm lạnh thì hạ nhiệt độ cài, sưởi thì tăng lên.

Máy inverter chạy chậm, rất êm khi phòng đã gần đủ mát. Đứng gần mới nghe thấy không có nghĩa là máy không chạy.

3. Máy đang xả băng (chỉ ở máy 2 chiều khi sưởi)

Khi chạy sưởi trong lúc ngoài trời lạnh và ẩm, dàn nóng đóng băng. Máy phải tạm dừng sưởi để xả băng:

• Midea Trung Quốc: trong lúc xả băng, quạt dàn nóng dừng, quạt dàn lạnh chạy theo chế độ chống gió lạnh. Thời gian thường 2 đến 10 phút. Cục nóng bốc hơi nước lúc này là bình thường.
• Panasonic Nhật Bản: đèn chạy nháy, máy ngừng sưởi, lâu nhất khoảng 12 phút. Hãng giải thích băng dễ bám nhất khi ngoài trời từ -7°C đến 5,5°C.
• Hitachi: thường 5 đến 10 phút, có lúc đến khoảng 22 phút.
• Mitsubishi Electric: khoảng 10 phút; cánh đảo gió nằm ngang và máy ngừng thổi.

Panasonic dặn không tưới nước hay nước nóng lên dàn nóng cho nhanh tan: nước có thể đóng băng lại, làm hỏng dàn trao đổi nhiệt và linh kiện điện. Ở Việt Nam, chuyện này chủ yếu gặp ở miền Bắc vào những đợt rét ẩm. Máy một chiều chỉ làm lạnh thì không có chế độ này. Nếu máy 2 chiều sưởi yếu kéo dài, xem bài điều hòa 2 chiều chế độ sưởi không nóng.

4. Aptomat riêng của điều hòa hoặc của dàn nóng bị ngắt

LG Hàn Quốc ghi: aptomat ngắt thì máy không có điện; một số nhà còn lắp thêm aptomat riêng ở chỗ đặt dàn nóng. Aptomat có nút test đã nhảy thì cần gạt hẳn xuống rồi mới gạt lên được. Samsung Hàn Quốc nhắc kiểm tra dây nguồn của dàn nóng có cắm chắc không, nếu cắm qua ổ cắm kéo dài thì công tắc ổ có bật không.

Ở Việt Nam, điện cấp cho dàn nóng tùy cách lắp: có máy lấy điện ở dàn lạnh rồi đi dây sang dàn nóng, có máy cấp điện thẳng vào dàn nóng qua aptomat riêng. Nếu nhà bạn có aptomat ghi "nóng" hay "cục nóng" ở ban công, hãy xem nó.

Lưu ý quan trọng: Daikin Nhật Bản dặn nếu aptomat riêng của điều hòa nhảy khi máy đang chạy, đừng bật lại. Để nguyên ở vị trí ngắt và gọi kiểm tra, vì máy đang có lỗi, dùng tiếp có thể bốc khói, cháy. Aptomat nhảy lặp lại khi vừa bật là dấu hiệu có chạm chập; cách phân biệt có ở bài aptomat bật lên là nhảy.

5. Mất giao tiếp giữa dàn lạnh và dàn nóng

Máy inverter trao đổi tín hiệu liên tục giữa hai dàn. Đường tín hiệu đứt thì dàn nóng không nhận lệnh chạy, dàn lạnh báo lỗi:

Hãng (theo trang hỗ trợ tại nước của hãng)	Mã	Hãng giải thích
Daikin Nhật Bản	U4	Lỗi truyền tín hiệu giữa dàn lạnh và dàn nóng
LG Hàn Quốc	CH05, CH53, E0	Mất giao tiếp: lỗi tạm thời, điện chập chờn, dây tín hiệu, giắc tiếp xúc kém, bo mạch hai dàn
Samsung Hàn Quốc	E101 (E1 và 01 hiện xen kẽ), C101	Giao tiếp không ổn định, hoặc dàn nóng hay dàn lạnh bị mất điện
Midea Trung Quốc (sách máy âm trần nối ống gió KFR-26~72T2W/BP3N1)	E1	Lỗi giao tiếp trong và ngoài

LG lưu ý thêm: mã này hiện ngay sau khi mới lắp thì nhiều khả năng do đấu dây sai hoặc lỗi lắp đặt, nên gọi đơn vị lắp trước. Dây tín hiệu bị tróc vỏ do va chạm cũng gây lỗi. Mã lỗi đổi theo đời máy, nên đối chiếu thêm bài mã lỗi điều hòa inverter các hãng.

