Sơn lại nhà cũ đúng quy trình: xử lý tường cũ, sơn lót, số lớp và định mức theo tài liệu hãng

Sơn lại nhà cũ bền hay không phụ thuộc chủ yếu vào phần việc trước khi mở thùng sơn phủ: cạo hết lớp sơn bong, rửa sạch bột phấn và nấm mốc, trám vết nứt, chờ tường khô đến mức hãng cho phép, rồi lăn 1 lớp sơn lót kháng kiềm trước 2 lớp sơn phủ. Tài liệu kỹ thuật của Dulux, Jotun, Nippon và KOVA bán tại Việt Nam đều theo hệ này, và đều yêu cầu bề mặt "sạch, khô, ổn định". Nippon, Dulux đặt ngưỡng độ ẩm tường dưới 16% đo bằng máy Protimeter. Sơn đè lên tường ẩm, phấn hóa hay còn mốc là nguyên nhân thường gặp khiến sơn mới bong lại chỉ sau một mùa mưa.

Bài này đi theo đúng thứ tự thợ làm: đánh giá tường cũ, xử lý bề mặt, kiểm tra độ ẩm, sơn lót, sơn phủ, kèm định mức m²/lít để bạn tự ước lượng lượng sơn. Nếu tường đang thấm nước từ ngoài vào hoặc từ chân tường lên, hãy xử lý thấm trước theo bài tường bị thấm, bong sơn: nguyên nhân và cách chống thấm. Sơn lại mà không chặn nguồn nước thì chỉ được vài tháng.

Các thông số trong bài lấy từ tài liệu kỹ thuật và trang sản phẩm chính hãng của từng hãng tại Việt Nam (Nippon Paint Việt Nam, Jotun Việt Nam, AkzoNobel Dulux Việt Nam, KOVA). Mỗi dòng sơn có số riêng. Khi mua, hãy đọc tài liệu kỹ thuật đúng tên sản phẩm in trên thùng.

Quy trình sơn lại nhà cũ tóm tắt

1. Đánh giá tường: phấn hóa, bong tróc, phồng rộp, nấm mốc, rêu, nứt chân chim, nứt lớn, vệt muối trắng, vết ố nước.
2. Chặn nguồn ẩm nếu có thấm. Đây là việc của chống thấm, không phải của sơn.
3. Xử lý bề mặt: cạo lớp sơn không bám, rửa áp lực hoặc chải sạch bột phấn, diệt nấm mốc, tẩy dầu mỡ, trám vết nứt, bả lại chỗ lõm.
4. Chờ tường khô và kiểm tra độ ẩm theo ngưỡng của hãng.
5. Sơn lót kháng kiềm 1 lớp, đúng loại trong nhà hoặc ngoài trời.
6. Sơn phủ 2 lớp, đủ thời gian chờ giữa các lớp.
7. Chọn thời tiết phù hợp: không mưa, không quá ẩm, tường không đọng sương.

Bước 1: Đánh giá tường cũ

Đi một vòng quanh nhà, nhìn kỹ từng mảng tường lúc trời sáng. Mỗi hiện tượng có một cách xử lý khác nhau.

