Điều hòa kêu to, rung, có tiếng lạ: tiếng nào bình thường, tiếng nào cần gọi thợ

Phần lớn tiếng "lạ" của điều hòa là bình thường. Theo sách hướng dẫn của Daikin, Panasonic, LG, Samsung và Mitsubishi Electric, tiếng nước hoặc gas chảy róc rách, tiếng răng rắc khi nhựa co giãn, tiếng tách tách của van và rơ le, tiếng xì ngắn khi máy hai chiều xả đá đều không phải lỗi. Tiếng đáng lo là tiếng lạch cạch, gõ liên tục, rít cao, rung mạnh làm cả khung hoặc tường rung theo: các hãng ghi nguyên nhân là quạt chạm vỏ, ống đồng chạm máy nén hoặc vỏ, giá đỡ không chắc, máy lắp không thăng bằng. Gặp loại này, tắt máy và gọi thợ.

Bài này giúp bạn phân biệt hai nhóm tiếng theo tài liệu của hãng, tự kiểm tra những gì an toàn, và cho biết thợ sẽ dò từng nguyên nhân ở dàn lạnh và dàn nóng như thế nào.

Tiếng bình thường theo sách hướng dẫn của hãng

Các hãng đều có một mục "các hiện tượng sau không phải lỗi" trong sách hướng dẫn. Bảng dưới gộp các tiếng hay gặp, kèm hãng ghi điều đó.

Tiếng bạn nghe	Khi nào	Nguyên nhân theo hãng	Hãng ghi
Róc rách, như nước chảy	Đang chạy, lúc mới bật hoặc vừa tắt	Gas (môi chất lạnh) chảy trong ống và dàn. Rõ hơn khi quạt chạy chậm, phòng yên tĩnh	Daikin, Panasonic, LG, Samsung, Mitsubishi Electric
Xì nhẹ, xè xè liên tục	Đang làm lạnh, hoặc đang xả đá (máy hai chiều)	Gas chạy qua cả dàn lạnh và dàn nóng	Daikin
Xì ngắn, "phụt"	Lúc bật, ngay sau khi tắt, lúc bắt đầu và kết thúc xả đá, lúc đổi chế độ lạnh sang sưởi	Dòng gas dừng lại hoặc đổi chiều, van đổi hướng dòng gas hoạt động	Daikin, Mitsubishi Electric, Hitachi
Răng rắc, tanh tách, cót két	Lúc mới bật, sau khi tắt, khi nhiệt độ thay đổi	Vỏ nhựa, khung máy giãn ra hoặc co lại theo nhiệt độ	Daikin, Panasonic, LG, Hitachi
Tách tách, cạch	Khi đang chạy hoặc đang nghỉ	Van điều khiển gas, rơ le, linh kiện điện đóng ngắt. LG ghi rơ le dàn lạnh có thể đóng khoảng 2 giờ một lần để sấy dàn nóng	Daikin, LG, Samsung (tiếng cạch đơn lẻ khi bật, tắt)
Cộp cộp, lụp bụp ở dàn lạnh	Khi bật quạt hút mùi, quạt thông gió mà cửa phòng đóng kín, hoặc trời gió mạnh	Không khí ngoài bị hút ngược vào qua ống thoát nước	Daikin, Hitachi
Lộp độp, tí tách nước	Ngay sau khi tắt	Nước ngưng nhỏ giọt ở đoạn ống thoát bị uốn cong	LG, Hitachi
Tiếng cánh đảo gió	Khi cánh chuyển hướng, nhất là ở chế độ êm	Cánh đảo gió dọc và ngang chuyển động	Daikin, LG, Hitachi
Tiếng rít nhẹ lúc khởi động	Vài giây đầu khi bật	Tiếng khởi động bình thường	Samsung
Dàn nóng đổi tiếng, ù to hơn, rồi nhỏ lại	Khi mới bật, khi phòng gần đạt nhiệt độ	Máy nén inverter đổi tốc độ. Panasonic ghi máy nén và quạt chạy nhanh hơn lúc đầu chế độ iCOMFORT để làm lạnh nhanh	Daikin, LG, Panasonic, Samsung
Quạt dàn nóng lúc chạy lúc dừng	Bất kỳ lúc nào	Bo mạch điều khiển tốc độ quạt cho phù hợp	Daikin