6. Quạt dàn nóng hỏng, kẹt hoặc vướng vật lạ

Daikin Nhật Bản có riêng mã E7 cho trường hợp quạt dàn nóng không chạy đúng, và mã LC cho lỗi giao tiếp với mạch quạt. Hãng hướng dẫn trước hết xem trong quạt có que, cành cây hay vật lạ không. Sách Midea liệt kê E7 là "quạt một chiều dàn nóng mất tốc độ" và các mã E71 đến E74 cho lỗi quá dòng, mất tốc độ, mất pha, tốc độ bằng 0 của quạt.

Nhiều máy inverter dùng motor quạt một chiều (sách Midea ghi rõ "quạt một chiều dàn nóng"), loại này không dùng tụ quạt. Máy thường (không inverter) hay dùng motor xoay chiều có tụ chạy. Tụ yếu thì quạt chỉ kêu ù, không tự quay được.

7. Tụ máy nén, tụ quạt, rơ le (máy thường)

Ở nhiều máy không inverter, máy nén và quạt dàn nóng dùng chung một tụ kép loại CBB65 có ba cọc: C (chung), HERM (máy nén) và FAN (quạt). Tụ mất điện dung bên nào thì bên đó không khởi động được: quạt quay mà máy nén chỉ kêu ù rồi ngắt, hoặc ngược lại. Cách đo có ở bài cách kiểm tra tụ điện hỏng.

Đường cấp điện tới máy nén thường qua rơ le hoặc contactor. Tiếp điểm cháy thì dàn nóng không có điện dù dàn lạnh vẫn chạy. Vị trí và kiểu rơ le khác theo model, chúng tôi chưa xác nhận từ tài liệu hãng cho từng dòng; thợ cần xem sơ đồ đấu dây của chính máy đó.

8. Dàn nóng tự dừng vì quá nóng hoặc lỗi máy nén

Samsung Hàn Quốc ghi: đồ đạc chất quanh dàn nóng, hoặc khí nóng không thoát được ra ngoài, làm dàn nóng quá nóng, và máy tạm dừng cục nóng để tự bảo vệ. Daikin có nhiều mã cho nhóm này: E5, F3 (nhiệt độ ống đẩy máy nén quá cao), E6, E8, L5 (quá dòng máy nén), F6 (áp suất cao), U0 (thiếu gas), U2 (điện áp mạch inverter thấp hoặc cao). Lỗi quá dòng, IPM có bài riêng: module công suất IPM inverter và cách đo.

Bạn tự kiểm tra được gì khi dàn nóng không chạy?

Gộp từ hướng dẫn của Daikin, Mitsubishi Electric, LG và Samsung:

1. Xem remote: đúng chế độ Cool chưa, có đang để Fan hay hẹn giờ không. Thay pin nếu màn hình mờ.
2. Hạ nhiệt độ cài xuống thấp hơn nhiệt độ phòng vài độ, rồi chờ đủ 5 đến 10 phút. Không tắt bật liên tục.
3. Nhìn đèn dàn lạnh: đèn sáng bình thường, đèn nháy, hay tắt hẳn. Daikin phân ba trường hợp này với ba cách xử lý khác nhau.
4. Đèn tắt hẳn: kiểm tra phích cắm, aptomat. Nếu aptomat nhảy khi máy đang chạy, để nguyên và gọi thợ (Daikin).
5. Đèn nháy hoặc có mã: ghi lại mã. Daikin và Mitsubishi Electric hướng dẫn tắt máy, rút điện hoặc ngắt aptomat khoảng 1 phút rồi bật lại. Samsung cũng ghi khoảng 1 phút; LG ghi 5 phút. Cấp điện lại mà vẫn báo mã thì gọi thợ.
6. Nhìn quanh dàn nóng từ chỗ đứng an toàn: có đồ chắn trước, sau, có túi nilon, lá cây bám không. Nếu dàn nóng đặt trong hộc kỹ thuật có cửa chớp, mở cửa chớp ra (LG, Samsung).
7. Mitsubishi Electric: đã làm các bước trên, chờ quá 5 phút mà cục nóng vẫn không chạy thì nhiều khả năng máy có lỗi. Rút điện và gọi sửa.

Samsung lưu ý thêm: cục nóng có tiếng kêu nhưng không chạy, máy không lạnh, thì đừng cố cho chạy tiếp. Tắt máy và gọi kỹ thuật.