Hiện tượng	Cách nhận biết	Xử lý theo tài liệu hãng	Cần thợ?
Phấn hóa (tường ra bột)	Lấy tay hoặc khăn tối màu chà lên tường, thấy dính bột màu trắng hoặc màu sơn	Jotun: chải sạch bằng cọ lông cứng. Nippon: rửa nước áp lực cao; bề mặt còn nhiều bột thì lót bằng sơn lót gốc dầu HITEX 5180 SEALER. Dulux: bề mặt cũ phấn hóa phải loại bỏ màng sơn cũ bằng dụng cụ thích hợp	Phấn hóa cả mảng tường ngoài thì nên gọi thợ có máy rửa áp lực và giàn giáo
Bong tróc, phồng rộp	Sơn tróc từng mảng, lấy dao cạo nhẹ là lên	Nippon: màng sơn cũ, bề mặt không ổn định phải tẩy sạch bằng đục, cạo, máy chà hoặc dụng cụ thích hợp. KOVA: tường cũ phải cạo bỏ dầu mỡ, rêu mốc, các lớp sơn, vôi cũ rồi rửa kỹ	Nếu bong do thấm, cần xử lý thấm trước
Nấm mốc, rêu	Đốm đen, xanh, xám, hay ở góc phòng, chân tường, mặt tường hướng bắc ít nắng	Nippon: tẩy bằng nước áp lực cao hoặc đục, cạo, rồi dùng dung dịch diệt nấm ANTI-FUNGUS SOLUTION, rửa lại bằng nước sạch và để khô. Dulux: dùng hóa chất thích hợp xử lý bề mặt có rêu mốc	Mốc quay lại nhiều lần là dấu hiệu ẩm kéo dài, cần tìm nguồn ẩm
Nứt chân chim	Các vết nứt nhỏ, ngắn, đan nhau như mạng nhện trên lớp vữa	Nippon: trét lại vết nứt bằng chất trét gốc dầu hoặc gốc nước không tan lại trong nước. KOVA: sơn đàn hồi CT-04 Che Lấp Vết Nứt che được hầu hết vết nứt chân chim khi màng sơn khô đạt tối thiểu 150 µm, tường có vết nứt nhỏ nên sơn thêm lớp phủ thứ ba	Tự làm được nếu diện tích nhỏ
Nứt lớn, nứt dài, nứt xiên	Vết nứt rộng, chạy dài theo góc cửa hoặc chân tường, có thể thấy xuyên qua lớp vữa	KOVA ghi cần chất chống thấm chuyên dụng (CT-14) cho vết nứt lớn. Vết nứt kết cấu không thuộc phạm vi sơn	Có. Nứt xiên, nứt mở rộng theo thời gian cần người có chuyên môn kết cấu xem
Vệt muối trắng (nở hoa, muối hóa)	Lớp muối trắng kết tinh trên mặt tường, hay gặp ở tường gạch, chân tường	Đây là dấu hiệu nước đi qua tường mang muối ra. Các hãng đều đưa sơn lót kháng kiềm, kháng muối vào hệ sơn (Nippon WEATHERGARD SEALER, Jotashield Primer) nhưng sơn lót không thay được việc chặn nước	Xử lý nguồn ẩm trước
Vết ố nước, mảng ẩm loang	Vết loang màu vàng nâu, sờ thấy mát, ẩm	Nippon: mọi sự thấm nước phải được kiểm tra kỹ lưỡng và xử lý trước khi sơn	Có, xem bài chống thấm tường và thấm trần do nhà vệ sinh

Một cách đơn giản để biết lớp sơn cũ còn bám chắc hay không: dán một miếng băng keo dán chặt lên tường, miết kỹ, rồi giật mạnh. Nếu băng keo kéo theo mảng sơn, lớp sơn đó không đủ chắc để sơn đè lên. Đây là cách kiểm tra nhanh của thợ, không phải phép thử trong tài liệu của các hãng nêu trên.

Về chuyện có phải cạo hết sơn cũ, các hãng nói không giống nhau. Tài liệu Jotashield Primer ghi dùng được cho bề mặt mới hoặc đã được sơn. Nippon ghi chỉ tẩy màng sơn cũ, bề mặt không ổn định. Tài liệu KOVA thì ghi tường cũ "phải cạo bỏ... các lớp sơn, vôi cũ". Dulux ghi bề mặt cũ bị phấn hóa thì cần loại bỏ màng sơn cũ. Vì vậy, khi dùng hệ sơn nào, làm theo đúng tài liệu của hãng đó. Lớp vôi quét cũ thì không đủ bám để sơn nước bám lên, nên cạo bỏ.

Bước 2: Xử lý bề mặt

Thứ tự làm thông thường:

1. Che chắn: phủ nilon sàn, đồ đạc, cửa kính. Ngắt aptomat trước khi tháo mặt ổ cắm, công tắc để sơn quanh hộp điện (xem cẩm nang điện dân dụng).
2. Cạo: dùng bay, dao cạo, giấy nhám cạo hết chỗ sơn bong, phồng, vôi cũ, vữa bở. Dulux khuyến cáo nên chà nhám ướt nếu có thể, vì chà nhám hay đốt màng sơn tạo bụi hoặc khói độc.
3. Rửa: tường ngoài, các tài liệu Nippon ghi làm sạch bằng nước áp lực cao, có thể dùng chất tẩy nhẹ. Dầu mỡ (tường bếp) làm sạch bằng chất tẩy nhẹ, thêm ít dung môi nếu cần, rửa lại thật kỹ. Bụi trong nhà lau bằng giẻ ướt.
4. Diệt nấm mốc: sau khi cạo, rửa hết phần mốc nhìn thấy, quét dung dịch diệt nấm, để đúng thời gian ghi trên nhãn rồi rửa lại bằng nước sạch và để khô. Thời gian để dung dịch trên tường mỗi nơi ghi một khác: tài liệu Anti-Fungus Solution của Nippon Singapore (cập nhật 5/2025) ghi để tối thiểu 12 giờ và không cần pha loãng. Chúng tôi chưa tìm được bản tài liệu tiếng Việt của sản phẩm này, nên hãy theo nhãn chai bạn mua.
5. Trám vá: trét vết nứt chân chim, lỗ đinh, chỗ vữa sứt bằng chất trét phù hợp (Nippon ghi chất trét gốc dầu hoặc gốc nước không tan lại trong nước). Chỗ tường lõm, không phẳng thì bả lại bằng bột trét hoặc mastic. KOVA ghi 2 lớp bột trét hoặc mastic trong hệ sơn ngoài trời; Nippon ghi 2 đến 3 lớp WEATHERGARD SKIMCOAT dưới hệ WEATHERGARD, hoặc 1 đến 2 lớp bột trét ngoại thất dưới WEATHERGARD HITEX.
6. Chà phẳng và phủi bụi chỗ vừa bả trước khi sơn lót.

