Điều hòa 2 chiều không nóng, sưởi không ấm: nguyên nhân và cách xử lý

Điều hòa 2 chiều không nóng, hay bật sưởi không ấm, phần lớn là do cài đặt hoặc do máy đang làm việc bình thường, không phải hỏng. Hay gặp nhất: chưa chọn đúng chế độ sưởi (HEAT, biểu tượng mặt trời); máy đang làm nóng dàn nên chưa thổi gió trong vài phút đầu; máy đang xả băng dàn nóng nên ngừng thổi vài phút; lưới lọc bẩn; hoặc trời quá lạnh và ẩm làm công suất sưởi giảm. Chỉ khi đã loại hết những điều này mà máy vẫn thổi gió lạnh hay gió nguội, mới nghĩ đến van 4 ngã, thiếu gas hoặc cảm biến, là việc của thợ.

Bài này đi theo đúng thứ tự đó, dựa trên tài liệu hướng dẫn và tài liệu dịch vụ của Daikin, Panasonic, Mitsubishi Electric, LG và Samsung. Nếu máy không mát vào mùa hè, xem bài điều hòa không mát. Bức tranh chung về các hỏng hóc điều hòa có trong cẩm nang điều hòa.

Máy nhà bạn có sưởi được không?

Chỉ điều hòa 2 chiều (còn gọi là máy bơm nhiệt, heat pump) mới sưởi được. Máy 1 chiều chỉ làm lạnh. Theo Panasonic Việt Nam, chế độ HEAT chỉ có trên các dòng điều hòa 2 chiều. Máy 2 chiều đảo chiều dòng gas bằng một van gọi là van 4 ngã (van đảo chiều); tài liệu Daikin ghi rõ van này chỉ có ở máy hai chiều.

Cách biết máy nhà mình là loại nào:

• Xem tem thông số trên dàn lạnh hoặc dàn nóng. Máy 2 chiều có thêm dòng công suất sưởi (Heating) bên cạnh công suất làm lạnh (Cooling).
• Tra mã model trên trang hãng. Ví dụ Daikin FTHF là dòng 2 chiều, Panasonic CU/CS-YZ là dòng 2 chiều inverter tiêu chuẩn theo trang Panasonic Việt Nam.
• Đừng dựa vào remote. Remote thay thế đa năng, hoặc remote dùng chung nhiều đời máy, có thể có nút HEAT hay biểu tượng mặt trời dù máy là 1 chiều. Chọn HEAT trên máy 1 chiều thì máy không sưởi.

Cài đặt chế độ sưởi đúng cách

1. Bật máy, bấm MODE đến khi màn hình remote hiện HEAT hoặc biểu tượng mặt trời. Mỗi hãng dùng một ký hiệu, Samsung hướng dẫn bấm Mode lần lượt qua các chế độ rồi chọn nhiệt độ.
2. Đặt nhiệt độ vừa phải. Sách Daikin khuyên 20 đến 24°C khi sưởi để tiết kiệm điện. Mitsubishi Electric New Zealand khuyên 18 đến 22°C và ghi rõ: đặt 28°C không làm phòng ấm nhanh hơn, chỉ tốn điện hơn.
3. Kiểm tra nhiệt độ cài phải cao hơn nhiệt độ phòng. Phòng đang 22°C mà đặt 20°C thì máy không có lý do để sưởi.
4. Hướng cánh đảo gió xuống dưới. Sách Daikin ghi hướng gió lên trần khi làm lạnh, hướng xuống khi sưởi, vì khí nóng tự bốc lên.
5. Đóng cửa. Daikin ghi để cửa mở thì không khí thoát ra ngoài, hiệu quả sưởi giảm. Không để đồ chắn trước miệng hút hoặc miệng thổi.
6. Không dùng chế độ khô (DRY) để sưởi. Mitsubishi Electric ghi khi chạy Dry Mode, máy không sưởi.

Một lỗi hay gặp: bật chế độ làm lạnh (COOL) rồi tăng lên 30°C với hy vọng có gió ấm. Máy chỉ dừng làm lạnh, không sưởi.

Vì sao bật sưởi mấy phút đầu không có gió?