Riêng máy hai chiều: tiếng khi xả đá

Phần lớn máy bán ở Việt Nam là loại một chiều, chỉ làm lạnh, nên không có xả đá. Máy hai chiều (có sưởi) khi sưởi vào mùa lạnh, dàn nóng có thể bám tuyết. Máy sẽ tự chạy xả đá: gas được đảo chiều cho nóng ra dàn nóng để làm tan tuyết. Theo tài liệu của các hãng:

• Tiếng xì lúc bắt đầu và lúc kết thúc xả đá là tiếng dòng gas đổi chiều (Daikin). Mitsubishi Electric ghi tiếng "phụt", tiếng xè xè khi đổi chế độ hoặc khi dòng gas bên trong đổi hướng là tiếng hoạt động bình thường. Hitachi ghi đó là tiếng van đổi hướng dòng gas.
• Dàn lạnh ngừng thổi hơi ấm, đèn chạy nhấp nháy. Panasonic Nhật ghi xả đá có thể kéo dài tối đa khoảng 12 phút, xong máy tự sưởi lại.
• Dàn nóng bốc hơi trắng hoặc chảy nước sau khi xả đá: theo Daikin, hơi ẩm sinh ra khi xả đá bốc thành hơi lúc máy chuyển lại sang sưởi. Panasonic cũng ghi dàn nóng ra nước, ra hơi là hiện tượng không phải lỗi.

Nếu máy xả đá quá thường xuyên, Panasonic khuyên hạ nhiệt độ cài 1 đến 2°C và rửa lưới lọc.

Tiếng bất thường: hãng nói nguyên nhân là gì

Tiếng	Ở đâu	Nguyên nhân theo hãng	Chủ nhà tự làm	Cần thợ?
Lạch cạch, kêu ken két sau khi vừa rửa lưới lọc	Dàn lạnh	Lưới lọc lắp chưa khớp, mặt nạ (mặt trước) chưa đóng chặt (Samsung, Hitachi, Panasonic)	Tắt máy, lắp lại lưới, đóng mặt nạ cho khít	Không, nếu hết tiếng
Cộc cộc, sột soạt, gõ nhanh đều đều	Dàn lạnh	Quạt lồng sóc chạm vào chi tiết xung quanh, có vật lạ lọt vào trong (LG, Hitachi). Samsung ghi thêm motor quạt lỏng hoặc hỏng, cánh quạt mất cân bằng	Tắt máy, xem rèm, giấy, vật gì lọt vào cửa gió	Có
Va đập, lạch cạch to	Dàn lạnh	Máy lắp không thăng bằng, rèm hoặc vật khác va vào máy (Samsung). Panasonic ghi kiểm tra máy có bị lắp nghiêng không	Vén rèm, dọn vật vướng	Có, nếu máy nghiêng hoặc lung lay
Ù rè (buzz)	Dàn lạnh	Lưới lọc bị tắc (Samsung)	Rửa lưới lọc	Không, nếu hết
Rít kéo dài, không chỉ lúc khởi động	Dàn lạnh	Motor quạt dàn lạnh hỏng (Samsung)	Không	Có
Rít cao, huýt sáo	Dàn lạnh, dàn nóng	Samsung ghi có thể do xì gas hoặc áp suất máy nén cao. LG ghi tiếng rít, tiếng kêu cao ở dàn nóng là máy nén, motor hoặc linh kiện bên trong hỏng	Tắt máy ngay	Có, ngay
Gõ nhanh, lạch cạch ở dàn nóng	Dàn nóng	Quạt dàn nóng chạm mặt trước do va đập khi lắp hoặc máy không thăng bằng (LG)	Nhìn qua lưới xem có vật lạ, lá cây	Có
Lạch cạch to, rung bần bật	Dàn nóng	Ống đồng chạm vào máy nén hoặc vỏ (LG)	Không	Có
Lạch cạch, va đập ở chân máy	Dàn nóng	Máy và giá đỡ chạm nhau, hoặc không được bắt chặt khi lắp (LG). Samsung ghi dàn nóng không thăng bằng, có vật lạ trong hoặc quanh máy	Dọn vật quanh máy nếu với tới an toàn	Có
Gõ nhanh khi phòng gần đạt nhiệt độ, hết khi chuyển chế độ làm lạnh mạnh	Dàn nóng	LG ghi có thể do lá van (vane) trong máy nén, xảy ra khi tần số máy nén xuống khoảng 10Hz	Không	Có
Tiếng đập "bộp bộp" vào tường khi có gió	Ống thoát nước để hở ngoài tường	Ống thoát bị gió thổi đập vào tường (LG)	Cố định ống vào tường	Không
Cạch cạch liên tục, không dứt	Dàn lạnh	Samsung ghi tiếng cạch đơn lẻ là bình thường, cạch liên tục là có vấn đề	Không	Có