Bước 3: Chờ tường khô, kiểm tra độ ẩm

Đây là bước hay bị bỏ qua nhất, nhất là khi vừa rửa tường xong hoặc vừa qua mấy ngày mưa. Các hãng ghi ngưỡng như sau:

Hãng, sản phẩm	Ngưỡng độ ẩm tường trước khi sơn	Nếu không có máy đo
Nippon (WEATHERGARD SEALER, WEATHERGARD, WEATHERGARD HITEX, HITEX 5180 SEALER, ODOUR-LESS SEALER)	Bê tông, tường trát vữa: dưới 16% với máy Protimeter Mini BLD 2000; dưới 60% với máy Lutron MS-7003. Tài liệu WEATHERGARD ghi thêm dưới 6% với máy Sovereign 1150	Tài liệu không ghi số ngày
Dulux (Weathershield, EasyClean, sơn lót nội thất EasyClean)	Dưới 16% theo máy Protimeter	Để tường khô từ 21 đến 28 ngày trong điều kiện bình thường (nhiệt độ trung bình 30°C, độ ẩm không khí 80%)
KOVA (CT-04, sơn lót Effective Ultra)	Tài liệu không ghi con số độ ẩm	Tường mới phải để khô và ổn định kết cấu tối thiểu 12 đến 15 ngày. Tường cũ rửa xong phải để khô
Jotun (Jotashield Primer, Jotashield Sạch Vượt Trội)	Tài liệu ghi bề mặt "sạch, khô", không ghi con số độ ẩm	Không ghi số ngày

Lưu ý: con số "21 đến 28 ngày" của Dulux và "12 đến 15 ngày" của KOVA nói về thời gian chờ tường khô, chủ yếu áp dụng cho tường mới trát. Tường cũ chỉ rửa mặt ngoài thường khô nhanh hơn, nhưng tường từng bị thấm thì có thể ướt sâu bên trong rất lâu. Cách chắc nhất vẫn là đo bằng máy.

Không có máy đo, bạn có thể làm phép thử tấm nilon: dán kín bốn mép một tấm nilon trong suốt lên tường, để qua một thời gian, nếu mặt trong tấm nilon đọng hơi nước hoặc mảng tường dưới tấm nilon sẫm màu hơn, tường còn ẩm. Phép thử này có trong tiêu chuẩn ASTM D4263 (chỉ thị độ ẩm trong bê tông bằng tấm nhựa), nhưng chỉ cho kết quả có hay không, không thay được con số máy đo mà hãng yêu cầu.

Bước 4: Sơn lót kháng kiềm

Vữa xi măng có tính kiềm. Sơn lót kháng kiềm ngăn kiềm và muối trong tường làm hỏng, làm phai màu lớp sơn phủ, đồng thời tăng độ bám. Cả bốn hãng đều xếp 1 lớp sơn lót trong hệ sơn tiêu chuẩn. KOVA ghi rõ "bề mặt bắt buộc phải có sơn lót ngoại thất kháng kiềm trước khi dùng sơn phủ".

Sơn lót	Dùng cho	Định mức lý thuyết	Pha loãng	Chờ trước khi sơn phủ
Nippon WEATHERGARD SEALER	Ngoài trời	9,5 đến 12,7 m²/lít (màng khô 30 đến 40 µm)	Nước sạch, cọ và con lăn tối đa 20%	Tối thiểu 4 giờ
Nippon HITEX 5180 SEALER (gốc dầu)	Ngoài trời, Nippon gợi ý cho bề mặt nhiều bột	9,5 đến 12,7 m²/lít	Dung môi HITEX 5180 THINNER, cọ và con lăn tối đa 20%	Tối thiểu 4 giờ
Nippon ODOUR-LESS SEALER	Trong nhà (có cả tấm thạch cao)	9,0 đến 12,0 m²/lít	Nước sạch, cọ và con lăn tối đa 20%	Tối thiểu 2 giờ
Jotun Jotashield Primer	Trong nhà và ngoài trời	8 đến 10,7 m²/lít	Tối đa 5% nước sạch nếu cần	Tối thiểu 4 giờ ở 10°C, 2 giờ ở 23°C, 1 giờ ở 40°C (độ ẩm 50%)
KOVA Effective Ultra	Ngoài trời	10 đến 12 m²/lít	5 đến 20% nước sạch	3 đến 4 giờ
Dulux Sơn lót nội thất EasyClean	Trong nhà	Lên đến 12 m²/lít trên bề mặt phẳng	Trang sản phẩm không ghi	Trang sản phẩm ghi thời gian khô khoảng 30 phút, không ghi riêng thời gian sơn lớp kế

