Sửa bo mạch máy giặt inverter và direct drive: sơ đồ khối, đo stator, Hall, IPM, mã lỗi LE, CE, 3E, E5x

Máy giặt inverter, nhất là loại truyền động trực tiếp (direct drive, DD) của LG, Samsung, cũng như dòng inverter của Electrolux, Panasonic, Toshiba, không còn dây curoa và tụ khởi động. Lồng giặt được quay bởi một motor nam châm vĩnh cửu ba pha (BLDC hoặc PMSM). Motor này nhận điện từ module công suất IPM trên bo, và bo phải biết vị trí rotor (qua cảm biến Hall hoặc tự ước lượng nếu không có cảm biến). Khi máy báo lỗi motor (LE, CE của LG, 3E của Samsung, E5x của Electrolux), lỗi có thể nằm ở một trong bốn chỗ: bo (IPM, nguồn, mạch lái), cuộn stator, cảm biến Hall, hoặc dây và giắc nối. Cách khoanh vùng: xả tụ, đo ba cuộn stator xem có bằng nhau và đúng trị số trong service manual không, đo Hall bằng điện trở và bằng xung khi quay tay rotor, đo đầu ra motor trên bo, rồi mới kết luận thay bo hay thay motor.

Bài này đi qua sơ đồ khối bo chính và bo inverter, cách đo stator, Hall, IPM, nguồn, triac van/bơm/khóa cửa, các mã lỗi liên quan bo và motor có trong service manual của LG, Samsung, Electrolux, cách phân biệt hỏng bo, hỏng motor hay hỏng dây, và bảng hiện tượng. Số liệu lấy từ service manual và tài liệu đào tạo của LG, Samsung, Electrolux, thiết kế tham chiếu của TI, datasheet cảm biến Hall Melexis, đối chiếu với tài liệu tiếng Trung (21ic, diễn đàn 数码之家). Trị số đo khác nhau theo từng model, nên bảng trong bài chỉ để tham khảo cách đọc, khi sửa thật hãy tra đúng service manual của máy.

Sơ đồ khối: bo chính, bo inverter và motor

Một máy giặt inverter có ba phần điện chính.

1. Bo hiển thị (bo phím, sub PCB): nút bấm, màn hình, có khi có module Wi-Fi. Nó nói chuyện với bo chính qua đường truyền nối tiếp (UART). Khi đường này đứt, máy báo lỗi giao tiếp (AE của Samsung, E5E của Electrolux là giữa bo chính và bo inverter).

2. Bo chính (main PCB, main PBA): nhận điện lưới, lọc nhiễu, đóng ngắt các tải 220 V như van cấp nước, bơm xả, khóa cửa, thanh đốt bằng rơ le, triac hoặc rơ le bán dẫn (SSR). Đọc cảm biến mực nước, cảm biến nhiệt NTC, công tắc cửa.

3. Khối inverter (motor drive): có máy đặt chung trên bo chính, có máy là một bo riêng. Ví dụ bảng linh kiện bo chính của máy Samsung WA48J7700 (lồng đứng, motor DD) ghi rõ các khối:

Khối	Linh kiện ghi trên bo (Samsung WA48J7700)	Chức năng
Bảo vệ đầu vào	F1 (cầu chì), RY1 (rơ le nguồn chính)	Hạn dòng, đóng điện lưới vào bo
Chỉnh lưu	BD1	Đổi AC thành DC
Tụ DC bus	CE6	Nạp điện áp DC link khoảng 300 V
Nguồn xung	IC1, TE6	Tạo nguồn DC thấp ổn định cho mạch điều khiển
Điều khiển motor	TE8	Lái motor (khối IPM)
Đóng tải	SSR1 đến SSR6, TRIAC1 đến TRIAC2	Bật tắt van, bơm và tải khác
Khóa cửa	Q5, RY2	Lái motor khóa cửa, đảo chiều
Giắc motor CN3	Motor_U, Motor_V, Motor_W	Ba pha ra stator
Giắc Hall	5V, Hall_A, Hall_B, GND	Nguồn và hai tín hiệu vị trí rotor

Thiết kế tham chiếu TIDA-010265 của Texas Instruments (bo inverter 750 W cho máy giặt) có đúng chuỗi khối như vậy: lọc EMI, chỉnh lưu, rơ le, tụ DC bus, nguồn buck cao áp tạo 15 V cho IPM, IPM ba pha, điện trở shunt đo dòng, mạch đo điện áp DC bus bằng cầu phân áp, mạch bảo vệ quá dòng đưa tín hiệu vào chân CIN của IPM, và vi điều khiển. Dải điện áp vào thiết kế là 165 đến 265 VAC.