Đây là tính năng chống thổi gió lạnh, các hãng gọi là làm nóng dàn (hot start, preheat, warm-up):

• Daikin: máy chạy làm nóng trước để không thổi gió lạnh khi sưởi. Quạt bắt đầu chạy sau 1 đến 4 phút. Trời càng lạnh, thời gian làm nóng càng lâu.
• Samsung: trong 3 đến 5 phút đầu, quạt có thể không chạy để không thổi gió lạnh cho đến khi máy ấm lên.
• LG: máy tuần hoàn gas nóng để làm nóng đường ống trước, nên gió ấm ra chậm. Khi nhiệt độ quanh dàn nóng dưới âm 15°C, làm nóng có thể lâu hơn hoặc gió chỉ hơi ấm.
• Panasonic (tài liệu dịch vụ dòng CS-Z…UD3): đèn POWER nháy khi máy đang Hot Start hoặc đang xả băng. Khi ống dàn lạnh còn nguội, máy tự giảm tốc độ quạt để không thổi gió lạnh (chống gió lùa lạnh).

Vậy mới bật máy, gió chưa ra hoặc gió rất yếu trong vài phút là bình thường. Đợi ít nhất 5 phút trước khi kết luận máy không nóng.

Đang sưởi thì máy ngừng thổi, dàn nóng bốc hơi: máy đang xả băng

Khi sưởi, dàn nóng ngoài trời hút nhiệt từ không khí bên ngoài nên rất lạnh. Gặp trời lạnh và ẩm, hơi nước đóng thành lớp băng (tuyết) trên lá tản nhiệt dàn nóng, làm giảm công suất sưởi. Máy tự chuyển sang xả băng (defrost, deice): đảo chiều gas trong một lúc để làm tan băng.

Trong lúc xả băng:

• Dàn lạnh ngừng thổi gió nóng. Sách Daikin ghi trong khi xả băng, dàn lạnh không thổi gió nóng. Tài liệu dịch vụ Panasonic ghi quạt dàn lạnh và quạt dàn nóng cùng dừng, đèn báo nháy.
• Dàn nóng bốc hơi nước, có tiếng xì. Samsung ghi lúc này có hơi nước bốc ra ở dàn nóng. Daikin ghi tiếng rít khi xả băng là do gas chạy trong máy, và tiếng "phì" khi đổi chiều dòng gas đều không phải lỗi.
• Màn hình có thể hiện ký hiệu riêng. Samsung hiện "df" trên dàn lạnh và remote không chọn được chức năng khác cho đến khi xả băng xong. LG có đèn hoặc chữ báo xả băng, tùy đời máy.

Bao lâu thì xong: Samsung ghi 5 đến 12 phút; LG ghi chờ khoảng 5 đến 15 phút rồi máy tự sưởi lại. LG cũng ghi tối đa thường 15 phút, nhưng một số máy có thể lâu đến 1 giờ hoặc hơn tùy nhiệt độ, độ ẩm ngoài trời. Trời mưa phùn, nồm ẩm thì dàn nóng đóng băng nhanh, máy xả băng thường xuyên hơn, nên tổng lượng nhiệt sưởi giảm.

Bạn nên làm gì: để máy chạy, đừng tắt bật lại, đừng dội nước nóng hay cạy băng ở dàn nóng. Daikin và Panasonic đều ghi không dùng biện pháp nào để đẩy nhanh việc xả băng ngoài cách của hãng. Nếu ngày nào máy cũng xả băng liên tục, hoặc màn hình báo xả băng hàng giờ, LG khuyên gọi thợ kiểm tra.

Phòng đã ấm thì gió ra nguội: không phải hỏng

Khi phòng đạt nhiệt độ cài đặt, máy giảm hoặc ngừng cấp nhiệt:

• Daikin: ở chế độ sưởi, khi đạt nhiệt độ cài đặt, quạt chạy ở mức gió thấp.
• Panasonic (tài liệu dịch vụ): khi nhiệt độ gió hồi cao hơn nhiệt độ cài khoảng 1°C, máy ngừng cấp nhiệt cho dàn lạnh và quạt dàn lạnh dừng.
• Mitsubishi Electric New Zealand: máy inverter đạt nhiệt độ vẫn chạy chậm để tuần hoàn không khí. Gió lúc này bằng nhiệt độ phòng nên đưa tay vào thấy mát hơn so với lúc đang sưởi.

Vì vậy đưa tay vào cửa gió thấy "không nóng" chưa chắc là máy hỏng. Nhìn nhiệt độ phòng mới là thước đo đúng.

Trời càng lạnh, máy sưởi càng yếu

Máy 2 chiều không tạo nhiệt bằng điện trở như máy sưởi dầu. Nó "bơm" nhiệt từ không khí ngoài trời vào phòng, nên ngoài trời càng lạnh, lượng nhiệt bơm được càng ít. Samsung ghi: nếu nhiệt độ ngoài trời quá thấp, khả năng sưởi có thể giảm; nếu máy sưởi không đủ, dùng thêm thiết bị sưởi khác kết hợp.