Trang sản phẩm Dulux EasyClean cũng ghi tên sơn lót nội thất Dulux mã A934-75007. Với sơn lót ngoài trời của Dulux, chúng tôi chưa đọc được tài liệu kỹ thuật tiếng Việt nên không ghi số.

Nên dùng sơn lót cùng hãng với sơn phủ. Tài liệu của các hãng đều ghi hệ sơn đề nghị theo sản phẩm của chính hãng, và khi có lỗi, hãng chỉ xem xét khi bạn dùng đúng hệ.

Bước 5: Sơn phủ: số lớp và thời gian chờ

Hệ tiêu chuẩn là 2 lớp sơn phủ. Thời gian "khô bề mặt" (sờ không dính tay) khác với thời gian "khô để sơn lớp kế". Đừng thấy mặt sơn khô sau 30 phút mà lăn lớp hai ngay.

Sơn phủ	Số lớp hãng đề nghị	Định mức lý thuyết	Khô bề mặt	Sơn lớp kế sau
Dulux Weathershield bề mặt mờ (ngoài trời)	2	11 đến 13 m²/lít/lớp	30 phút	1 đến 2 giờ
Dulux EasyClean Lau Chùi Hiệu Quả bề mặt mờ (trong nhà)	2	12 đến 14 m²/lít/lớp	Trang sản phẩm ghi thời gian khô 1 đến 2 giờ	Trang sản phẩm không ghi riêng
Jotun Jotashield Sạch Vượt Trội (ngoài trời)	2	9,5 đến 12,7 m²/lít	2 giờ ở 10°C, 1 giờ ở 23°C, 0,5 giờ ở 40°C	Tối thiểu 4 giờ ở 10°C, 2 giờ ở 23°C, 1 giờ ở 40°C
Nippon WEATHERGARD (ngoài trời)	2	10,0 m²/lít (màng khô 40 µm)	30 phút ở 30°C	Tối thiểu 2 giờ
Nippon WEATHERGARD HITEX (ngoài trời)	2	10,0 đến 13,0 m²/lít (màng khô 30 đến 40 µm)	30 phút ở 30°C	Tối thiểu 2 giờ
KOVA CT-04 Chống Thấm (ngoài trời)	2	12,0 đến 14,0 m²/lít/lớp	Không ghi	Tối thiểu 3 đến 4 giờ
KOVA CT-04 Che Lấp Vết Nứt (ngoài trời)	2, thêm lớp thứ ba nếu tường có vết nứt nhỏ	5,0 đến 7,5 m²/lít/lớp	Không ghi	Tối thiểu 3 đến 4 giờ

Một số lưu ý từ tài liệu:

• Không pha quá nhiều nước. Jotun cho tối đa 5%, Nippon tối đa 10% với sơn phủ khi lăn, KOVA 5 đến 20% (riêng CT-04 Che Lấp Vết Nứt tối đa 10%). Dulux ghi pha quá nhiều nước làm độ che lấp và khả năng chùi rửa kém.
• Thời gian trong bảng là trong điều kiện tiêu chuẩn. Trời lạnh, ẩm, kín gió, sơn dày thì phải chờ lâu hơn. Jotun và Nippon đều ghi rõ điều này.
• Sơn bóng khó dặm vá. KOVA lưu ý sơn bóng cao nên hạn chế dặm vá vì dễ lệch màu, cần thì lăn lại cả lớp.
• Gỡ băng keo che chắn: Nippon ghi màng sơn khô có độ co giãn, nên gỡ băng keo bằng cách cắt theo mép bằng dao hoặc kéo, tránh giật rách màng sơn.

Ước lượng lượng sơn cần mua

Công thức: Lít sơn = Diện tích cần sơn (m²) × Số lớp ÷ Định mức (m²/lít/lớp).

Định mức trên thùng là định mức lý thuyết trên bề mặt phẳng. Các hãng đều ghi lượng tiêu hao thực tế phụ thuộc độ dày màng sơn, độ gồ ghề, độ xốp của tường và hao hụt khi thi công. Tường cũ rỗ, mới bả, tường gai hay sơn bằng cọ thì tốn hơn. Nên tính theo con số thấp của khoảng định mức để không thiếu sơn giữa chừng.