An toàn điện và an toàn khi làm việc trên cao

• Không bật lại aptomat đã nhảy khi máy đang chạy (Daikin). Thao tác aptomat bằng tay khô (LG).
• Không dùng ổ cắm kéo dài, ổ nhiều lỗ cho điều hòa. Samsung Hàn Quốc dặn cắm thẳng vào ổ trên tường, riêng một mình. NITE ghi nhận một vụ cháy năm 2018 ở Nhật: điều hòa cắm qua dây nối dài, chỗ nối bị lỏng, tiếp xúc kém, nóng lên rồi cháy.
• Không nối giữa chừng dây kết nối hai dàn. NITE ghi nhận các vụ cháy ở dàn nóng và đoạn dây giữa hai dàn do thợ lắp nối dây bằng đầu cắm nhanh hoặc ống nối bấm; chỗ nối tiếp xúc kém và phát lửa. NITE yêu cầu đi dây liền, bắt chắc vào cầu đấu của từng dàn. Khi thợ báo dây ngắn, hãy yêu cầu thay đoạn dây liền.
• Không mở nắp hộp điện dàn nóng. Tụ có thể còn tích điện sau khi đã ngắt điện. Thợ phải xả tụ bằng điện trở trước khi chạm vào.
• Không trèo lên dàn nóng, không đặt đồ lên trên (Hitachi). Hitachi còn khuyến cáo không đặt dàn nóng sát lan can ban công ở tầng cao, vì trẻ có thể trèo lên dàn nóng rồi qua lan can.
• Không chạm vào ống đồng, van nối và cánh tản nhiệt của dàn nóng (Hitachi): có thể bị bỏng hoặc đứt tay.
• Dàn nóng treo ngoài tường, trên mái, ở tầng cao: không tự leo ra ngoài, không đứng trên ghế nhoài người qua cửa sổ. Việc này cần dây đai an toàn, điểm neo chắc chắn và người có kinh nghiệm. Căn hộ chung cư thường phải xin ban quản lý trước khi làm ngoài mặt dựng; tham khảo bài vị trí cục nóng điều hòa chung cư hoặc dịch vụ thợ cho chung cư.
• Ngửi thấy mùi khét, thấy khói, tiếng nổ lách tách ở dàn nóng: ngắt aptomat từ xa, không lại gần, gọi thợ. NITE khuyên dừng dùng ngay khi máy có tiếng lạ, mùi lạ, báo lỗi hay tự dừng bất thường.

Phần cho thợ: cục nóng không chạy, khoanh vùng thế nào?

1. Hỏi kỹ triệu chứng: dàn lạnh có gió không, có mã lỗi không, máy mới lắp hay mới di dời, có vừa mất điện hay mưa to không. LG lưu ý mã giao tiếp ngay sau khi lắp thường do đấu dây.
2. Đọc mã lỗi trước khi mở máy. Daikin cho đọc mã bằng remote khi đèn nháy; không đọc khi đèn còn sáng bình thường vì lỗi chưa được xác định.
3. Đo điện áp nguồn tại cầu đấu dàn nóng khi máy đang gọi chạy. Không có điện: lần ngược aptomat, dây nguồn, cầu đấu, rơ le. Điện áp thấp lúc khởi động: Daikin có mã U2 cho điện áp mạch inverter.
4. Lỗi giao tiếp (U4, CH05, E101, E1): kiểm tra thứ tự dây, ốc cầu đấu, vết tróc vỏ dọc đường ống, chỗ nối giữa chừng (NITE). Đo tín hiệu ở cả hai đầu để biết bên nào hỏng. Không thay bo khi chưa loại trừ dây.
5. Quạt dàn nóng: ngắt điện, chờ, quay tay xem cánh có nặng, có cạ vào lồng không. Máy thường: xả tụ, đo µF cọc C với FAN và C với HERM. Máy inverter: kiểm tra giắc motor, nguồn cấp và tín hiệu phản hồi tốc độ (Daikin E7, LC; Midea E7, E71 đến E74).
6. Máy nén không khởi động: máy thường kiểm tra tụ, rơ le, cuộn dây, bảo vệ nhiệt. Máy inverter kiểm tra IPM, tụ lọc DC, máy nén (Daikin H8: dòng khởi động máy nén không tăng; L5: quá dòng).
7. Sau sửa: chạy thử làm lạnh đủ lâu, đo dòng, đo áp gas. Nếu nghi thiếu gas (Daikin U0), phải tìm chỗ rò trước khi nạp; xem thêm bài nạp gas điều hòa.