Bài 21ic về bo điều khiển máy giặt biến tần một chiều dùng chip SPMC75F2413A mô tả cách chia việc khá điển hình: một vi xử lý ở bo phím lo nút bấm và hiển thị, một vi xử lý ở bo lái motor đọc Hall và phát 6 tín hiệu PWM, hai bên trao đổi qua UART có mã kiểm tra CRC. Trong thiết kế đó, nguồn 18 V được hạ xuống 15 V và 5 V cấp cho IPM, nguồn 12 V hạ xuống 5 V cấp cho vi xử lý; tín hiệu PWM và tín hiệu báo quá dòng đi qua opto; ba IGBT phía trên của IPM lấy nguồn qua mạch bootstrap (diode và tụ). Hiểu sơ đồ này giúp bạn biết đo ở đâu khi máy không quay.

Motor: BLDC, PMSM, có Hall và không Hall

Motor DD gồm stator (cuộn dây ba pha bắt cố định vào lưng thùng) và rotor (vỏ thép gắn nam châm, bắt vào trục lồng bằng một bu lông giữa). Bo cấp điện lần lượt vào ba cuộn để kéo nam châm quay. Muốn đổi pha đúng lúc, bo phải biết rotor đang ở đâu:

• Có cảm biến Hall (rotor position sensor): một bo nhỏ gắn trên stator, có các IC Hall dạng chốt (latch). Thiết kế 21ic đọc Hall theo chu kỳ ngắt 4 000 Hz và lái motor bằng sóng vuông 120 độ, đồng thời tính tốc độ từ độ rộng xung Hall. Tài liệu đào tạo LG dòng WM2801 ghi cụm Hall mã 6501KW2002A có 4 dây: trắng (+), xám (-), đỏ (Hb), xanh dương (Ha).
• Không cảm biến (sensorless): bo ước lượng vị trí rotor từ dòng điện các pha đo qua điện trở shunt. Thiết kế TI dùng điều khiển định hướng từ trường không cảm biến (sensorless FOC) với 3 hoặc 1 shunt. Motor loại này chỉ có giắc 3 dây U, V, W. Lưu đồ lỗi LE trong service manual LG dòng F*V3 chỉ có bước kiểm tra giắc, nam châm rotor và điện trở stator, không có bước đo Hall.

IC Hall chốt như Melexis US1881 (datasheet ghi dùng cho BLDC) có ngõ ra cực máng hở (open drain): gặp một cực từ thì ngõ ra kéo xuống thấp (tối đa 0,5 V ở 20 mA), gặp cực ngược lại thì nhả ra, điện áp ngõ ra lên mức của điện trở kéo lên (pull-up) trên bo. Đây là lý do khi quay tay rotor, chân tín hiệu Hall nhảy giữa thấp và cao. Hall chết thường cho một mức đứng yên.

Electrolux nền tảng EWM3000new dùng bo inverter riêng điều khiển tốc độ, phản hồi tốc độ bằng máy phát tốc (tachometric generator) gắn trên motor, nên lỗi của nó gọi là "không có tín hiệu tốc độ" thay vì lỗi Hall.

Dụng cụ cần có

• Đồng hồ vạn năng số có thang Ω (đo được dưới 1 Ω cho chính xác càng tốt), thang diode, thang DC V và AC V. Thang DC phải chịu được 400 V trở lên.
• Đồng hồ megohm (megger) 500 V DC để đo cách điện.
• Điện trở xả tụ (vài kΩ, công suất 5 W trở lên) có kẹp cá sấu.
• Bóng đèn sợi đốt nối tiếp để cấp điện thử bo sau khi thay IPM hoặc linh kiện công suất.
• Biến áp cách ly nếu cần đo nóng trên bo.
• Bộ tuýp tháo rotor, keo khóa ren, máy khò, mỏ hàn, keo silicone hoặc keo phủ chống ẩm.
• Service manual đúng model (sơ đồ dây, bảng trị số, lưu đồ lỗi).

Mã lỗi liên quan bo và motor

Cùng một chữ nhưng mỗi hãng một nghĩa. LE trên LG là motor bị khóa, LE trên Samsung là rò nước. Đừng đọc mã của hãng này theo bảng của hãng khác. Bảng dưới chỉ ghi các mã có trong tài liệu của hãng mà bài đã đọc.

LG

Mã	Ý nghĩa theo tài liệu LG	Hướng kiểm tra trong service manual
LE	Motor bị khóa: lồng không quay, thường do quá tải hoặc vật lạ kẹt lồng	Kiểm tra giắc motor trên bo và trên stator, nam châm rotor nứt vỡ, điện trở stator, rồi kiểm IPM trên bo, cuối cùng thay bo
CE	Quá dòng trong mạch motor, do chập, lỏng giắc, chạm đất hoặc xung điện áp	Đo cách điện stator, đo stator, kiểm tra dây và IPM
dE, dE1	Cửa chưa đóng đúng	Công tắc cửa, giắc, bo
dE2	Cửa đóng nhưng không khóa	Bộ khóa cửa, móc khóa, bo
OE	Không xả được nước	Lọc bơm, ống xả, bơm
IE	Không cấp đủ nước trong thời gian quy định	Vòi, ống cấp, van, cảm biến mực nước
PE	Cảm biến mực nước hỏng	Giắc, cảm biến, ống hơi
FE	Nước tràn	Van kẹt mở, cảm biến mực nước
tE	Lỗi nhiệt, thường do thermistor	Đo NTC
PF	Mất điện trong lúc chạy	Nguồn điện nhà
AE	Rò nước bên trong	Kiểm tra rò, công tắc an toàn
UE	Lệch tải	Phân bố đồ, cân máy