Ví dụ phòng ngủ 4 m × 5 m, trần cao 3 m, sơn bằng hệ Dulux EasyClean:

• Diện tích tường: 2 × (4 + 5) × 3 = 54 m². Trừ một cửa đi 0,9 × 2,1 m (khoảng 1,9 m²) và một cửa sổ 1,2 × 1,4 m (khoảng 1,7 m²), còn khoảng 50 m².
• Trần: 4 × 5 = 20 m². Tổng tường và trần khoảng 70 m².
• Sơn lót 1 lớp, định mức lên đến 12 m²/lít: 70 ÷ 12 ≈ 5,8 lít, tức ít nhất khoảng 6 lít.
• Sơn phủ 2 lớp, định mức 12 đến 14 m²/lít/lớp: 70 × 2 ÷ 14 = 10 lít đến 70 × 2 ÷ 12 ≈ 11,7 lít.

Ví dụ mặt tiền nhà phố rộng 5 m, cao 12 m, sơn bằng hệ Jotun:

• Diện tích: 5 × 12 = 60 m², trừ cửa và ô kính, giả sử còn khoảng 50 m².
• Jotashield Primer 1 lớp, 8 đến 10,7 m²/lít: 50 ÷ 10,7 ≈ 4,7 lít đến 50 ÷ 8 ≈ 6,3 lít.
• Jotashield Sạch Vượt Trội 2 lớp, 9,5 đến 12,7 m²/lít: 100 ÷ 12,7 ≈ 7,9 lít đến 100 ÷ 9,5 ≈ 10,5 lít.

Dulux có công cụ tính sơn trên trang sản phẩm, ước tính dựa trên 2 lớp sơn, và ghi chú nếu đổi màu chênh lệch nhiều thì có thể phải sơn thêm lớp. Bài này không ghi giá sơn hay giá công, vì chúng tôi chưa có nguồn giá công khai cập nhật đáng tin cậy. Khi thuê thợ, hãy hỏi rõ báo giá theo m² đã gồm vật tư hay chỉ tiền công, gồm những bước xử lý bề mặt nào (xem kinh nghiệm thuê thợ, hỏi giá trước).

Sơn trong nhà khác sơn ngoài trời ở đâu

• Sơn lót phải đúng loại. Nippon ODOUR-LESS SEALER, sơn lót nội thất Dulux chỉ dành cho tường trong nhà. Tường ngoài dùng sơn lót ngoại thất như WEATHERGARD SEALER, Jotashield Primer, KOVA Effective Ultra. Tài liệu Jotashield Primer ghi dùng được cả trong và ngoài.
• Tường ngoài cần thêm chống thấm khi có nguy cơ thấm. Hệ sơn ngoài trời của KOVA ghi 2 đến 3 lớp chất chống thấm tường dưới bột trét, để "ngăn ngừa chống thấm ngược". Sơn phủ có chữ "chống thấm" như KOVA CT-04 Chống Thấm hay Nippon WEATHERGARD chỉ ngăn nước thấm từ mặt ngoài vào, không chặn được nước đã có sẵn trong tường hay đi lên từ chân tường. Cách xử lý thấm, xem bài chống thấm tường.
• Tường ngoài chịu nắng mưa nên bước rửa quan trọng hơn. Rửa áp lực cao để bỏ bụi, rêu, bột phấn là bước tài liệu Nippon ghi cho sơn ngoài trời. Trong nhà, lau bằng giẻ ướt là đủ, trừ chỗ có dầu mỡ.
• Trong nhà cần thông gió kỹ hơn. Jotun ghi cần thông gió tốt khi thi công trong khu vực kín để màng sơn khô đúng. Phòng kín, độ ẩm cao làm sơn khô chậm, phải chờ lâu hơn số giờ trong tài liệu.

Thời tiết khi sơn

Điều kiện các hãng ghi:

• Nippon: hạn chế thi công khi nhiệt độ dưới 10°C và độ ẩm trên 85%.
• Dulux: không sơn khi nhiệt độ thời tiết dưới 10°C.
• Jotun: nhiệt độ bề mặt tối thiểu 10°C, và phải cao hơn điểm sương của không khí ít nhất 3°C. Riêng Jotashield Sạch Vượt Trội ghi thi công trong khoảng 10 đến 35°C.