Panasonic và Daikin đều ghi chung một ý: nếu có tiếng bất thường khi máy chạy, tắt máy bằng aptomat (cầu dao), rút phích nếu có, rồi gọi đại lý hoặc thợ.

Bạn tự kiểm tra được gì

Làm theo thứ tự, dừng ngay khi tìm ra nguyên nhân. Không tháo vỏ máy, không leo ra ngoài để với tới dàn nóng.

1. Ghi lại tiếng. Dùng điện thoại quay video có tiếng, ghi rõ tiếng phát ra ở dàn lạnh hay dàn nóng, lúc mới bật hay sau một lúc, chế độ gì, quạt chạy mức nào. Tiếng bình thường thường gắn với một thời điểm (lúc bật, lúc tắt, lúc đổi chế độ). Tiếng bất thường thường đều đều, lặp lại theo vòng quay.
2. Đối chiếu bảng tiếng bình thường ở trên. Tiếng róc rách, răng rắc, tách tách, xì ngắn lúc bật tắt thì không cần làm gì.
3. Kiểm tra lưới lọc và mặt nạ. Nếu tiếng xuất hiện ngay sau khi bạn rửa lưới lọc, tắt máy, mở mặt nạ, lắp lại lưới cho đúng rãnh, đóng mặt nạ đến khi khớp chốt. Lưới bẩn thì rửa theo hướng dẫn ở bài vệ sinh điều hòa bao lâu một lần.
4. Dọn vật vướng quanh dàn lạnh. Rèm, giấy, đồ treo gần cửa gió có thể va vào máy hoặc bị hút vào. LG còn ghi vật chắn quanh dàn nóng làm máy kêu to hơn vì kém thoát gió.
5. Nhìn xem dàn lạnh có nghiêng, có lung lay không. Đứng dưới nhìn mép máy so với trần. Máy rung theo tiếng quạt, khe giữa máy và tường hở to dần là dấu hiệu tấm lắp hoặc vít bắt tường có vấn đề. Đừng lay mạnh máy để thử.
6. Thử đổi chế độ. Chuyển sang chế độ chỉ quạt (Fan): nếu tiếng vẫn còn ở dàn lạnh, nguyên nhân nằm ở quạt dàn lạnh hoặc vỏ. Nếu tiếng chỉ có khi làm lạnh và nằm ở dàn nóng, nguyên nhân thường ở máy nén, quạt dàn nóng hoặc ống. Đây là cách khoanh vùng của thợ, không phải hướng dẫn của hãng, nhưng an toàn để bạn tự làm.
7. Nhìn dàn nóng từ chỗ an toàn. Nếu dàn nóng đặt ở ban công, sân thượng có lan can, bạn có thể đứng xem: máy có rung lắc trên giá, có lá cây, túi nilon, vật lạ trong lưới quạt, ống thoát nước có đập vào tường khi gió. Dàn nóng treo ngoài tường cao, phải trèo qua cửa sổ thì không tự xem.
8. Ngắt điện chờ rồi bật lại một lần. Samsung hướng dẫn rút điện, chờ 30 giây rồi cắm lại khi dàn nóng kêu. Nếu tiếng lạ trở lại, đừng bật đi bật lại nhiều lần.

Tắt máy và gọi thợ ngay khi có một trong các dấu hiệu: tiếng rít cao, tiếng va đập kim loại, khói hoặc mùi khét, aptomat nhảy, máy rung làm giá đỡ rung theo, hoặc tiếng lạ kèm máy kém lạnh, chảy nước.

