Tủ lạnh ngăn đá không đông mà ngăn mát vẫn lạnh: nguyên nhân và cách xử lý

Tủ lạnh ngăn đá không đông mà ngăn mát vẫn lạnh thường do những thứ bạn tự sửa được: nhiệt độ ngăn đá cài yếu hoặc đang bật chế độ tiết kiệm, cửa ngăn đá khép không kín, gioăng hở, đồ ăn chắn cửa gió, hay để kem ở cánh cửa. Với tủ đời cũ dùng một bộ điều nhiệt, trời lạnh cũng làm ngăn đá kém đông. Nếu đã chỉnh hết mà đồ trong ngăn đá vẫn mềm, tan dần, thì cần thợ kiểm tra hệ thống xả đá, cảm biến, quạt dàn lạnh và gas.

Bài này viết theo tài liệu của Panasonic, Hitachi, Sharp, Mitsubishi Electric, Toshiba (Nhật Bản), Samsung, LG (Hàn Quốc), Haier và Hisense (Trung Quốc, gồm trang hỗ trợ tại Trung Quốc và Nhật Bản). Trường hợp ngược lại, ngăn đá vẫn đông mà ngăn mát ấm, có ở bài tủ lạnh ngăn mát không lạnh, ngăn đá vẫn đông.

Ngăn đá không đông: nhìn triệu chứng để đoán nguyên nhân

Bạn thấy gì	Hay gặp nhất	Bạn làm gì
Đồ khác cứng, chỉ kem mềm	Kem cần lạnh hơn đồ khác, để ở cánh cửa hoặc ngăn trên	Chuyển kem vào trong, ngăn dưới; hạ nhiệt độ ngăn đá 1 đến 2 nấc
Đồ chỉ mềm bề mặt, ngăn đá có tuyết mới	Cửa ngăn đá hở, gioăng không kín, đồ kẹt cửa	Sắp lại đồ, kiểm tra gioăng
Ngăn đá kém đông sau khi xếp đầy đồ	Đồ chắn cửa gió, nhiều đồ ấm cho vào cùng lúc	Chừa trống cửa gió, chờ tủ hồi lạnh
Tủ cũ, chỉ kém đông khi trời rét	Tủ dùng một bộ điều nhiệt, trời lạnh máy nén ít chạy	Bật công tắc mùa đông (nếu có), xem mục riêng
Đồ tan nhiều, ngăn mát vẫn tạm ổn	Lỗi xả đá, quạt, cảm biến, thiếu gas	Gọi thợ
Màn hình nháy, báo mã	Tủ tự phát hiện lỗi	Ghi mã, tra theo hãng, gọi thợ

Vì sao tủ lạnh ngăn đá không đông?

1. Cài nhiệt độ hoặc chế độ chưa đúng

• Kem cần lạnh hơn bạn nghĩ. Hitachi Nhật Bản giải thích kem chỉ đông ở khoảng -15 đến -16°C, nên tủ gia đình được khuyến nghị bảo quản ở -18°C trở xuống. Đồ khác đã đông mà kem chưa cứng là chuyện có thể xảy ra.
• Hạ 1 đến 2 nấc. Samsung Hàn Quốc ghi nhiệt độ chuẩn của ngăn đá khoảng -19°C (một trang khác ghi -20 đến -21°C); nếu kem mềm hay đồ đông chưa kỹ thì hạ thêm 1 đến 2 nấc. Hitachi khuyên đang ở "yếu" thì chuyển "trung bình", vẫn chưa được thì "mạnh".
• Chế độ tiết kiệm điện. Hitachi ghi chế độ tiết kiệm làm tủ lạnh chậm hơn, kem có thể mềm; mùa nóng nên tắt. Panasonic Nhật Bản ghi khi đang chạy chế độ cấp đông nhanh hoặc làm nguội nhanh, các ngăn có thể cần thêm thời gian để xuống nhiệt.
• Ngăn chuyển đổi. Ở tủ nhiều cửa, Samsung lưu ý ngăn chuyển đổi để "tắt" hay để chế độ mát, làm kim chi thì đồ đông không cứng được. Hãy kiểm tra ngăn đó có đang để "đông" không.
• Chế độ trưng bày (demo). Haier Nhật Bản lưu ý tủ mới hoặc vừa bấm nhầm bảng điều khiển có thể vào chế độ demo: đèn sáng mà máy không làm lạnh. Cách thoát tùy model, xem sách hướng dẫn.