"Điểm sương" là nhiệt độ mà hơi nước trong không khí bắt đầu đọng thành nước. Khi mặt tường lạnh hơn điểm sương, tường "đổ mồ hôi", sơn lăn lên sẽ không bám. Ở Việt Nam, chuyện này hay gặp vào sáng sớm, sau mưa, và những ngày nồm ẩm ở miền Bắc. Ví dụ, không khí 25°C, độ ẩm 90% có điểm sương khoảng 23°C (tính theo công thức Magnus), nên theo quy tắc của Jotun, mặt tường phải từ khoảng 26°C trở lên mới đạt.

Kinh nghiệm thực tế khi lên lịch sơn:

• Sơn ngoài trời vào ngày khô ráo, sau khi sương sáng đã tan, và để đủ thời gian cho lớp sơn khô cứng trước khi có mưa. Theo bảng của Jotun, thời gian khô cứng là 8 giờ ở 10°C, 6 giờ ở 23°C, 4 giờ ở 40°C. Các tài liệu chúng tôi đọc không ghi riêng số giờ phải tránh mưa.
• Không sơn trên mặt tường đang bị nắng gắt chiếu trực tiếp nếu nhiệt độ vượt mức hãng cho phép (Jotashield Sạch Vượt Trội tối đa 35°C). Sơn khô quá nhanh dễ để lại vệt con lăn.
• Sau mấy ngày mưa, tường ngoài có thể ướt sâu. Đo lại độ ẩm trước khi sơn.

Bạn tự làm được gì

• Tự đánh giá tường theo bảng ở Bước 1, chụp ảnh từng chỗ hỏng để thợ báo giá sát hơn.
• Tự sơn trong nhà ở tầng trệt, độ cao thấp: che chắn, cạo, lau, bả chỗ nhỏ, lăn lót, lăn phủ. Phòng ngủ, phòng khách là việc chủ nhà làm được nếu kiên nhẫn chờ đủ thời gian giữa các lớp.
• Tự ước lượng lượng sơn theo công thức ở trên, để so với khối lượng thợ báo.
• Kiểm tra thợ làm đúng quy trình: có cạo, rửa, diệt mốc, có sơn lót, có chờ đủ giờ giữa các lớp, có đo hoặc chờ tường khô sau khi rửa.

Nên thuê thợ khi: sơn mặt ngoài từ tầng hai trở lên, tường bị thấm, mốc quay lại nhiều lần, nứt lớn, hoặc diện tích lớn cần máy rửa áp lực, máy phun.

Phần cho thợ: đo kiểm và nguyên nhân kỹ thuật

Máy đo độ ẩm và ngưỡng của hãng. Ba con số 16% (Protimeter Mini BLD 2000), 60% (Lutron MS-7003), 6% (Sovereign 1150) trong tài liệu Nippon là ba thang đo của ba loại máy khác nhau, không đổi qua lại cho nhau được. Dùng máy nào thì so với ngưỡng của đúng máy đó. Dulux ghi ngưỡng dưới 16% theo Protimeter. Đo ở nhiều điểm: chân tường, quanh khung cửa sổ, dưới ban công, góc tường hướng mưa, vì đây là những chỗ ẩm lâu nhất.

Phấn hóa: chọn cách xử lý theo hệ sơn. Bột phấn là lớp chất kết dính của sơn cũ đã bị phân hủy, chỉ còn bột màu và bột độn trên mặt. Sơn mới bám vào lớp bột đó sẽ bong theo. Jotun ghi chải sạch bằng cọ lông cứng. Nippon ghi rửa áp lực cao, còn nhiều bột thì lót bằng HITEX 5180 SEALER gốc dầu (tài liệu ghi loại sơn lót này có độ bám cao nhờ khả năng thấm tốt). Dulux ghi loại bỏ màng sơn cũ phấn hóa. Sau khi xử lý, chà lại bằng tay; còn dính bột thì làm tiếp.

Kiềm và muối. Vữa xi măng có kiềm. Nước đi qua tường mang kiềm và muối lên mặt, phá lớp sơn phủ, gây phai màu và vệt trắng. Sơn lót kháng kiềm chỉ làm chậm quá trình này. Nippon ghi WEATHERGARD SEALER có hơn 40% nhựa acrylic so với công thức thường để tăng kháng kiềm, kháng muối, nhưng tài liệu vẫn yêu cầu "mọi sự thấm nước phải được kiểm tra kỹ lưỡng và xử lý" trước khi sơn.

Độ dày màng sơn. Định mức m²/lít trong tài liệu luôn gắn với một độ dày màng khô cụ thể. Ví dụ Jotashield Primer: màng khô 30 đến 40 µm, tương ứng màng ướt 93,8 đến 125 µm. Pha loãng quá mức hoặc kéo sơn mỏng để "đủ định mức" làm màng sơn không đạt độ dày, giảm khả năng che phủ và chống chịu. Ngược lại, KOVA CT-04 Che Lấp Vết Nứt phải đạt tối thiểu 150 µm màng khô mới che được vết nứt chân chim. Mỗi lớp loại sơn này dày 60 đến 90 µm theo tài liệu (gấp đôi lớp sơn phủ thường 30 đến 40 µm), nên phải đủ 2 đến 3 lớp mới đạt. Có thể dùng thước đo màng ướt (lược răng) để kiểm tra lúc lăn.