Service manual LG dòng F*V3 còn có hai lỗi "Main PCB IPM error": giá trị hiệu chuẩn dòng điện hoặc điện áp của IPM trên bo chính nằm ngoài khoảng bình thường, ghi nguyên nhân là điện trở của mạch IPM trên bo đã hỏng. Ký hiệu hiển thị của hai lỗi này in dạng hình trong tài liệu nên bài không ghi lại. Gặp lỗi này thì hướng về bo, không phải motor.

Samsung

Bảng lỗi trong service manual máy cửa trước Samsung WF1114 (motor BLDC/DD):

Mã	Nguyên nhân hãng liệt kê
3E	Giắc trên bo không cắm; motor không ăn khớp; cuộn dây trong motor chập hoặc đứt; giắc Hall không cắm; vật lạ (ví dụ con vít) lọt vào motor
3E1	Motor quá tải do quá nhiều đồ; giắc Hall không cắm; lỗi bo
3E2	Tín hiệu lái motor từ bo yếu, rơ le hoạt động không ổn định
3E3	Tín hiệu Hall sai; giắc IPM trên bo chính không cắm
3E4	Nắp motor DD lệch vị trí; giắc vỏ bo không cắm; lỗi bo; lỗi motor DD
AE	Mất giao tiếp giữa bo phụ và bo chính
bE3	Rơ le chính trên bo bị dính hoặc giắc rơ le cắm sai
9E1, 9E2	Điện áp nguồn quá thấp hoặc quá cao
UE	Lệch tải; bảng hướng dẫn sửa còn ghi nguyên nhân "Hall motor hỏng"
LE, LE1	Rò nước (không liên quan motor)
HE	Lỗi thanh đốt
4E, 5E	Lỗi cấp nước, lỗi xả

Một số máy Samsung (ví dụ WA48J7700 bán ở Mỹ) dùng chữ C thay cho E: 3C là lỗi lái motor và Hall (service manual WA48J7700 ghi đủ các nguyên nhân giống 3E ở trên), AC6 là mất giao tiếp giữa bo inverter và bo chính, TC4 là nhiệt độ IPM cao bất thường. Trang hỗ trợ Samsung Mỹ lưu ý trên một số model 3E lại là lỗi điện áp, và bE (6E) là lỗi cảm biến tốc độ motor, trong khi service manual WF1114 dùng bE1 đến bE3 cho lỗi phím và rơ le chính. Vì vậy với Samsung luôn xem đúng tài liệu của model.

Electrolux (nền tảng EWM2000evo, EWM3000new)

Mã	Ý nghĩa theo service manual	Nguyên nhân hãng liệt kê
E57	Inverter hút dòng quá lớn (trên 15 A)	Motor hỏng, dây motor tới inverter, bo inverter
E58	Motor hút dòng quá lớn (trên 4,5 A)	Motor quá tải hoặc hỏng, dây, bo inverter
E59	Không có tín hiệu máy phát tốc quá 3 giây	Motor, dây motor tới inverter, bo inverter
E5A	Quá nhiệt tản nhiệt inverter	Bo inverter hỏng, NTC trên bo inverter đứt, hoặc quá nhiệt do chạy liên tục, môi trường nóng
E5B	Điện áp vào dưới 175 V	Dây, bo inverter
E5C	Điện áp vào quá cao	Điện lưới cao (đo lại), bo inverter
E5D	Lỗi truyền dữ liệu giữa inverter và bo chính	Nhiễu đường dây, dây, bo chính hoặc bo inverter
E5E	Lỗi giao tiếp giữa inverter và bo chính	Dây nối hai bo, bo inverter, bo chính
E5F	Bo inverter không khởi động được motor	Bo inverter, dây, bo chính
E43	Triac cấp nguồn khóa cửa hỏng	Khóa cửa, dây, bo
E44, E45	Mạch cảm nhận khóa cửa hoặc mạch cảm nhận triac khóa cửa hỏng	Bo

Panasonic và Toshiba cũng dùng cấu trúc bo chính, IPM, motor DD hoặc BLDC như trên, nhưng bài chưa có service manual của hai hãng này để đối chiếu mã. Tra thêm ở bài mã lỗi máy giặt inverter các hãng, và riêng hai hãng lớn ở mã lỗi máy giặt LG, mã lỗi máy giặt Samsung.

Cách đo từng bước

Thứ tự chung: loại trừ cơ khí trước, đo motor ở đầu motor, đo dây, đo bo, cuối cùng mới đo nóng.