2. Cửa ngăn đá hở, gioăng không kín

Samsung Hàn Quốc ghi: cửa ngăn đá chỉ hở một chút, hơi lạnh thoát ra và khí ấm ẩm lọt vào, đồ tan và tuyết bám lên thực phẩm, khay, vách. Tuyết bỗng nhiều lên là dấu hiệu nên kiểm tra cửa. Nguyên nhân hay gặp: khay, ngăn kéo chưa đẩy hết vào trong, hộp đồ thò ra mép kệ, túi nilon kẹt ở mép cửa.

Cách thử gioăng theo Panasonic Nhật Bản: kẹp một mẩu giấy giữa gioăng và thân tủ, đóng cửa rồi rút ra. Giấy tuột ra dễ dàng là chỗ đó hở. Gioăng bị vênh có thể làm ấm bằng khăn mềm nhúng nước ấm cho nó trở lại dáng, rồi lau khô. Vẫn hở thì cần thay gioăng.

3. Đồ ăn chắn cửa gió, xếp quá thưa hoặc quá chặt

Ở tủ quạt gió (không đóng tuyết), hơi lạnh thổi ra từ các khe ở vách ngăn đá. Samsung ghi xếp quá nhiều đồ hoặc chắn khe gió làm hơi lạnh không lưu thông. Panasonic cũng dặn không để đồ quanh cửa thổi và cửa hút.

Có một điểm khác với ngăn mát: Hitachi lưu ý ngăn đá không nên để quá nhiều khoảng trống, vì mỗi lần mở cửa khí ấm tràn vào nhiều và đồ dễ tan. Cách hợp lý là xếp tương đối kín nhưng vẫn chừa khe gió và không để đồ kẹt cửa.

4. Để kem, đồ đông ở cánh cửa hoặc ngăn trên

Samsung ghi các ô ở cánh cửa và phía trước kệ chịu khí ấm mỗi lần mở cửa, nên kem dễ mềm, nhất là mùa hè. Hitachi ghi với một dòng tủ của hãng, khay trên ngăn đá khoảng -19 đến -17°C, ngăn dưới khoảng -20 đến -18°C, và khay trên ít đồ nên dễ bị ảnh hưởng khi mở cửa. Kem nhiều béo nên để ngăn dưới, sâu bên trong.

5. Trời nóng, tủ đặt chỗ bí, hoặc vừa cho nhiều đồ vào

Panasonic Nhật Bản khuyên nếu nhiệt độ quanh tủ từ 30°C trở lên thì thông gió cho mát; phải chừa đủ khoảng trống tỏa nhiệt quanh tủ, không để bụi bám dày ở mặt sau và nóc. Mitsubishi Electric ghi tủ mới cắm hoặc vừa chuyển nhà cần 4 đến 5 giờ để lạnh, mùa hè có thể từ 24 giờ trở lên. Samsung ghi ngăn đá đã ấm lên nhiều thì có thể mất đến khoảng một ngày để về lại nhiệt độ bình thường.

Đặt tủ đúng chỗ còn giúp đỡ tốn điện; xem thêm tủ lạnh tốn điện: cách dùng tiết kiệm.

6. Tủ đời cũ: trời rét làm ngăn đá kém đông

Đây là nguyên nhân dễ bị bỏ qua ở miền Bắc vào mùa đông. Ở một số tủ, nhất là tủ điều khiển cơ, máy nén bật tắt theo nhiệt độ ngăn mát. Khi phòng lạnh, ngăn mát nhanh đủ lạnh nên máy nén ít chạy, ngăn đá bị thiếu lạnh. Hướng dẫn của các hãng:

• Sharp Nhật Bản (sách hướng dẫn tủ SJ-14S, SJ-17S) có núm bù nhiệt ngăn đá với nấc "mùa đông". Hãng ghi mùa đông mà để nấc "thường" thì ngăn đá không đủ lạnh; trời càng lạnh thì dù đã để "mùa đông", ngăn đá vẫn ấm hơn. Ngược lại, mùa hè không được để nấc "mùa đông".
• Haier Trung Quốc ghi tủ đặt ở nơi dưới 5°C có thể không khởi động máy nén; tủ cơ có công tắc bù nhiệt độ thấp, công tắc đó chưa bật hoặc hỏng, hay dây sưởi bù nhiệt không thông, đều cần thợ kiểm tra.
• Panasonic Nhật Bản khuyên nếu quanh tủ dưới 10°C thì nên tăng nhiệt độ phòng.