Dàn lạnh kêu: thợ dò những gì

Phần này giúp bạn hiểu thợ sẽ làm gì. Thao tác bên trong máy cần ngắt điện và có dụng cụ, chủ nhà không tự làm theo.

• Quạt lồng sóc chạm vỏ hoặc máng nước. LG ghi tiếng lạch cạch to, gõ nhanh ở dàn lạnh là quạt chạm vỏ, cần gọi dịch vụ. Hitachi ghi tiếng cộc cộc, sột soạt, gõ đều là quạt chạm chi tiết xung quanh hoặc có vật lạ bên trong. Theo kinh nghiệm nghề (không phải tài liệu hãng), thợ thường kiểm tra quạt có bị xô lệch dọc trục, bạc đỡ đầu quạt mòn hoặc khô, vít bắt quạt vào trục motor lỏng, cánh quạt có chỗ vỡ, bám bẩn một bên làm quạt mất cân bằng. Quạt lệch thường để lại vết cọ trên máng hoặc vỏ.
• Motor quạt. Samsung ghi tiếng rít kéo dài là motor quạt dàn lạnh hỏng, và tiếng rung có thể do motor lỏng hoặc cánh quạt mất cân bằng.
• Mặt nạ, lưới lọc, nắp hộp điện. Lắp sai sau vệ sinh là nguyên nhân Samsung, Hitachi, Panasonic đều nhắc tới.
• Tấm lắp (pát) và độ thăng bằng. Panasonic ghi tường lắp máy phải đủ chắc để không rung. Samsung yêu cầu dàn lạnh được bắt chắc, không lắc khi chạy. Máy lắp nghiêng còn làm chảy nước, xem thêm điều hòa chảy nước.
• Tiếng lụp bụp ở ống thoát. Daikin khuyên mở cửa sổ hoặc tắt quạt hút khi tiếng này xuất hiện. Nếu tiếng kéo dài, thợ xem lại đường ống thoát có đoạn võng, ngập đầu ống hay không.

Dàn nóng kêu, rung: thợ dò những gì

• Quạt dàn nóng. LG ghi quạt chạm mặt trước do va đập khi lắp hoặc do máy không thăng bằng. Thợ quay tay cánh quạt khi đã ngắt điện, xem cánh có nứt, vỡ, cong, lỏng trên trục, có cọ vào lưới hoặc vỏ. Cánh vỡ hoặc mất cân bằng làm cả máy rung, thường phải thay cánh. Nhận định về cánh vỡ, cong là kinh nghiệm nghề.
• Ống đồng chạm máy nén hoặc vỏ. LG liệt kê đây là một nguyên nhân tiếng lạch cạch to ở dàn nóng. Thợ tìm điểm chạm (thường có vết mòn bóng trên ống), nắn lại ống cho cách xa, có thể chèn đệm. Ống chạm lâu ngày có thể mòn thủng, gây xì gas.
• Máy nén và đệm cao su chân máy nén. Máy nén thường đứng trên đệm cao su. Ví dụ trong tài liệu dịch vụ Sharp AH-X08BE/10BE/13BE, máy nén có 3 đệm cao su (compressor cushion) trong danh mục linh kiện. Đệm chai cứng, nứt, hoặc đai ốc giữ máy nén lỏng làm rung truyền ra vỏ và ống. LG ghi riêng tiếng gõ nhanh của lá van máy nén khi tần số xuống khoảng 10Hz là bất thường. Tiếng ù đổi cao độ khi máy nén inverter đổi tốc độ là bình thường (Daikin, LG).
• Ốc vỏ, nắp, lưới quạt. Ốc lỏng làm tôn vỏ rung theo. Thợ siết lại toàn bộ ốc vỏ, nắp hộp điện, lưới quạt.
• Giá đỡ và chân máy. Daikin ghi chỗ lắp phải chịu được trọng lượng máy, lắp không chắc gây rung và tiếng ồn bất thường, và không lắp máy chạm trần hoặc tường. LG ghi không đặt dàn nóng ở chỗ không vững hoặc dễ rung; lắp trên tường, mái phải có khung phù hợp. Panasonic hướng dẫn bắt dàn nóng chắc và thăng bằng trên nền bê tông hoặc khung cứng bằng bu lông 10 mm. Giá gỉ, cong, nở tường lỏng thì phải thay giá, không chỉ chèn cao su.
• Độ dài ống. Daikin (bản Mỹ) khuyên ống ngắn nhất khoảng 3 m để tránh ồn và rung từ dàn nóng. LG ghi nếu dàn lạnh và dàn nóng quá gần thì cuộn vòng ống để đủ chiều dài tối thiểu, nếu không có thể gây ồn, rung. Máy lắp ống quá ngắn có thể kêu từ ngày đầu.
• Kiểm tra sau khi lắp. Bảng kiểm tra chạy thử của Panasonic có mục "có tiếng bất thường không". Máy mới lắp đã kêu lạ thì báo ngay đơn vị lắp, xem thêm lắp điều hòa đúng kỹ thuật.