Điểm sương. Đo nhiệt độ và độ ẩm không khí sát mặt tường, tính điểm sương, rồi đo nhiệt độ bề mặt bằng nhiệt kế hồng ngoại. Jotun yêu cầu bề mặt cao hơn điểm sương ít nhất 3°C. Sáng sớm, tường hướng bắc, tường trong bóng râm là nơi hay không đạt.

Sơn lót gốc dầu cần chú ý. HITEX 5180 SEALER pha bằng dung môi HITEX 5180 THINNER, rửa dụng cụ bằng dung môi đó. Tài liệu Nippon ghi sản phẩm chứa dung môi bay hơi và dễ cháy, phải thông thoáng và không dùng gần lửa.

Thời gian chờ thực tế. Bảng của Jotun cho thấy thời gian chờ giữa lớp gấp đôi khi nhiệt độ bề mặt giảm từ 23°C xuống 10°C. Ngày ẩm, kín gió thì nên chờ quá thời gian tối thiểu, chạm thử lớp dưới đã cứng hẳn mới lăn tiếp.

An toàn trên cao và thông gió

Làm việc trên cao. Quy chuẩn QCVN 18:2021/BXD về an toàn trong thi công xây dựng (ban hành kèm Thông tư 16/2021/TT-BXD) định nghĩa làm việc trên cao là khi vị trí đứng làm việc cao từ 2,0 m trở lên so với bề mặt bên dưới, hoặc làm việc trên mái có độ dốc lớn hơn 10 độ. Theo quy chuẩn:

• Giàn giáo cao từ 2,0 m trở lên phải có lan can an toàn và tấm chặn chân ở sàn công tác; sàn công tác rộng không nhỏ hơn 50 cm.
• Chỗ không lắp được lan can thì người làm phải dùng dây an toàn cùng dây cứu sinh buộc chắc chắn, hoặc có lưới, sàn đỡ an toàn, kể cả ở độ cao dưới 2,0 m nếu vẫn có nguy cơ ngã.
• Sàn treo dùng động cơ (gondola) phải được kiểm định, thử tải; các loại sàn treo khác thử tải với hệ số an toàn tối thiểu bằng 4.
• Cấm làm ở vị trí ngoài trời, mặt ngoài công trình khi có gió từ cấp 5 trở lên, giông lốc, sấm sét, mưa lớn (từ 51 mm/24 giờ hoặc 26 mm/12 giờ), hoặc nhiệt độ trên 35°C mà không có phương tiện bảo vệ chuyên dụng.
• Phải giữ khoảng cách an toàn với thiết bị, dây điện đang mang điện không được bọc cách điện. Mặt tiền nhà phố thường có dây điện, dây cáp chạy sát, cây lăn cán dài hay ống giàn giáo bằng kim loại chạm vào rất nguy hiểm.

Quy chuẩn này viết cho công trường xây dựng, nhưng các mức trên là căn cứ tốt khi bạn thuê thợ sơn mặt ngoài nhà. Không để thợ đứng trên thang tre, ghế chồng lên nhau hay leo ra lan can để với tới tường ngoài.

Thông gió và bảo hộ.

• Mở cửa, bật quạt hút khi sơn và trong lúc sơn khô. Jotun ghi cần thông gió tốt trong khu vực kín, Dulux ghi chỉ thi công tại khu vực thông thoáng.
• Đeo găng tay, kính bảo vệ mắt, khẩu trang khi cạo, chà nhám, sơn trần. Dính sơn vào mắt thì rửa ngay bằng nhiều nước sạch và đi khám (theo Dulux, KOVA).
• Chà nhám ướt khi có thể, không đốt lớp sơn cũ, vì Dulux ghi các thao tác này tạo bụi hoặc khói độc. Với nhà rất cũ, nhất là lớp sơn dầu cũ trên cửa sắt, lan can, nên coi như lớp sơn có thể chứa chì. Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) cảnh báo việc sửa chữa làm xáo trộn bề mặt sơn cũ có thể phát tán nhiều bụi chì, và trẻ nhỏ là đối tượng bị ảnh hưởng nhiều nhất. Cho trẻ nhỏ, phụ nữ có thai tránh xa khu vực đang cạo, chà, và dọn bụi bằng khăn ướt thay vì quét khô.
• Sơn lót gốc dầu và dung môi dễ cháy: không hút thuốc, không đun nấu, không bật lửa gần chỗ sơn.
• Không đổ sơn thừa, nước rửa dụng cụ vào cống rãnh (theo Dulux, Nippon).