Tủ có công tắc kiểu này thường ghi "Winter", "冬期" hoặc có hình bông tuyết ở gần núm chỉnh. Không thấy công tắc thì xem sách hướng dẫn của đúng model.

Bạn tự kiểm tra được gì khi ngăn đá không đông?

1. Xem nhiệt độ cài và chế độ của ngăn đá, ngăn chuyển đổi. Tắt chế độ tiết kiệm, chế độ nghỉ (vacation). Hạ ngăn đá 1 đến 2 nấc.
2. Mở cửa ngăn đá, đẩy hết khay vào, sắp lại hộp đồ không thò ra mép, gỡ túi nilon kẹt cửa.
3. Thử gioăng bằng mẩu giấy ở cả bốn cạnh, nhất là cạnh dưới và góc bản lề. Lau gioăng sạch dầu mỡ bằng nước ấm, lau khô.
4. Chừa trống khe gió, chuyển kem vào ngăn dưới, sâu bên trong.
5. Xem quanh tủ: có sát tường, sát bếp, có nắng chiếu, bụi bám mặt sau không.
6. Nghe tủ: máy nén có chạy không, có tiếng gió trong ngăn đá không. Panasonic ghi tiếng va chạm lớn khác thường là dấu hiệu hỏng.
7. Chờ đủ thời gian. Đã chỉnh xong thì hạn chế mở cửa, theo dõi đến một ngày (Samsung).
8. Rút điện rồi cắm lại nếu tủ vẫn kém đông: Sharp hướng dẫn đợi 6 phút mới cắm lại; Mitsubishi Electric ghi đợi từ 10 phút trở lên vì cắm lại ngay làm máy nén quá tải.

Có nên tự xả tuyết ngăn đá?

Panasonic Nhật Bản phân biệt hai loại tủ:

• Tủ quạt gió (với tủ của Panasonic là loại từ 2 cửa trở lên): tủ tự xả tuyết, bạn không phải xả bằng tay. Nếu tuyết bám dày ở vách sau ngăn đá, che cả khe gió, đó là dấu hiệu bộ xả đá hoặc cửa tủ có vấn đề.
• Tủ làm lạnh trực tiếp (tủ 1 cửa, tủ đông nắp mở lên trên): cần xả tuyết bằng tay theo sách hướng dẫn.

Với tủ quạt gió, bạn có thể xả tạm để thử. LG Hàn Quốc hướng dẫn: chuyển đồ ăn đi, lót khăn dưới chân tủ, rút điện, mở hết các cửa và chờ từ 24 giờ trở lên cho băng tan, lau khô rồi cắm lại; tủ cần khoảng 24 đến 48 giờ để lạnh lại bình thường. Mitsubishi Electric ghi tuyết ở dàn lạnh sau ngăn đá cần khoảng một ngày mới tan hết. Hisense Nhật Bản ghi có trường hợp đường thoát nước xả đá bị đóng băng làm tủ không lạnh; rút điện 1 đến 3 ngày thì băng tan và tủ lạnh lại.

Panasonic dặn không dùng máy sấy tóc thổi cho tan. Cũng đừng cạy băng bằng dao hay vật nhọn: sau vách là dàn lạnh và ống gas. Nếu xả xong tủ đông lại tốt nhưng vài ngày, vài tuần sau lại kém, thì lỗi nằm ở hệ thống xả đá, và tuyết sẽ quay lại cho đến khi sửa đúng bộ phận hỏng.

Khi nào ngăn đá không đông là lỗi cần thợ?

• Đồ đông tan nhiều chứ không chỉ mềm bề mặt. Samsung Hàn Quốc ghi trường hợp này có thể do bộ phận làm lạnh: máy nén, tắc ống mao, rò gas.
• Đã chỉnh cài đặt, cửa kín mà ngăn đá vẫn kém sau một ngày.
• Xả tuyết xong thì đỡ, rồi lại tái phát.
• Tủ báo mã, đèn nháy. Xem mã theo hãng ở bài mã lỗi tủ lạnh hay gặp nhất.
• Có tiếng quạt cạ, tiếng va đập lạ trong ngăn đá.
• Máy nén chạy liên tục, hoặc không nghe máy nén chạy bao giờ.