Cao su chống rung: khi nào dùng, lắp thế nào

LG ghi trong sách lắp đặt: nếu dàn nóng rung quá mức, cố định máy bằng cao su chống rung đặt giữa chân máy và khung đỡ. Một vài điểm thợ cần lưu ý:

• Cao su chỉ giảm rung truyền từ máy sang giá và tường. Nó không sửa được quạt vỡ, ống chạm, máy nén lỏng. Phải tìm và xử lý nguồn rung trước.
• Đặt đủ dưới cả bốn chân, bu lông vẫn phải xuyên qua và siết chắc. Máy phải còn thăng bằng sau khi kê. Panasonic và Daikin đều yêu cầu dàn nóng bắt chặt bằng bu lông, nhất là ở nơi gió mạnh.
• Giá đỡ đặt sát tường mỏng, vách thạch cao, tường phòng ngủ dễ truyền rung vào nhà. Có thể cần chuyển vị trí hoặc dùng giá chắc hơn.
• Đệm cao su chân máy nén là linh kiện bên trong máy, khác với cao su kê chân dàn nóng. Thay đệm máy nén là việc của thợ có tài liệu đúng đời máy.

Thông số độ cứng, độ dày của cao su chống rung chúng tôi chưa tìm thấy trong tài liệu hãng cho máy treo tường dân dụng, nên không ghi ở đây.

An toàn

• Điện. Luôn tắt aptomat trước khi mở mặt nạ, lấy vật lạ ra khỏi dàn lạnh. Không thò tay, que vào cửa gió khi quạt đang chạy. Bo mạch inverter vẫn giữ điện sau khi ngắt: tài liệu lắp đặt của Daikin yêu cầu ngắt nguồn hơn 10 phút và đo điện áp tụ dưới 50V một chiều mới được chạm vào. Đây là việc của thợ.
• Độ cao. Dàn nóng treo ngoài tường, trên mái chỉ để thợ có dây đai an toàn làm. Tài liệu an toàn của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản ghi nơi cao trên 2 m phải có sàn thao tác hoặc dụng cụ chống ngã. Không trèo qua cửa sổ, lan can để xem máy.
• Gas. Tiếng rít cao, tiếng xì liên tục ở chỗ nối ống kèm máy kém lạnh có thể là xì gas. Máy dùng gas R32 thì gas có tính cháy nhẹ: tắt máy, mở cửa thông gió, không dùng lửa gần đó và gọi thợ.
• LG ghi không tự tháo máy hoặc sửa linh kiện bên trong.

Khi nào cần gọi thợ

• Tiếng lạch cạch, gõ đều, va đập kim loại không hết sau khi đã lắp lại lưới lọc, mặt nạ và dọn vật vướng.
• Tiếng rít cao, huýt sáo, tiếng xì liên tục.
• Dàn nóng rung làm giá, lan can, cửa kính rung theo, hoặc máy nhìn thấy nghiêng, giá gỉ, nở tường lỏng.
• Tiếng lạ đi kèm máy kém lạnh, chảy nước, mùi khét, aptomat nhảy, hoặc đèn báo lỗi. Nếu máy có mã lỗi, tra trước ở bài mã lỗi điều hòa inverter các hãng.
• Máy mới lắp đã kêu lạ: báo ngay bên lắp đặt, vì nguyên nhân thường do lắp (ống ngắn, giá yếu, máy chạm tường).