Bước 0: kiểm tra trước khi đo điện

1. Bỏ bớt đồ trong lồng. Service manual LG ghi các chương trình nhẹ (đồ mỏng, len, giặt tay) chỉ dành cho tải nhỏ; nhét đầy có thể làm máy báo lỗi motor. Samsung cũng ghi 3E1 có thể do quá nhiều đồ.
2. Rút điện, quay tay lồng. Phải nhẹ, đều, không kẹt, không cọ.
3. Tháo nắp sau, xem bu lông giữa rotor. Lưu đồ "tiếng kêu bất thường" của LG có bước "bu lông motor có lỏng không, siết lại". Kiểm tra giắc trên stator và trên bo có lỏng, ôxy hóa, cháy chân không.
4. Nhìn nam châm trên rotor. Cả hai service manual LG đều có bước "nam châm rotor có nứt vỡ không, có thì thay rotor".

Bước 1: xả tụ DC bus

1. Rút phích điện, chờ vài phút.
2. Đo DC giữa hai cực tụ lọc lớn trên bo (hoặc chân P, N của IPM). Khi chạy, điện áp này khoảng 300 V (Samsung ghi DC link 300 V, tài liệu LG ghi đường motor chạy 310 VDC).
3. Nếu còn áp, xả qua điện trở rồi đo lại đến khi về gần 0 V.

Bước 2: đo ba cuộn stator ở đầu motor

1. Rút giắc 3 chân motor (thường đỏ, xanh dương, vàng với LG) ở gần stator hoặc ở giắc giữa đường dây.
2. Đo điện trở U-V, V-W, W-U.
3. Ba giá trị phải gần bằng nhau và nằm trong khoảng của model. Trị số các tài liệu ghi:

Model / tài liệu	Điện trở giữa hai pha bất kỳ
LG WM3700HWA (service manual, lưu đồ LE)	5 đến 15 Ω
LG F*V3 (service manual, lưu đồ LE)	8 đến 11 Ω
Samsung WF1114 (service manual, mục 3E)	khoảng 4,8 đến 4,95 Ω
Samsung WA48J7700 (service manual, mục 3C)	19,3 Ω ở 25 °C
Một ca sửa LG trên diễn đàn 数码之家	cả ba cuộn khoảng 9 Ω, motor tốt, lỗi nằm ở bo Hall

Các con số chênh nhau tới 4 lần giữa các model. Vì vậy điều quan trọng nhất là ba pha bằng nhau. Một pha thấp hẳn là chập vòng, một pha OL là đứt cuộn hoặc đứt mối nối trong stator.

4. Đo cách điện từ mỗi pha ra lõi thép stator và ra vỏ máy bằng megger 500 V DC. Samsung yêu cầu sau khi sửa, điện trở cách điện giữa phích điện và dây tiếp đất của máy phải lớn hơn 10 MΩ khi đo bằng megger 500 V DC. Một stator bị nước ngấm có thể đo thang Ω thường vẫn "vô cùng" nhưng khi đo bằng megger thì tụt, và đây là nguyên nhân hay gặp của lỗi quá dòng (CE của LG).

Bước 3: đo lại ở đầu bo để tách lỗi dây

1. Rút giắc motor ở bo (LG WM3700 ghi là giắc RD4, 3 chân màu đỏ, chân 1 là U, 2 là V, 3 là W).
2. Đo lại ba cặp pha từ đầu giắc dây, lúc này phép đo đi qua cả bó dây.
3. Nếu đầu motor đúng mà đầu bo sai hoặc chập chờn khi lắc dây, lỗi nằm ở dây hoặc giắc giữa đường. Tài liệu đào tạo LG ghi rõ: khi một phép đo hở mạch, có thể là dây đứt hoặc cảm biến hỏng, phải đo riêng từng đoạn để biết chính xác chỗ hỏng.

Bước 4: đo cảm biến Hall bằng điện trở (máy có Hall)

1. Rút giắc Hall. Xem sơ đồ dây của model. Tài liệu LG lưu ý một số sơ đồ in sai màu dây và số chân Hall, đúng phải là trắng (+), xám (-), đỏ (Hb), xanh dương (Ha).
2. Đo theo trị số của hãng:

Tài liệu	Điểm đo	Bình thường
LG, cụm Hall 6501KW2002A	Chân 5 với chân 1, chân 5 với chân 2 (trắng với xanh, trắng với đỏ)	khoảng 10 kΩ mỗi cặp. Hở mạch (vô cùng) là hỏng
Samsung WF1114	Vàng với đỏ, vàng với xanh	dưới 7 kΩ

Phép đo điện trở chỉ bắt được lỗi đứt rõ ràng. Hall còn điện trở đúng vẫn có thể không ra xung, nên cần bước 5.