Câu hỏi thường gặp

Sơn lại nhà cũ có cần cạo hết lớp sơn cũ không?

Phần sơn bong, phồng, phấn hóa nặng, vôi cũ thì phải cạo. Lớp sơn cũ còn bám chắc, sạch thì tùy hệ sơn: Jotun ghi sơn lót dùng được trên bề mặt đã sơn, Nippon chỉ yêu cầu tẩy bề mặt không ổn định, còn tài liệu KOVA ghi tường cũ phải cạo bỏ các lớp sơn, vôi cũ. Làm theo tài liệu của hãng bạn chọn.

Rửa tường xong bao lâu thì sơn được?

Khi tường đạt ngưỡng độ ẩm của hãng: dưới 16% đo bằng máy Protimeter theo Nippon và Dulux. Không có máy đo, Dulux ghi để tường khô 21 đến 28 ngày ở điều kiện 30°C, độ ẩm 80%, con số này chủ yếu áp dụng cho tường mới. Tường cũ chỉ rửa mặt thường khô nhanh hơn, nhưng sau mưa dài hoặc từng bị thấm thì nên đo trước khi sơn.

Bỏ qua sơn lót, sơn phủ luôn 3 lớp được không?

Không nên. Sơn lót kháng kiềm có nhiệm vụ chặn kiềm, muối từ vữa và tăng độ bám, sơn phủ không làm thay được. KOVA ghi bắt buộc phải có sơn lót ngoại thất kháng kiềm trước khi sơn phủ. Các hệ sơn của Nippon, Jotun, Dulux cũng đều có 1 lớp lót.

Sơn phủ mấy lớp là đủ?

2 lớp theo hệ tiêu chuẩn của cả bốn hãng. KOVA ghi tường có vết nứt nhỏ nên sơn thêm lớp phủ thứ ba khi dùng CT-04 Che Lấp Vết Nứt. Đổi màu đậm sang nhạt hoặc ngược lại cũng có thể phải thêm lớp, như Dulux ghi trong công cụ tính sơn.

Một thùng sơn 18 lít sơn được bao nhiêu m²?

Tính theo định mức của từng loại. Ví dụ Nippon WEATHERGARD 10 m²/lít thì 18 lít phủ được khoảng 180 m² cho một lớp, tức khoảng 90 m² tường cho 2 lớp, trên bề mặt phẳng. Tường rỗ, gai, sơn bằng cọ thì được ít hơn. Hãy tính theo con số thấp của khoảng định mức.

Sơn chống thấm có thay được chất chống thấm không?

Không. Sơn phủ có tính năng chống thấm chỉ ngăn nước thấm từ mặt ngoài vào. KOVA vẫn đặt 2 đến 3 lớp chất chống thấm tường dưới lớp sơn phủ CT-04 Chống Thấm để ngăn thấm ngược. Tường đang thấm cần xử lý theo bài chống thấm tường trước khi sơn.

Trời nồm, độ ẩm cao có sơn được không?

Nên hoãn. Nippon ghi hạn chế sơn khi độ ẩm trên 85%. Jotun yêu cầu mặt tường cao hơn điểm sương ít nhất 3°C. Ngày nồm, tường đọng nước, sơn lăn lên không bám và rất lâu khô. Chờ tường ráo, đo lại độ ẩm rồi mới sơn.

Tường bị mốc đen, sơn chống mốc đè lên có hết không?

Không, nếu không xử lý trước. Nippon ghi phải cạo, rửa sạch rêu mốc, quét dung dịch diệt nấm rồi rửa lại, để khô mới sơn. Mốc quay lại sau khi đã xử lý đúng là dấu hiệu tường ẩm kéo dài do thấm hoặc kém thông gió. Khi đó cần tìm nguồn ẩm, sơn chống mốc chỉ làm chậm.

Đặt thợ trên Thuê Thợ 365

Sơn lại nhà cũ đẹp lâu là nhờ làm đúng thứ tự: xử lý thấm, cạo rửa, diệt mốc, trám vá, chờ tường khô, sơn lót rồi mới sơn phủ. Bạn có thể tìm thợ sơn, chống thấm ngay hoặc đăng việc nhận báo giá để thợ gần bạn gửi giá trước khi đến. Thợ trên Thuê Thợ 365 đã được xác minh, báo giá trực tiếp với bạn trước khi làm, và tiền công được bảo hành. Gửi kèm ảnh các mảng tường hỏng, diện tích ước tính và hãng sơn bạn muốn dùng để thợ báo giá sát hơn.