Khi gọi thợ, chuẩn bị: video có tiếng, tiếng ở dàn lạnh hay dàn nóng, thời điểm xuất hiện, hãng và mã đời máy trên tem, vị trí dàn nóng (ban công, mái hay treo ngoài tường) để thợ mang đúng đồ nghề và dây an toàn. Máy còn bảo hành thì liên hệ trung tâm bảo hành của hãng trước.

Câu hỏi thường gặp

Điều hòa có tiếng róc rách như nước chảy có phải hỏng không?

Không. Daikin, Panasonic, LG, Samsung và Mitsubishi Electric đều ghi đây là tiếng gas chảy trong ống và dàn. Tiếng rõ hơn khi quạt chạy chậm và phòng yên tĩnh, ví dụ ban đêm.

Điều hòa kêu răng rắc, tanh tách lúc mới bật hoặc vừa tắt là sao?

Đó là tiếng vỏ nhựa và khung máy giãn ra, co lại khi nhiệt độ thay đổi. Daikin, Panasonic, LG và Hitachi đều ghi không phải lỗi.

Dàn nóng kêu xì một tiếng rồi bốc hơi trắng có nguy hiểm không?

Nếu là máy hai chiều đang sưởi thì thường không. Đó là lúc máy bắt đầu hoặc kết thúc xả đá: gas đổi chiều tạo tiếng xì, nước đá tan bốc thành hơi (Daikin). Máy một chiều chỉ làm lạnh không có xả đá. Nếu tiếng xì kéo dài liên tục và máy kém lạnh, gọi thợ kiểm tra xì gas.

Dàn lạnh kêu lạch cạch sau khi tự rửa lưới lọc thì làm gì?

Tắt máy, mở mặt nạ, lắp lại lưới lọc cho đúng rãnh và đóng mặt nạ đến khi khớp chốt. Samsung, Hitachi và Panasonic đều nêu lưới lọc, mặt nạ lắp chưa đúng là nguyên nhân tiếng lạch cạch. Lắp lại rồi vẫn kêu thì gọi thợ.

Lót cao su dưới chân dàn nóng có hết rung không?

Chỉ khi rung do máy truyền sang giá và tường. LG ghi dùng cao su chống rung giữa chân máy và khung đỡ khi dàn nóng rung quá mức. Nếu nguyên nhân là cánh quạt vỡ, ống đồng chạm vỏ, máy nén lỏng hay giá yếu thì phải sửa nguyên nhân đó, lót cao su không giải quyết được.

Vì sao máy mới lắp đã kêu to và rung?

Theo tài liệu lắp đặt của các hãng, nguyên nhân hay gặp là chỗ lắp không chịu được trọng lượng máy, máy chạm tường hoặc trần (Daikin), máy không thăng bằng, ống quá ngắn (Daikin khuyên ống ngắn nhất khoảng 3 m, LG yêu cầu cuộn vòng ống nếu hai dàn quá gần). Báo bên lắp đặt kiểm tra lại.

Tiếng ồn có làm máy hỏng nặng hơn không?

Tiếng bình thường thì không. Tiếng bất thường thì có thể: quạt chạm vỏ làm mòn cánh và motor, ống đồng chạm vỏ lâu ngày có thể mòn thủng gây xì gas. Samsung khuyên xử lý sớm để tránh hỏng thêm. Tiếng rít cao thì Samsung yêu cầu tắt máy ngay.

Dàn nóng lúc ù to lúc êm, quạt lúc chạy lúc dừng có bình thường không?

Bình thường với máy inverter. Daikin và LG ghi máy nén đổi tốc độ nên tiếng dàn nóng thay đổi, Daikin ghi quạt dàn nóng được điều khiển tốc độ nên có lúc như dừng. Nếu máy vẫn lạnh tốt và không có tiếng va đập, không cần làm gì. Máy kém lạnh thì xem thêm điều hòa không mát.

Đặt thợ trên Thuê Thợ 365

Tiếng kêu ở điều hòa phần lớn có thể khoanh vùng nhanh nếu thợ có video tiếng và biết dàn nóng đặt ở đâu. Bạn có thể đặt thợ điều hòa ngay, hoặc đăng việc nhận báo giá để thợ gần bạn gửi giá. Thợ trên Thuê Thợ 365 đã được xác minh, báo giá trực tiếp cho bạn trước khi làm, bạn đồng ý rồi mới làm, và tiền công có bảo hành.