Bước 5: đo xung Hall khi quay tay rotor

Theo tài liệu đào tạo LG:

1. Cắm lại giắc Hall vào bo. Cắm điện, đóng cửa, bấm nút nguồn, không bấm Start.
2. Đo DC giữa dây trắng và dây xám ở giắc Hall: phải có 10 đến 15 VDC. Không có thì lỗi nằm ở bo (nguồn cấp cho Hall).
3. Chuyển que sang xám (âm) và xanh dương. Quay rotor thật chậm bằng tay. Điện áp phải nhảy lên xuống quanh 10 VDC. Làm tương tự với xám và đỏ.
4. Nếu một đường đứng yên ở khoảng 9 đến 10 VDC mà không nhảy, Hall đường đó hỏng. Nếu đo ra 0 V, kiểm tra thông mạch dây đỏ, xanh dương.

Với máy Samsung lồng đứng WA48J7700, giắc Hall trên bo có chân 5V, Hall_A, Hall_B, GND, nên mức nguồn là 5 V, cách làm giống hệt: quay chậm rotor, Hall_A và Hall_B phải đổi mức luân phiên. Kết quả "đứng yên ở mức cao" khớp với cấu tạo IC Hall cực máng hở: Hall chết không kéo xuống được, ngõ ra nằm ở mức của điện trở kéo lên.

Ca sửa trên diễn đàn 数码之家 (máy LG DD, lồng rung và rít khi khởi động, cuộn dây đều 9 Ω) cho thấy không phải lúc nào IC Hall cũng chết: sau khi gỡ lớp keo chống nước của bo Hall, người sửa thấy 4 điện trở dán mã 681 (680 Ω) mắc song song từng cặp, trong đó 3 con đã đứt, IC Hall vẫn tốt. Người sửa thay bằng điện trở 330 Ω và 680 Ω (hai con 680 Ω song song bằng khoảng 340 Ω), phủ lại keo chống nước, máy chạy bình thường. Đây là kinh nghiệm cá nhân, nhưng đáng nhớ: trước khi bỏ cả cụm Hall, hãy kiểm tra linh kiện thụ động trên bo Hall và vết ẩm.

Bước 6: thử motor như máy phát (tùy chọn)

Motor nam châm vĩnh cửu khi bị quay sẽ phát ra điện áp xoay chiều ở ba đầu pha. Rút giắc motor khỏi bo, để đồng hồ ở thang AC V, quay lồng đều tay và đo lần lượt ba cặp pha. Ba cặp phải ra điện áp gần bằng nhau. Một cặp thấp hẳn gợi ý cuộn dây chập vòng hoặc nam châm yếu, nứt. Đây là phép so sánh giữa các pha, không có trị số chuẩn.

Điều ngược lại cũng cần biết để an toàn: khi giắc motor vẫn cắm vào bo, quay lồng nhanh sẽ nạp điện ngược qua các diode trong IPM lên tụ DC bus. Tài liệu LG còn ghi có thể đo tín hiệu Hall ở bo bằng cách quay mạnh lồng khi đã rút phích điện, nghĩa là bo được nuôi bằng điện do motor phát ra. Vì vậy đã quay lồng thì đo lại tụ DC bus trước khi chạm vào bo.

Bước 7: đo đầu ra motor trên bo và IPM

1. Bo không cấp điện, giắc motor đã rút. Service manual Samsung WF1114 hướng dẫn đo điện trở trên giắc motor của bo chính, giữa chân 1 với 3 và 1 với 2: bình thường khoảng 2 đến 5 MΩ.
2. Nếu ra vài Ω hoặc gần 0 Ω giữa hai chân, một nhánh IPM đã bị đánh thủng.
3. Đo IPM bằng thang diode giữa P, N với U, V, W như bài module công suất IPM: cấu tạo và cách đo. Bài đó có bảng kết quả, mạch bootstrap và quy trình thay.
4. Kiểm tra điện trở shunt ở chân N, cầu chì, cầu diode, tụ DC bus và các tụ bootstrap quanh IPM.

Bước 8: đo nguồn trên bo (đo nóng, cần cách ly)

1. Cấp điện qua bóng đèn nối tiếp nếu vừa thay linh kiện công suất.
2. Đo DC bus: khoảng 300 V khi máy chạy với điện 220 V.
3. Đo nguồn 15 V cấp cho IPM và mạch lái (tên chân VCC/VD tùy IPM) và nguồn 5 V hoặc 3,3 V cho vi xử lý. Nguồn 15 V thấp làm IPM khóa vì bảo vệ thấp áp, máy báo lỗi motor dù motor tốt.
4. Đo nguồn cấp cho Hall (10 đến 15 V với LG đời WM2801, 5 V với Samsung WA48J7700).
5. Nếu nguồn thấp áp hàng loạt, xem bài sửa nguồn xung SMPS: quy trình đo kiểm.