Con số cụ thể từ tài liệu hãng (máy bán ở châu Âu, không phải máy bán tại Việt Nam, chỉ để thấy xu hướng):

• Daikin FTXF20 đến 42D5V1B: dải hoạt động khi sưởi là nhiệt độ ngoài trời âm 15 đến 24°C. Ngoài dải này, thiết bị bảo vệ có thể dừng máy.
• Panasonic CS-Z25UD3EAW: với phòng 20°C, quạt mạnh, công suất sưởi đo được khoảng 3.200W khi ngoài trời 7°C (nhiệt kế ướt), giảm còn 2.600W ở âm 7°C và khoảng 2.380W ở âm 15°C.

Ngoài nhiệt độ, dàn nóng bị che kín, bám bụi hay bị gió lạnh thổi thẳng vào cũng làm máy yếu. LG khuyên dọn vật cản, vệ sinh bụi dàn nóng để rút ngắn thời gian làm nóng, và lắp tấm hướng gió nếu dàn nóng bị gió lạnh lùa. Mitsubishi Electric khuyên không đặt chậu cây, đồ đạc quanh dàn nóng.

Lưới lọc bẩn làm máy sưởi kém

Lưới lọc bẩn làm giảm lượng gió qua dàn lạnh, nên nhiệt từ dàn không ra được phòng. Daikin khuyên vệ sinh lưới lọc 2 tuần một lần, Mitsubishi Electric New Zealand khuyên mỗi lần đổi mùa. Đầu mùa lạnh, nhiều nhà bật sưởi khi lưới lọc còn nguyên bụi của cả mùa hè.

Khi sưởi, nếu gió qua dàn quá yếu, dàn lạnh nóng quá mức. Tài liệu Panasonic ghi máy tự hạ tần số máy nén theo nhiệt độ dàn lạnh và dừng máy nén khi dàn vượt 60°C (dòng CS-Z…UD3). Tài liệu Mitsubishi Electric dòng SUZ-KA ghi bảo vệ áp suất cao khi cảm biến dàn lạnh vượt 70°C ở chế độ sưởi. Đây là lý do máy bẩn có thể chạy được một lúc rồi yếu dần.

Cách tự vệ sinh lưới lọc và lịch vệ sinh định kỳ xem bài vệ sinh điều hòa bao lâu một lần. Trước khi tháo lưới lọc, Daikin ghi phải tắt máy và ngắt aptomat.

Điều hòa 2 chiều không nóng: bạn tự kiểm tra theo thứ tự nào?

Làm theo thứ tự, mỗi bước mất vài phút:

1. Máy có phải 2 chiều không? Xem tem hoặc mã model.
2. Remote đang ở HEAT (mặt trời)? Nhiệt độ cài cao hơn nhiệt độ phòng ít nhất vài độ?
3. Đã đợi đủ 5 phút sau khi bật? Đèn báo trên dàn lạnh có đang nháy (làm nóng hoặc xả băng)?
4. Dàn nóng có đang bốc hơi, quạt dàn nóng có đứng yên? Nếu có, máy đang xả băng, đợi thêm 10 đến 15 phút.
5. Lưới lọc sạch chưa? Bẩn thì vệ sinh.
6. Dàn nóng có bị che, bị đồ đè, bị gió lùa?
7. Đặt tay trước cửa gió sau 15 phút chạy liên tục. Gió lạnh hẳn hoặc chỉ bằng nhiệt độ phòng trong khi phòng còn lạnh, thì cần thợ.

Nếu dàn lạnh hiện mã lỗi hoặc đèn nháy liên tục và máy dừng, ghi lại mã rồi tra trong bài mã lỗi điều hòa inverter các hãng.

Khi nào là hỏng: van 4 ngã, thiếu gas, cảm biến

Van 4 ngã (van đảo chiều) không chuyển

Dấu hiệu: chọn HEAT mà máy vẫn thổi gió lạnh liên tục, không phải chỉ vài phút. Có khi ngược lại, chọn COOL mà máy thổi gió nóng.