Phần cho thợ: khoanh vùng lỗi ngăn đá không đông

Bảng linh kiện theo hãng. Bảng giá sửa tại nhà của Toshiba Nhật Bản xếp triệu chứng "ngăn đá không lạnh" với các linh kiện dự kiến: cảm biến ngăn đá, cảm biến xả đá, bo mạch, và sửa chu trình lạnh (thay linh kiện có hàn, nạp gas). Bảng của Hitachi chia nhánh theo hông tủ: tủ không lạnh mà hông tủ vẫn ấm thì nghi bộ xả đá, quạt dàn lạnh, bo mạch; hông tủ nguội thì nghi bo mạch hoặc máy nén. Mitsubishi Electric giải thích hông và nóc tủ nóng khoảng 50 đến 60°C là bình thường vì có ống tỏa nhiệt bên trong. Cách đọc nhanh này chỉ đúng với tủ có dàn nóng âm vách; tủ có dàn nóng lưới phía sau thì sờ dàn đó.

Trình tự gợi ý:

1. Loại trừ cài đặt, cửa, tải, nhiệt độ phòng như phần chủ nhà. Hỏi khách có vừa cho nhiều đồ, vừa chuyển tủ, có trẻ nhỏ bấm bảng điều khiển không.
2. Đo nhiệt độ thật ở giữa ngăn đá sau khi tủ chạy ổn định, so với nhiệt độ cài.
3. Tháo tấm ốp sau ngăn đá (rút điện trước). Tuyết bám kín dàn, nhất là bám không đều: kiểm tra điện trở xả đá (thông mạch), cảm biến hay rơ le nhiệt xả đá, timer ở tủ đời cũ, hoặc bo điều khiển chu kỳ xả. Ví dụ về bộ xả đá: sách hướng dẫn Mitsubishi MR-R47Z ghi công suất định mức bộ sưởi xả đá 225 W (máy 100 V tại Nhật, chỉ để tham khảo cỡ công suất). Haier Trung Quốc hướng dẫn kiểm tra rơ le nhiệt xả đá của tủ đông bằng thang đo điện trở: trên 20°C phải hở mạch, dưới -10°C phải thông mạch; hở mạch ở cả hai nhiệt độ là hỏng.
4. Đường thoát nước xả đá: Hisense ghi đường này đóng băng cũng làm tủ không lạnh. Xả băng, thông đường thoát; nếu model có dây sưởi ở ống thoát thì kiểm tra thêm.
5. Quạt dàn lạnh: quay tay xem có kẹt băng, đo nguồn cấp, kiểm tra tín hiệu phản hồi ở quạt một chiều. Hitachi xếp quạt dàn lạnh vào nhóm linh kiện hay thay khi tủ không lạnh mà hông tủ vẫn ấm.
6. Cảm biến ngăn đá: đo điện trở theo bảng của hãng ở nhiệt độ đã biết; cảm biến lệch làm bo tưởng ngăn đá đã đủ lạnh. Lỗi bo mạch xem bài sửa bo mạch inverter tủ lạnh.
7. Gas và chu trình lạnh: khi dàn sạch tuyết, quạt chạy mà ngăn đá vẫn không xuống đủ, nghĩ đến thiếu gas, tắc ống mao hay máy nén yếu (Samsung, Toshiba). Haier Trung Quốc còn liệt kê van điện từ hỏng (cuộn dây cháy, không chuyển hướng) ở tủ có van chia gas cho nhiều dàn. Tủ dùng gas isobutane (R600a) dễ cháy (Sharp); hàn, nạp gas phải thông gió, không có lửa gần, theo đúng quy trình hãng.
8. Sau sửa: chạy thử đủ lâu, đo lại nhiệt độ ngăn đá và ngăn mát, kiểm tra tủ có tự vào chu kỳ xả đá.

Tổng quan các lỗi không lạnh, đóng tuyết, chảy nước có ở bài cẩm nang tủ lạnh.

An toàn khi xử lý tủ lạnh

• Rút phích cắm trước khi tháo khay, lau tủ hay xả tuyết. Không rút, cắm bằng tay ướt.
• Cắm lại sau khi đợi đủ thời gian (Sharp 6 phút, Mitsubishi Electric từ 10 phút).
• Không dùng dao, tua vít, vật nhọn cạy băng; không dùng máy sấy tóc (Panasonic), không đổ nước sôi vào tủ.
• Lót khăn, khay hứng nước khi xả tuyết để nước không chảy ra ổ cắm, dây điện.
• Gas lạnh trong tủ đời mới là isobutane, dễ cháy (Sharp). Nếu tủ bị móp dàn, thợ báo rò gas, hoặc ngửi thấy mùi lạ phía sau tủ: tắt điện, mở cửa sổ, tránh lửa, gọi thợ.
• Có mùi khét, phích cắm nóng: rút điện, không dùng tiếp, gọi kiểm tra.