Bước 9: van, bơm, khóa cửa và triac

Những tải này không liên quan đến motor chính nhưng nằm cùng bo, và lỗi của chúng (4E, 5E, OE, dE, E43) hay bị nhầm thành "hỏng bo". Đo tải trước, rồi mới đo triac hoặc SSR lái nó. Trị số theo service manual Samsung (chú ý WF1114 là máy 230 V, WA48J7700 là máy 120 V bán ở Mỹ, nên trị số van khác hẳn):

Tải	Samsung WF1114 (230 V)	Samsung WA48J7700 (120 V)
Cuộn van cấp nước	4,0 đến 5,0 kΩ	0,9 đến 1,1 kΩ
Bơm xả	khoảng 155 đến 175 Ω	13,5 đến 16,5 Ω
Khóa cửa	Loại 2: chân 3 và 5 khoảng 1 000 Ω ±50%	Motor khóa cửa 33 đến 46 Ω; tiếp điểm khóa/mở khoảng 0,2 Ω

Nếu tải đúng trị số mà vẫn không chạy, hoặc chạy liên tục khi chưa ra lệnh, kiểm tra triac, opto và mạch lái theo bài kiểm tra rơ le, triac, opto trên bo mạch. Electrolux có hẳn mã E43 cho triac khóa cửa và E44, E45 cho mạch cảm nhận của nó, hãng ghi nguyên nhân E44, E45 là bo hỏng.

Bảng kết quả bình thường và hỏng

Phép đo	Bình thường	Hỏng và ý nghĩa
Stator U-V, V-W, W-U	Ba giá trị bằng nhau, đúng khoảng của model	Một pha thấp: chập vòng. OL: đứt cuộn
Stator ra lõi, ra vỏ (megger 500 V)	Rất cao (Samsung yêu cầu cách điện toàn máy trên 10 MΩ)	Tụt thấp: ẩm, chạm vỏ, dễ gây CE hoặc cháy IPM
Cùng phép đo ở đầu bo	Bằng kết quả ở đầu motor	Khác hoặc chập chờn khi lắc dây: dây, giắc
Hall bằng Ω	Đúng khoảng của hãng (LG khoảng 10 kΩ, Samsung WF1114 dưới 7 kΩ)	OL: Hall hoặc dây đứt
Nguồn cấp Hall	LG 10 đến 15 VDC; Samsung WA48J7700 5 V	Không có: bo lỗi nguồn
Xung Hall khi quay chậm rotor	Nhảy mức luân phiên trên từng đường	Đứng yên ở mức cao: Hall hỏng. 0 V: dây đứt hoặc chập
Giắc motor trên bo (không cấp điện)	Samsung WF1114 khoảng 2 đến 5 MΩ giữa các chân	Vài Ω: IPM thủng một nhánh
DC bus khi chạy	Khoảng 300 V	Không có: cầu chì, cầu diode, rơ le nguồn, tụ

Phân biệt hỏng bo, hỏng motor, hỏng dây

• Hỏng motor (stator): ba pha lệch nhau, OL, hoặc cách điện tụt. Thay bo mới vẫn lỗi, thậm chí làm chết luôn IPM của bo mới nếu stator chạm vỏ.
• Hỏng rotor: nam châm nứt, bong, bu lông giữa lỏng. Tiếng gõ, lồng lắc, Hall đọc sai vì khe hở thay đổi.
• Hỏng Hall: điện trở hở, hoặc có nguồn mà tín hiệu không nhảy. Máy rung, rít khi khởi động, quay yếu rồi báo LE/3E. Samsung còn ghi Hall hỏng có thể gây báo lệch tải UE.
• Hỏng dây, giắc: đo ở đầu motor đúng, ở đầu bo sai; lỗi xuất hiện khi máy rung mạnh lúc vắt; chân giắc đen, ôxy hóa.
• Hỏng bo: stator, Hall, dây đều tốt; giắc motor trên bo đo thấp bất thường; IPM đo diode sai; thiếu nguồn 15 V hoặc nguồn Hall; lỗi hiệu chuẩn IPM (LG); lỗi giao tiếp giữa hai bo. Cả hai lưu đồ LE của LG đều đặt bước "thay bo chính" ở cuối, sau khi đã loại giắc, rotor và stator.