Các hãng có mã lỗi riêng cho van đảo chiều trên máy 2 chiều, ví dụ Daikin EA, LG CH72, Panasonic F11. Theo tài liệu dịch vụ Panasonic dòng CS-Z…UD3, F11 báo khi dàn lạnh nguội trong lúc đang sưởi (trừ lúc xả băng) hoặc dàn lạnh nóng trong lúc làm lạnh, nguyên nhân là cảm biến ống dàn lạnh hoặc van 4 ngã. Lưu ý: trên một số máy Panasonic 1 chiều, F11 lại là lỗi cảm biến dàn lạnh. Chi tiết từng hãng xem mã lỗi điều hòa Daikin và các bài mã lỗi theo hãng.

Thiếu gas

Máy thiếu gas sưởi yếu, gió chỉ hơi ấm, thường kèm làm lạnh kém vào mùa hè. Bảng chẩn đoán trong tài liệu Panasonic ghi ở chế độ sưởi, áp suất phía ống gas thấp là dấu hiệu thiếu gas. Đo áp, tìm chỗ xì và nạp gas là việc của thợ, xem bài dấu hiệu thiếu gas và khi nào cần nạp.

Cảm biến, quạt, bo mạch

Cảm biến nhiệt dàn lạnh đọc sai có thể làm máy tưởng dàn còn nguội và không cho quạt chạy, hoặc báo sai lỗi van đảo chiều. Cảm biến xả băng ở dàn nóng hỏng làm máy xả băng sai lúc hoặc không xả, dàn nóng đóng băng dày và máy gần như không sưởi.

Phần cho thợ: dò lỗi máy 2 chiều không sưởi

Tóm tắt từ tài liệu dịch vụ Panasonic (CS/CU-Z25 đến Z60UD3, R32, bán ở châu Âu) và Mitsubishi Electric (OCH472, SUZ-KA25 đến 71VA2, R410A). Máy bán ở Việt Nam có thể khác thông số, phải đối chiếu tài liệu đúng model.

1. Đo chênh nhiệt gió vào, gió ra. Panasonic ghi ở chế độ sưởi, sau 15 phút chạy, chênh lệch nhiệt độ gió hút và gió thổi trên 14°C là bình thường, dưới 14°C là bất thường. Điều kiện chuẩn của bảng: quạt dàn lạnh mức cao, ngoài trời 7°C, máy nén chạy tần số định mức. Ở điều kiện này nhiệt độ gió ra khoảng 32 đến 42°C.
2. Đo áp suất ở van dịch vụ phía ống gas. Khi sưởi, phía này là áp cao. Panasonic ghi áp chuẩn ở chế độ sưởi là 2,0 đến 2,7 MPa (20 đến 27 kg/cm²) với điều kiện như trên. Áp thấp: thiếu gas. Áp cao: tắc lọc, ống mao hoặc van tiết lưu. Nhớ rằng con số này của máy R32 dòng Z…UD3; gas khác, máy khác thì khác.
3. Kiểm tra van 4 ngã theo lưu đồ Mitsubishi Electric. Đầu tiên đo điện trở cuộn coil van (R.V. coil) để loại trừ coil đứt, kiểm tra giắc CN721 đã cắm. Máy chạy COOL dù chọn HEAT: tháo giắc giữa máy nén và module công suất, cấp điện, chạy khẩn cấp ở chế độ HEAT (bấm nút EMERGENCY OPERATION hai lần), sau 3 phút đo giữa hai chân CN721 trên bo inverter. Có 230V xoay chiều: thay van 4 ngã. Không có: thay bo inverter. Tài liệu cũng ghi trên dòng này, van 4 ngã đảo trong 5 giây ngay trước khi máy nén khởi động.
4. Kiểm tra cảm biến. Đo điện trở cảm biến ống dàn lạnh, cảm biến xả băng, cảm biến nhiệt ngoài trời, so với bảng đặc tính trong tài liệu đúng model. Mitsubishi Electric ghi trên đời SUZ-KA25/35, nhiệt độ kết thúc xả băng thay đổi khi cắt hoặc hàn dây nhảy JS trên bo, nên khi thay bo phải giữ đúng thiết lập.
5. Kiểm tra máy nén và bo inverter. Mitsubishi Electric hướng dẫn đếm thời gian từ khi chạy đến khi inverter dừng: 0 đến 10 giây nghi chập vòng dây máy nén; 10 đến 60 giây nghi kẹt máy nén; 60 giây đến 5 phút nghi mạch gas có vấn đề; trên 5 phút là bình thường.
6. Xem chế độ bảo vệ khi sưởi. Panasonic ghi máy giới hạn tần số khi nhiệt độ gió hồi trong phòng từ 30°C trở lên, giới hạn dòng khi ngoài trời trên 14°C, giới hạn tần số đến 600 giây khi khởi động lúc ngoài trời dưới âm 10°C. Những giới hạn này làm máy sưởi yếu mà không báo lỗi.