Câu hỏi thường gặp

Vừa bật điều hòa mà cục nóng chưa chạy có sao không?

Thường là không. LG ghi cục nóng có thể chờ 3 phút khi mới bật hoặc khi chạy lại; Samsung ghi đến khoảng 5 phút; Daikin khuyên chờ 3 đến 10 phút. Sau thời gian đó mà vẫn không chạy, không có hơi lạnh thì cần kiểm tra.

Vì sao tắt điều hòa rồi bật lại ngay thì cục nóng không chạy?

Vì máy chặn máy nén khởi động lại ngay để bảo vệ nó. Mitsubishi Electric và Midea đều ghi khoảng 3 phút. Bấm remote nhiều lần không giúp máy chạy sớm hơn.

Dàn lạnh vẫn thổi gió mà cục nóng đứng yên là hỏng gì?

Trước hết loại trừ chế độ quạt, nhiệt độ cài và thời gian chờ. Nếu đã hạ nhiệt độ cài, chờ hơn 5 phút mà cục nóng vẫn im, thì có thể dàn nóng mất điện, đứt dây tín hiệu, hỏng tụ, quạt, rơ le hoặc bo mạch. Mitsubishi Electric khuyên lúc này rút điện và gọi sửa.

Điều hòa 2 chiều đang sưởi thì dàn nóng dừng, có bình thường không?

Có, nếu máy đang xả băng. Midea ghi quạt dàn nóng dừng khoảng 2 đến 10 phút; Panasonic ghi lâu nhất khoảng 12 phút, đèn chạy nháy. Cục nóng bốc hơi nước lúc này cũng là bình thường. Không tưới nước nóng lên dàn.

Tắt điều hòa rồi mà quạt dàn nóng vẫn quay là sao?

Thường bình thường. Hitachi ghi quạt chạy thêm 10 đến 60 giây để làm mát linh kiện điện; LG ghi 1 đến 3 phút. LG khuyên nếu quạt quay mãi hoặc quay khi không dùng máy, ngắt aptomat riêng của điều hòa và gọi kiểm tra.

Aptomat điều hòa nhảy, bật lên lại được không?

Daikin Nhật Bản dặn: nếu aptomat riêng của điều hòa nhảy khi máy đang chạy thì để nguyên ở vị trí ngắt và gọi kiểm tra, vì dùng tiếp có thể bốc khói, cháy. Nếu aptomat nhảy vì lý do khác đã rõ (ví dụ cả nhà quá tải), bật lại bằng tay khô và theo dõi.

Cục nóng kêu ù ù mà quạt không quay thì sao?

Đó thường là dấu hiệu motor có điện mà không tự quay được: tụ quạt yếu (máy thường), quạt kẹt, hoặc máy nén khó khởi động. Samsung khuyên không cố chạy tiếp. Tắt máy, ngắt aptomat và gọi thợ đo tụ, quạt, máy nén.

Điều hòa báo U4, CH05 hay E101 thì tự xử lý được không?

Bạn chỉ nên thử ngắt điện rồi cấp lại: Samsung ghi chờ khoảng 1 phút, LG ghi 5 phút. Đây là các mã mất giao tiếp giữa hai dàn. Nếu vẫn báo, cần thợ kiểm tra dây tín hiệu, cầu đấu, nguồn dàn nóng và bo mạch. Máy mới lắp đã báo mã này thì gọi đơn vị lắp trước (LG).

Đặt thợ trên Thuê Thợ 365

Nếu đã chờ đủ thời gian, chỉnh remote, kiểm tra aptomat mà dàn nóng vẫn không chạy, hoặc máy báo mã lỗi, aptomat nhảy, cục nóng kêu ù, bạn có thể chọn thợ sửa điều hòa đã được xác minh danh tính và tay nghề, hoặc đăng việc để nhận báo giá từ thợ gần bạn. Ghi hãng, đời máy, máy inverter hay máy thường, mã lỗi đang hiện và vị trí dàn nóng (ban công, ngoài tường, trên mái) để thợ chuẩn bị đúng đồ nghề, kể cả dây an toàn nếu phải làm trên cao. Thợ báo giá trực tiếp với bạn trước khi làm, và tiền công được bảo hành theo chính sách của nền tảng.