Câu hỏi thường gặp

Ngăn đá không đông mà ngăn mát vẫn lạnh có phải tủ hết gas không?

Chưa chắc. Hay gặp hơn là cài đặt, cửa ngăn đá hở, đồ chắn khe gió, hay để kem ở cửa. Samsung chỉ nghĩ tới máy nén, tắc ống mao, rò gas khi đồ đông tan nhiều dù đã chỉnh đúng. Muốn kết luận thiếu gas, thợ phải đo, không đoán bằng mắt.

Vì sao chỉ kem bị mềm còn đồ khác vẫn cứng?

Vì kem cần lạnh hơn. Hitachi ghi kem đông ở khoảng -15 đến -16°C và nên giữ từ -18°C trở xuống. Để kem ở ngăn dưới, sâu bên trong, không để cánh cửa; hạ ngăn đá 1 đến 2 nấc (Samsung).

Nên để ngăn đá bao nhiêu độ?

Theo Samsung Hàn Quốc, nhiệt độ chuẩn khoảng -19°C (có trang ghi -20 đến -21°C); mùa nóng hay mở cửa nhiều thì hạ thêm 1 đến 2 nấc. Hitachi khuyến nghị bảo quản kem từ -18°C trở xuống. Khoảng chỉnh cụ thể tùy model.

Mùa đông ngăn đá tủ lạnh không đông là sao?

Thường gặp ở tủ dùng một bộ điều nhiệt. Phòng lạnh làm máy nén ít chạy nên ngăn đá thiếu lạnh. Sharp hướng dẫn chuyển núm bù nhiệt sang "mùa đông", hết rét thì chuyển lại "thường". Haier ghi dưới 5°C máy nén có thể không khởi động.

Tủ không đóng tuyết mà ngăn đá vẫn bám tuyết dày là bình thường không?

Không. Panasonic ghi tủ quạt gió tự xả tuyết, không cần xả tay. Tuyết dày ở vách sau, che khe gió thường do cửa không kín hoặc bộ xả đá (điện trở, cảm biến, bo mạch) có vấn đề. Xả tạm theo cách LG hướng dẫn rồi gọi thợ nếu tái phát.

Rút điện xả tuyết bao lâu thì cắm lại?

LG khuyên mở cửa, rút điện từ 24 giờ trở lên cho băng tan hết, lau khô rồi cắm lại; tủ cần 24 đến 48 giờ để lạnh lại. Mitsubishi ghi tuyết ở dàn lạnh cần khoảng một ngày. Nếu chỉ rút điện để khởi động lại tủ, đợi tối thiểu 6 đến 10 phút (Sharp, Mitsubishi).

Mới mua tủ, cắm điện vài giờ mà ngăn đá chưa đông có sao không?

Thường không. Mitsubishi Electric ghi tủ cần 4 đến 5 giờ để lạnh, mùa hè có thể từ 24 giờ. Haier Nhật Bản nhắc kiểm tra tủ có đang ở chế độ demo không: đèn sáng nhưng không làm lạnh.

Ngăn đá không đông có làm tủ tốn điện hơn không?

Có thể. Cửa hở, gioăng hỏng hay tuyết bám dày làm máy nén chạy lâu hơn để bù lạnh. Sửa gioăng, sắp đồ hợp lý và để tủ thoáng là cách vừa đỡ tốn điện vừa giúp ngăn đá đông tốt.

Đặt thợ trên Thuê Thợ 365

Nếu đã chỉnh nhiệt độ, kiểm tra cửa, gioăng, sắp lại đồ mà ngăn đá vẫn không đông, hoặc tủ báo mã, tuyết bám kín vách sau, bạn có thể chọn thợ sửa tủ lạnh đã được xác minh danh tính và tay nghề, hoặc đăng việc để nhận báo giá từ thợ gần bạn. Ghi hãng, đời tủ, nhiệt độ đang cài, ngăn mát có còn lạnh không, kèm ảnh vách sau ngăn đá và bảng điều khiển để thợ đoán đúng việc trước khi đến. Thợ báo giá trực tiếp với bạn trước khi làm, và tiền công được bảo hành theo chính sách của nền tảng.