Bảng hiện tượng, nguyên nhân, cách kiểm tra

Hiện tượng	Nguyên nhân hay gặp	Cách kiểm tra
Cắm điện không lên gì, cầu chì trên bo đứt	IPM chập P-N, cầu diode chập, nguồn xung hỏng	Xả tụ, đo IPM thang diode, đo cầu diode, đo nguồn xung
Có đèn, cấp và xả nước được, lồng đứng yên, báo LE (LG), 3E (Samsung), E5F (Electrolux)	Giắc motor lỏng, stator đứt, Hall hỏng, IPM hỏng	Bước 0 đến bước 7 theo thứ tự
Lồng rung, rít, quay yếu dưới khoảng 15 vòng/phút rồi báo LE	Hall một đường hỏng, nam châm rotor nứt, một nhánh IPM yếu	Đo xung Hall khi quay chậm, xem nam châm, đo IPM
Báo CE (LG) hoặc E57, E58 (Electrolux)	Stator chập hoặc chạm vỏ, dây chạm, IPM, quá tải	Megger stator, đo ba pha, đo dây, đo IPM
Giặt được nhưng vắt không lên, báo lệch tải liên tục dù đồ đã chia đều	Hall hỏng (Samsung liệt kê cho lỗi UE), rotor lỏng	Đo Hall, siết bu lông rotor
Lỗi motor lúc có lúc không, hay xảy ra khi vắt	Giắc ôxy hóa, dây cọ vào khung đứt ngầm, bu lông rotor lỏng	Lắc dây khi đo, kiểm tra chân giắc, siết bu lông
Báo AE, AC6 (Samsung), E5D, E5E (Electrolux)	Dây nối giữa bo chính, bo inverter, bo phím; bo phím ẩm	Đo thông mạch dây, kiểm tra hàn và ẩm trên bo phụ
Báo quá nhiệt IPM: TC4 (Samsung lồng đứng), E5A (Electrolux)	NTC trên bo inverter đứt, keo tản nhiệt khô, chạy liên tục, phòng nóng	Đo NTC, kiểm tra keo và ốc bắt tản nhiệt
Báo lỗi điện áp: 9E1, 9E2 (Samsung), E5B, E5C (Electrolux)	Điện lưới thấp hoặc cao, ổ cắm kéo dài, mạch đo DC bus trên bo	Đo điện áp ổ cắm khi máy chạy tải nặng, đo cầu phân áp đo DC bus
Không cấp nước hoặc cấp liên tục	Cuộn van đứt, van kẹt, triac/SSR chập hoặc đứt	Đo cuộn van, rồi đo triac
Không xả nước	Bơm kẹt rác, cuộn bơm đứt, triac	Vệ sinh lọc, đo cuộn bơm, đo lệnh ra
Không khóa cửa, báo dE, dE2, E43	Khóa cửa hỏng, triac khóa cửa, mạch cảm nhận trên bo	Đo khóa cửa theo trị số hãng, đo triac
Thay bo mới vẫn báo lỗi motor, hoặc bo mới cháy IPM	Stator chạm vỏ hoặc chập vòng chưa phát hiện, dây motor chạm	Đo lại stator bằng megger trước khi lắp bo

Thay thế linh kiện và bo

Thay bo

• Chọn đúng mã bo (part number) in trên nhãn bo cũ hoặc trong danh mục linh kiện của model. Bo cùng hình dáng nhưng khác mã có thể khác phần mềm, khác motor. Một số dòng còn cần cài mã tùy chọn theo model sau khi thay, xem service manual của máy.
• Trước khi lắp bo mới, luôn đo lại stator (cả megger) và Hall. Một stator chạm vỏ sẽ giết IPM của bo mới.
• Cắm lại đúng giắc theo sơ đồ. LG nhắc khi thay bo chính phải cắm lại các giắc đúng vị trí.

Thay IPM trên bo

• Dùng đúng mã IPM hoặc mã tương đương có cùng vỏ, cùng sơ đồ chân, cùng dòng và điện áp định mức, cùng chức năng bảo vệ. Chi tiết chọn mã, keo tản nhiệt, lực siết ốc có trong bài module công suất IPM.
• Thay luôn các linh kiện hay chết theo: shunt, điện trở mạch lái, tụ bootstrap khô, cầu chì.
• Lần cấp điện đầu tiên qua bóng đèn nối tiếp.

Thay Hall, stator, rotor

• Hall: đúng mã cụm Hall. Trên một số model Hall là một phần của cụm stator, phải thay cả cụm. Nếu sửa bo Hall như ca trên 数码之家, sau khi hàn phải phủ lại keo chống ẩm.
• Stator: thay đúng mã. Kiểm tra lại rotor và bạc đạn khi đã tháo.
• Rotor: bắt bu lông giữa đúng lực theo service manual. Bu lông lỏng là nguyên nhân tiếng gõ và lỗi Hall chập chờn.

Thay triac, opto, rơ le

Chọn cùng dòng, cùng điện áp đỉnh lặp lại, cùng kiểu (snubberless hay thường), cùng mức dòng kích cổng. Xem bài kiểm tra rơ le, triac, opto. Kiểm tra tải trước khi thay, vì tải chập là nguyên nhân hay gặp làm triac chết lại.

Lưu ý hàn

• Bo máy giặt hay bị ẩm. Làm sạch vết ôxy hóa và vết nước, sấy khô trước khi đo kết luận.
• Hàn chân IPM bằng mỏ hàn nối đất, không giữ nhiệt quá lâu.
• Sau khi sửa, phủ lại lớp keo bảo vệ ở những vùng hãng đã phủ.