An toàn

• Ngắt aptomat trước khi tháo mặt nạ, lưới lọc. Daikin ghi rõ nguy cơ điện giật nếu không ngắt nguồn.
• Không tự tháo vỏ dàn nóng, dàn lạnh, không tự nạp gas. Gas R32 thuộc loại cháy nhẹ theo tài liệu Panasonic. Việc liên quan đường gas phải do thợ có dụng cụ và tay nghề.
• Không đập băng, không dội nước sôi lên dàn nóng. Lá tản nhiệt nhôm rất dễ móp, và hãng không cho dùng biện pháp tăng tốc xả băng.
• Dàn nóng treo cao ngoài tường thì chỉ thợ có dây an toàn mới nên ra kiểm tra.
• Thấy mùi khét, khói, tiếng nổ lách tách thì tắt máy, ngắt aptomat và gọi thợ.

Muốn sưởi đủ ấm mà không tốn điện, xem thêm bài điều hòa tốn điện, cách dùng tiết kiệm.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao điều hòa 2 chiều bật nóng mà thổi ra gió lạnh?

Nếu chỉ vài phút đầu, máy đang làm nóng dàn nên thường chưa thổi hoặc thổi rất nhẹ. Nếu thổi lạnh liên tục quá 15 phút ở chế độ HEAT, có thể van 4 ngã không chuyển, cảm biến hỏng hoặc máy là loại 1 chiều. Gọi thợ.

Điều hòa đang sưởi tự tắt quạt, dàn nóng bốc khói là sao?

Đó là hơi nước khi máy xả băng dàn nóng. Samsung ghi xả băng 5 đến 12 phút, LG ghi khoảng 5 đến 15 phút, sau đó máy tự sưởi lại. Nếu là khói đen hoặc có mùi khét thì tắt máy, ngắt điện ngay.

Điều hòa 1 chiều có bật nóng được không?

Không. Máy 1 chiều không có van đảo chiều nên không sưởi được, dù remote có nút HEAT.

Nên để điều hòa sưởi bao nhiêu độ?

Daikin khuyên 20 đến 24°C, Mitsubishi Electric New Zealand khuyên 18 đến 22°C. Đặt cao hơn không làm phòng ấm nhanh hơn mà tốn điện hơn.

Vì sao trời rét đậm máy sưởi yếu hẳn?

Máy bơm nhiệt từ không khí ngoài trời. Trời càng lạnh, nhiệt bơm được càng ít; trời lạnh ẩm thì dàn nóng đóng băng nhanh, máy xả băng nhiều hơn. Tài liệu Panasonic cho thấy công suất sưởi giảm rõ khi ngoài trời xuống dưới 0°C.

Điều hòa 2 chiều không nóng có phải thiếu gas?

Có thể, nhưng hãy loại trừ cài đặt, làm nóng dàn, xả băng và lưới lọc trước. Thiếu gas thường đi kèm làm lạnh kém vào mùa hè. Thợ xác định bằng đo áp suất, chênh nhiệt gió vào ra.

Đèn trên dàn lạnh nháy khi đang sưởi có phải lỗi?

Không hẳn. Panasonic ghi đèn POWER nháy khi máy đang làm nóng dàn (Hot Start) hoặc xả băng. Nếu đèn báo lỗi hoặc đèn hẹn giờ nháy và máy dừng, hãy tra mã lỗi.

Có nên bật sưởi cả đêm?

Tùy nhu cầu. Mitsubishi Electric New Zealand gợi ý nếu chạy qua đêm thì đặt thấp hơn ban ngày, khoảng 16 đến 18°C, hoặc hẹn giờ bật trước khi thức dậy 30 phút.

Đặt thợ trên Thuê Thợ 365

Đã làm đủ các bước kiểm tra mà điều hòa 2 chiều vẫn không nóng thì cần thợ điện lạnh đo áp, kiểm tra van 4 ngã và cảm biến. Trên Thuê Thợ 365, bạn chọn thợ đã xác minh danh tính và tay nghề, xem đánh giá thật của khách. Thợ báo giá trực tiếp trước khi làm, đồng ý mới bắt đầu, và tiền công được bảo hành theo cam kết của thợ. Đăng yêu cầu tại /tim-tho/moi: ghi hãng, model máy (trên tem dàn lạnh), máy thổi lạnh hay gió nguội, có mã lỗi hoặc đèn nháy không.