An toàn

• Bo máy giặt nối thẳng với điện lưới. Mass của khối inverter là cực âm DC bus, không cách ly với lưới. Không chạm vào bo khi đang cắm điện nếu không có biến áp cách ly.
• Tụ DC bus giữ khoảng 300 V sau khi rút điện. Luôn đo và xả trước khi chạm. Tài liệu LG cảnh báo không đo điện áp trên dây motor vì đường này chạy 310 VDC, có thể gây chết người.
• Quay lồng khi motor còn cắm vào bo có thể nạp lại tụ DC bus. Đo lại tụ sau mỗi lần quay tay.
• Đo Hall khi có điện thì chỉ đo ở giắc Hall, không chạm vào giắc motor.
• Lần đầu cấp điện sau khi sửa phần công suất: dùng bóng đèn nối tiếp để hạn dòng nếu còn chập.
• Sau khi sửa, đo cách điện toàn máy. Samsung yêu cầu điện trở cách điện giữa phích điện và dây tiếp đất lớn hơn 10 MΩ khi đo bằng megger 500 V DC.
• Máy có nước. Tắt vòi, xả hết nước, lau khô trước khi tháo bo hoặc stator. Đặt máy nằm nghiêng phải kê đúng cách để không gãy chi tiết.

Câu hỏi thường gặp

Máy LG báo LE có phải chắc chắn hỏng bo không?

Không. LG định nghĩa LE là lồng không quay được, thường do quá tải hoặc vật lạ. Lưu đồ trong service manual đi theo thứ tự: giắc motor, nam châm rotor, điện trở stator, rồi mới tới IPM và bo. Bỏ bớt đồ và quay tay lồng là việc đầu tiên.

LE trên Samsung có giống LE trên LG không?

Không. Trên Samsung, LE (và LC) là lỗi rò nước. Lỗi motor của Samsung là 3E (3C ở đời mới). Luôn đọc mã theo tài liệu của đúng hãng, đúng model.

Ba cuộn stator đo bằng nhau thì motor chắc chắn tốt?

Chưa chắc. Ba cuộn bằng nhau mới loại được lỗi đứt và chập vòng nặng. Cần đo thêm cách điện bằng megger, xem nam châm rotor, và với máy có Hall thì phải đo xung Hall. Ca LG trên diễn đàn 数码之家 có ba cuộn đều 9 Ω nhưng lỗi nằm ở bo Hall.

Không có megger thì đo cách điện stator bằng gì?

Đồng hồ vạn năng thang MΩ chỉ phát hiện được chạm vỏ rõ ràng, vì nó đo bằng điện áp thấp. Stator ẩm thường chỉ lộ ra khi đo ở 500 V. Nếu máy hay báo quá dòng (CE) hoặc đã từng cháy IPM, nên đo bằng megger.

Máy không có cảm biến Hall thì kiểm tra vị trí rotor thế nào?

Máy không cảm biến ước lượng vị trí từ dòng điện các pha, nên không có giắc Hall để đo. Kiểm tra stator (ba pha bằng nhau, cách điện tốt), nam châm rotor, dây motor, rồi tới bo: IPM, điện trở shunt, nguồn 15 V. Lưu đồ LE của LG dòng F*V3 đi đúng như vậy rồi kết thúc ở bước thay bo chính.

Sau khi thay IPM, máy chạy được nhưng vẫn báo lỗi motor khi vắt?

Kiểm tra tụ bootstrap, nguồn 15 V, điện trở shunt, các điện trở trong mạch đo dòng và mạch đo DC bus. Sai số ở mạch đo làm bo tưởng quá dòng hoặc thiếu áp. LG còn có lỗi riêng cho trường hợp giá trị hiệu chuẩn dòng hoặc áp của IPM trên bo nằm ngoài khoảng bình thường. Đồng thời đo lại Hall và bu lông rotor vì lúc vắt là lúc rung mạnh nhất.

Có tự sửa bo Hall được không?

Được nếu chỉ là đứt điện trở, hở mối hàn hoặc ẩm, như ca trên 数码之家. Sau khi sửa phải phủ lại keo chống nước, nếu không bo sẽ hỏng lại nhanh. Nếu IC Hall chết hoặc bo Hall bị cháy, thay cụm Hall đúng mã an toàn hơn.

Vì sao cùng một máy mà các bài trên mạng ghi điện trở stator khác nhau?

Vì mỗi model có stator khác nhau. Trong chính các service manual của bài này, trị số chạy từ khoảng 4,8 Ω (Samsung WF1114) tới 19,3 Ω (Samsung WA48J7700), LG từ 5 đến 15 Ω hoặc 8 đến 11 Ω tùy dòng. Khi không có tài liệu, hãy dựa vào sự cân bằng của ba pha.

Đặt thợ sửa bo mạch trên Thuê Thợ 365

Lỗi motor trên máy giặt inverter có thể do bo, stator, Hall hoặc chỉ một giắc lỏng. Thợ có kinh nghiệm sẽ đo cả bốn trước khi báo giá thay bo hay thay motor. Bạn có thể đặt thợ sửa chữa ngay, hoặc đăng việc nhận báo giá kèm hãng, model máy, mã lỗi trên màn hình và ảnh bo để thợ gần bạn báo giá trước.

Đọc thêm trong loạt bài: module công suất IPM: cấu tạo và cách đo, kiểm tra rơ le, triac, opto trên bo mạch, mã lỗi máy giặt inverter các hãng, và các bài khác tại kiến thức cho thợ.